İlk Türk devletlerinde hükümdarın meşruiyet kaynağı olan kut anlayışı, Tanrı'nın devleti yönetme yetkisini kağana ve onun kanı yoluyla hanedanına vermesi esasına dayanıyordu. Ancak bu inanç, ülke topraklarının hanedanın ortak malı sayılmasıyla birleşince belirgin bir tahta geçiş sistemi oluşamamış ve yıkıcı taht kavgaları yaşanmıştır. Geniş sınırları yönetmek amacıyla uygulanan ikili teşkilat yapısı ise ilk başta yönetim kolaylığı sağlasa da zamanla devletin parçalanmasını hızlandırmıştır. Diğer taraftan, boy beylerinin katıldığı kurultay (toy), kararların tartışıldığı demokratik bir danışma meclisi görünümünde olsa da nihai karar yetkisinin kağana ait olması, hakanın mutlak otoritesini koruduğunu göstermektedir.
Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerinin yönetim yapısı ve egemenlik özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Egemenlik yetkisinin hanedan üyelerinin ortak hakkı sayılması taht mücadelelerine zemin hazırlamış, idari bölünmeler ise devletlerin parçalanma sürecini hızlandırmıştır.Cevap
- BKut inancının hükümdarlık yetkisini kutsal kılması, tahta geçiş sırasını kesin kurallara bağlayarak hanedan üyeleri arasındaki taht kavgalarını kesin olarak önlemiştir.
- Cİkili teşkilatlanma sistemi, doğu ve batı kanatları arasındaki kut çatışmalarını engellemek amacıyla merkezi otoritenin tek bir elde toplanmasını zorunlu kılmıştır.
- DKurultay��n demokratik yapısı ve karar alma süreçleri, kağanın mutlak otoritesini tamamen ortadan kaldırarak egemenliği halka devretmiştir.
- EKut inancı ve ikili teşkilat yapısı, boy beylerinin hükümdar üzerindeki denetim gücünü artırarak kararların tamamen meclis tarafından alınmasını sağlamıştır.