Soru

Zorluk: OrtaOsmanlı Devleti'nde İç İsyanlar, Askeri ve Mali Çözülmeler

Osmanlı Devleti'nde Klasik Dönem askeri ve mali yapısının bozulması sürecinde toprak ve vergi yönetiminde yaşanan değişimlerin ortaya çıkış sırasını geçmişten günümüze (kronolojik olarak) sıralayınız.

  1. 1Dirlik (tımar) sisteminin taşrada temel askeri ve mali idari düzen olarak yaygın biçimde uygulanması
  2. 2Tımar sisteminin bozulması üzerine hazinenin nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla iltizam sisteminin yaygınlaştırılması
  3. 3Mültezimlerin toprağı tahrip etmesini önlemek amacıyla hazine gelirlerinin ömür boyu kiralanması esasına dayanan malikâne sistemine geçilmesi
  4. 4Bütçe açıklarını kapatmak amacıyla vergi gelirlerinin paylara bölünerek satışa sunulduğu esham (iç borçlanma) sistemine geçilmesi

Cevap

Toprak ve vergi sistemlerinin kronolojik sıralaması: dirlik (tımar) sisteminin yaygın biçimde uygulanması, tımarın bozulmasıyla iltizam sisteminin yaygınlaşması, ardından ömür boyu kiralama esasına dayanan malikâne sistemine geçilmesi ve son olarak iç borçlanmayı ifade eden esham sistemine geçilmesidir.
Osmanlı Devleti'nin mali ve toprak idaresindeki dönüşümü sırasıyla: tımar (klasik dönem), iltizam (tımarın bozulması sonrası yıllık kiralama), malikâne (1695'te başlayan ömür boyu kiralama) ve esham (1775'te başlayan iç borçlanma senetleri) şeklindedir. Dolayısıyla doğru sıralama dirlik sisteminin uygulanması, iltizamın yaygınlaşması, malikâne sistemine geçilmesi ve esham sistemine geçilmesi şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Klasik dönem askeri ve mali sisteminin temeli olan dirlik (tımar) sisteminin tespiti
Tımar sistemi en erken dönemde uygulanan sistemdir (Klasik Dönem).
Toprağa bağlı askeri yapının temelidir ve en başta yer almalıdır.
2
Tımar sisteminin bozulmasıyla ortaya çıkan nakit ihtiyacına yönelik çözümün tespiti
İltizam sistemi tımarın yerini almaya başlamı��tır (16. yüzyıl sonu - 17. yüzyıl).
Tımarın işlevini yitirmesiyle hazineye acil nakit akışı sağlamak için vergilerin yıllık açık artırmayla kiralanması yoluna gidilmiştir.
3
İltizam sisteminin uzun vadeli olumsuz sonuçlarını gidermek için getirilen yeni modelin belirlenmesi
Malikâne sistemi uygulanmaya başlanmıştır (1695).
Yıllık kiralama sistemi olan iltizamın mültezimler tarafından aşırı sömürülmesi üzerine, toprağı korumak amacıyla vergilerin ömür boyu kiralanması esası benimsenmiştir.
4
Artan mali bunalımlar karşısında kağıt para/borçlanma aşamasına geçişin tespiti
Esham (iç borçlanma) sistemine geçilmiştir (1775).
18. yüzyılda ağırlaşan bütçe açıkları ve savaş masrafları nedeniyle devletin kağıt bazlı senetlerle iç borçlanmaya gitmesi en son aşamayı oluşturur.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nde askeri ve mali çözülmeye bağlı olarak tımar sisteminden iltizam, malikâne ve esham sistemlerine geçiş aşamaları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla