Sosyal felsefe, toplumsal yaşamı ahlaki, siyasi veya metafizik ilkeler açısından sorgulayarak 'iyi', 'adil' ve 'ideal' bir toplumsal düzenin nasıl olması gerektiği üzerinde durur; normatiftir. Sosyoloji ise mevcut toplumsal ilişkileri, kurumları ve süreçleri gözleme ve verilere dayanarak inceler; toplumsal yapıların mevcut işleyiş yasalarını tespit etmeye çalışır, pozitif ve betimleyicidir.
Buna göre, aşağıda verilen önerme çiftlerinden hangisi sırasıyla "sosyolojik" ve "sosyal felsefi" bakış açısını yansıtmaktadır?
- AToplumsal adalet, her bireyin hak ettiği payı almasıyla gerçekleşecek aşkın bir idedir. / Özgürlük, insanın toplumsal zincirlerinden kurtularak kendi doğasına dönmesini gerektiren ahlaki bir ödevdir.
- Sanayileşme süreciyle birlikte geniş aile yapısının yerini çekirdek aileye bırakması, toplumsal iş bölümünün bir sonucudur. / İdeal bir toplum düzeni, ancak bireysel çıkarların toplumsal çıkarlarla uyumlaştırıldığı ahlaki bir uzlaşı ortamında kurulabilir.Cevap
- CErdemli bir yaşam sürmek isteyen birey, toplumsal normlara sorgusuz sualsiz uymak yerine vicdani kanaatlerini rehber edinmelidir. / Toplumsal kontrol mekanizmaları, bireylerin grup beklentilerine uyum göstermesini sağlayarak toplumsal düzeni korur.
- DEğitimsiz toplumlarda suç oranlarının artması kaçınılmazdır, bu yüzden devlet tüm vatandaşlarına zorunlu eğitim vermelidir. / Suç, toplumsal yapının işlevsel bir parçasıdır ve toplumdaki sınırlerin yeniden belirlenmesine hizmet eder.
- EKentleşme hızı ile suç oranları arasında pozitif yönlü bir korelasyon bulunmaktadır. / Toplumsal tabakalaşma, her toplumda farklı biçimlerde de olsa varlığını sürdüren evrensel bir olgudur.
Cevap
İlk önermesi olgusal ve neden-sonuç ilişkisine dayalı bir tespiti (geniş aileden çekirdek aileye geçiş), ikinci önermesi ise ideal bir toplumsal düzen tasarısını (bireysel ve toplumsal çıkarların uzlaşması) içeren önerme çifti doğru cevaptır.
Doğru olan önerme çiftinde yer alan ilk ifade, toplumsal değişim süreçlerini iş bölümü ve sanayileşme gibi olgusal nedenlerle açıklayarak sosyolojik bir nitelik sergiler. İkinci ifade ise ahlaki değerler üzerinden ideal bir toplum düzeninin nasıl kurulması gerektiğini tarif ettiği için normatiftir ve sosyal felsefeye aittir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sosyolojinin ampirik ve betimleyici (olanı inceleyen) yapısı ile sosyal felsefenin normatif ve reçete sunan (olması gerekeni ele alan) yapısı arasındaki yöntemsel fark.