Geleneksel tarım toplumlarında ekonomik faaliyetler aile, akrabalık ve cemaat ilişkileriyle iç içe yürütülürken; üretim ve tüketim süreçleri birbirinden keskin sınırlarla ayrılmamıştır. Ancak sanayileşmeyle birlikte üretim fabrikalara taşınmış, rasyonel iş bölümü ve uzmanlaşma ön plana çıkmış, bireyler arasındaki ilişkiler sözleşmeye dayalı resmi bir nitelik kazanmıştır. Bu dönüşüm, bireyin toplumsal ilişkilerini ve toplumsal hayattaki bağlarını da kökten değiştirmiştir.
Bu parçadan hareketle, modernleşme sürecinde ekonomi kurumu ile toplumsal hayat arasındaki ilişki hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Ekonomik üretim biçimindeki değişim, bireyler arasındaki toplumsal ilişkileri birincil ve yüz yüze ilişkilerden, ikincil ve sözleşmeli ilişkilere dönüştürmüştür.Cevap
- BGeleneksel tarım toplumlarında üretimin ev içinde yapılması, modern çekirdek aile yapısının ortaya çıkmasının en temel nedenidir.
- CSanayileşme sürecinde bireylerin toplumsal statülerinin farklılaşması, üstlendikleri toplumsal rollerin tamamen ortadan kalkmasıyla sonuçlanmıştır.
- DÜretimin ev dışına taşınması, bireylerin sadece coğrafi alanda yatay hareketlilik yaşayarak toplumsal sınıf değiştirmelerine yol açmıştır.
- EModern ekonomik düzende bireylerin sanayi iş bölümüne uyum sağlaması, egemen kültür tarafından gerçekleştirilen bir asimilasyon sürecidir.
Cevap
Ekonomik üretim biçimindeki değişim, bireyler arasındaki toplumsal ilişkileri birincil ve yüz yüze ilişkilerden, ikincil ve sözleşmeli ilişkilere dönüştürmüştür.
Doğru seçenek ekonomik üretim tarzındaki dönüşümün (tarımdan sanayiye geçiş), bireylerin toplumsal bağlarını birincil (yüz yüze, samimi) nitelikten ikincil (sözleşmeli, resmi) niteliğe kaydırdığını tam olarak açıklamaktadır. Parçada geçen 'cemaat ilişkileriyle iç içe yürütülürken' ifadesi birincil ilişkileri, 'sözleşmeye dayalı resmi bir nitelik kazanmıştır' ifadesi ise ikincil ilişkileri temsil eder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ekonomik yapının toplumsal ilişkiler ve bağlar üzerindeki dönüştürücü etkisi