Examkin

Soru

Zorluk: ZorDivân-ı Hikmet

Gariplikde gariplerge rahm eylemek
Rasulullah sünnetidir uşbu demde
Alim bolsa, cahil bolsa könglün sındurma
Köngli sınık gariplerge Hudâ yakındır

(Günümüz Türkçesi ile: Garip olanlara acımak, bu zamanda Resulullah'ın sünnetidir. Alim olsun, cahil olsun gönlünü kırma; gönlü kırık gariplere Allah yakındır.)

**Bu dörtlükten ve bu dörtlüğün içinde yer aldığı *Divân-ı Hikmet* adlı eserden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?**

  1. A
    Dinî-tasavvufî Türk edebiyatının başlangıcı kabul edilen bu eser, Türklerin İslamiyet'i bir 'yaşam biçimi' olarak kavramasını amaçlar.
  2. B
    Hakaniye Türkçesi ile yazılan eser; nazım birimi ve ölçü özellikleri bakımından İslamiyet öncesi sözlü kültürün izlerini muhafaza eder.
  3. C
    Sanat kaygısından ziyade dinî-ahlakî öğütlere odaklanılan 'hikmet'ler, daha sonra Anadolu'da yetişecek mutasavvıf şairlere ilham vermiştir.
  4. Türk edebiyatının ilk siyasetnamesi sayılan bu eser, devlet yönetimi ile birey mutluluğu arasındaki ilişkiyi alegorik bir kurguyla işler.Cevap
  5. E
    Eserin bütününe hâkim olan didaktik (öğretici) üslup, 'hikmet' adı verilen nazım türünün en temel belirleyici özelliğidir.

Cevap

Siyasetname olma ve alegorik karakterlere yer verme özelliği Divân-ı Hikmet'e değil, Yusuf Has Hacib tarafından yazılan Kutadgu Bilig'e aittir.
Doğru yanıt olan siyasetname özelliği ve alegorik karakter kurgusu, 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig'in belirleyici niteliğidir. Hoca Ahmed Yesevi'nin Divân-ı Hikmet'i ise tasavvuf ilkelerini, Peygamber sevgisini ve ahlaki öğütleri içeren 'hikmet'lerden oluşur; devlet yönetimi veya alegorik tartışmalar eserin odak noktası değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen dörtlüğün dil, üslup ve tema özelliklerini analiz etmek.
Dörtlükteki 'Rasulullah, sünnet, Hudâ, köngül' gibi terimler ve didaktik (öğretici) ton, eserin dini-tasavvufi bir nitelik taşıdığını gösterir.
Dörtlüğün Ahmet Yesevi'nin Divân-ı Hikmet'inden alındığını saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Divân-ı Hikmet'in yapısal ve içerik özelliklerini değerlendirmek.
Eser XII. yüzyılda Hakaniye Türkçesi ile hece ölçüsü ve dörtlükler kullanılarak yazılmıştır; Tekke edebiyatının kaynağıdır.
Geçiş Dönemi eserlerinin kendine has ayırt edici özelliklerini hatırlamak yanlış seçeneği bulmayı kolaylaştırır.
3
Seçeneklerdeki 'siyasetname' ve 'alegori' ifadelerini sorgulamak.
Alegorik (sembolik) karakterler (Kün Togdı, Ay Toldı vb.) üzerinden devlet yönetimini anlatan eser Kutadgu Bilig'dir.
Divân-ı Hikmet'in içeriği devlet yönetimi değil, bireysel tasavvufi ahlak ve şeriat esaslarıdır.

Anahtar Kavram

Divân-ı Hikmet ve Geçiş Dönemi Eserleri Karşılaştırması

Alternatif Yöntem

Geçiş Dönemi'ndeki 4 büyük eseri anahtar kelimelerle kodlayabilirsiniz:
1. Kutadgu Bilig -> Siyaset / Mutluluk / Alegori
2. Divânu Lugâti't-Türk -> Sözlük / Arapça-Türkçe / Kültür
3. Atabetü'l-Hakayık -> Hakikatler / Ahlak / Cömertlik
4. Divân-ı Hikmet -> Tasavvuf / Yesevilik / Sade Dil
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Divân-ı Hikmet

Bu konudan daha fazla soru