Aşağıda verilen klasik Türk edebiyatı ve halk edebiyatı ürünlerinden alınan şiir parçaları ile bu parçaların nazım biçimi ve nazım tür�� özelliklerine dair açıklamaları eşleştiriniz.
- I. Şiir:
Gözleri yaşı heman Ceyhûn olur
Kaddi bükülüp misâli nûn olur
Kim ki Leylî gibi mecnûn olmadı
Aşk yolında o ne bilsün n'olurNazım biçimi tuyuğdur. Divan edebiyatına Türkler tarafından kazandırılmış olup tek dörtlükten oluşur ve aruzun 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılır. - II. Şiir:
Kıldan köprü yaratmışsın
Gelsin kullar geçsin deyi
Hele biz şöyle duralım
Yiğit isen geç a TanrıNazım biçimi semai (sekizli hece ölçüsüyle yazılması sebebiyle), nazım türü şathiyedir. Tasavvufi düşünceleri şakacı ve senli benli bir üslupla dile getiren Tekke edebiyatı ürünüdür. - III. Şiir:
Ormanda büyüyen adam azgını
Çarşıda pazarda adam beğenmez
Üyezi sineği görse sakınır
Kendi yediği haltları beğenmezNazım biçimi koşma (on birli hece ölçüsüyle yazılması sebebiyle), nazım türü taşlamadır. Toplumun aksayan yönlerini, bireysel kusurları alaycı ve eleştirel bir dille yeren Âşık edebiyatı türüdür. - IV. Şiir:
Yâ Rab belâ-yı aşk ile kıl âşinâ beni
Bir dem belâ-yı aşktan etme cüdâ beni
Az eyleme inâyetini ehl-i dertten
Yani ki çok belâlara kıl mübtelâ beniNazım biçimi gazel, nazım türü münacatt��r. Beyit birimiyle, aruz ölçüsüyle yazılan ve ilk beyti kendi arasında uyaklı olan bu şiirde Allah'a yöneliş, af ve yakarış teması işlenmiştir.
Cevap
Birinci şiir tuyuğ nazım biçimiyle; ikinci şiir semai biçimi ve şathiye türüyle; üçüncü şiir koşma biçimi ve taşlama türüyle; dördüncü şiir ise gazel biçimi ve münacat türüyle eşleşmektedir.
Verilen eşleştirmede her şiir parçası, hece ölçüsü/aruz kalıbı ve beyit/dörtlük birimleri gibi yapısal özellikleri (nazım biçimi) ile içerik/tema özellikleri (nazım türü) analiz edilerek doğru açıklamasıyla eşleştirilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Nazım Biçimi ve Nazım Türü Ayırımı