Soru

Zorluk: OrtaKoşullanma Yoluyla Öğrenme

Bir şirkette finans uzmanı olarak çalışan Hande, raporlarını teslim etmeyi geciktirdiğinde yöneticisinden sert uyarılar ve eleştiriler almaktadır. Hande, bu ay raporlarını son teslim tarihinden önce göndererek yöneticisinin olası eleştiri ve uyarılarına maruz kalmaktan kurtulmuştur. Bu durum Hande'nin sonraki aylarda da raporlarını zamanında teslim etme davranışını kalıcı hâle getirmiştir.

Buna göre Hande'nin eleştiri ve uyarılardan kaçınmak amacıyla raporlarını zamanında teslim etmesi ve bu davranışın sıklığının artması, edimsel koşullanma ilkelerinden hangisiyle açıklanır?

  1. A
    Olumlu pekiştirme
  2. B
    I. tip ceza
  3. C
    II. tip ceza
  4. Olumsuz pekiştirmeCevap
  5. E
    Sönme

Cevap

Olumsuz pekiştirme
Olumsuz pekiştirme, organizmanın istenmeyen bir durumdan kurtulması veya kaçınması sonucu bir davranışın sıklığının artmasını ifade eder. Senaryoda Hande, yöneticisinin eleştirilerinden (itici uyarıcı) kaçınmak amacıyla raporlarını zamanında teslim etmiş ve bu davranış sonraki aylarda da artarak devam etmiştir. Dolayısıyla bu durum olumsuz pekiştirme ilkesiyle doğrudan açıklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki davranışı ve bu davranışın sonucunu belirleme
Hande'nin 'raporları zamanında teslim etme' davranışı, yöneticinin 'eleştiri ve uyarılarına' (itici uyarıcı) maruz kalmasını engellemiştir.
Koşullanma türünü ve sürecini analiz etmek için organizmanın sergilediği davranış ile bu davranışın ardından ortama giren veya ortamdan çıkan uyarıcıyı saptamak gerekir.
2
Davranışın sıklığındaki değişimi değerlendirme
Hande'nin raporları zamanında teslim etme davranışı sonraki dönemlerde artmış ve kalıcı hâle gelmiştir.
Davranışın sıklığının artması veya korunması durumunda bir pekiştirme sürecinden, azalması durumunda ise ceza sürecinden bahsedilir. Bu yüzden durum bir pekiştirmedir.
3
Pekiştirme türünü belirleme
İstenmeyen durumun (eleştiri ve uyarının) ortama girmesi engellendiği veya ortamdan çekildiği için süreç olumsuz pekiştirmedir.
Ortama hoş bir uyarıcının eklenmesi olumlu pekiştirme iken, organizmayı rahatsız eden olumsuz bir durumun ortamdan çıkarılması veya engellenmesi olumsuz pekiştirmedir.

Anahtar Kavram

Olumsuz pekiştirme, organizmayı rahatsız eden veya rahatsız etme ihtimali olan bir uyarıcının (itici uyarıcı) ortamdan çıkarılması ya da ortama girmesinin engellenmesi yoluyla bir davranışın sıklığının artırılması veya korunması sürecidir.
Bu soruyu puanla