Aşağıda verilen kovalent bağlı moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının hibritleş… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Aşağıda verilen kovalent bağlı moleküller ile bu moleküllerin merkez atomlarının hibritleşme türü, VSEPR gösterimi ve bağ açılarına ait özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.
(Atom numaraları: $_1H$ , $_6C$ , $_7N$ , $_8O$ , $_9F$ , $_{16}S$ , $_{17}Cl$ )

$CS_2$ molekülüMerkez atomunun hibrit orbitallerinin karakteri yüzde 50 s ve yüzde 50 p olup, VSEPR gösterimi $AX_2$ şeklindedir.
$COCl_2$ molekülüMerkez atomu $sp^2$ hibritleşmesi yapmış olup, tüm bağ açıları tam olarak $120^\circ$ olmayan düzlem üçgen geometrisine sahiptir.
$NF_3$ molekülüMerkez atomu üzerinde bir çift ortaklanmamış elektron bulunduran ve bağ açısı $NH_3$ molekülünün bağ açısından ( $107.3^\circ$ ) daha küçük olan polar bir moleküldür.
$OF_2$ molekülüMerkez atomu üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron bulunduran ve bağ açısı $H_2O$ molekülünün bağ açısından ( $104.5^\circ$ ) daha küçük olan polar bir moleküldür.

Cevap

CS_2

molekülü doğrusal

AX_2

VSEPR gösterimi ve

sp

hibritleşmesiyle;

COCl_2

molekülü tam

120^\circ

olmayan bağ açılarına sahip düzlem üçgen

AX_3

geometrisiyle;

NF_3

molekülü yüksek elektronegatifliğe sahip flor atomları nedeniyle

NH_3

molekülünden daha dar bağ açısına sahip üçgen piramit

AX_3E

geometrisiyle;

OF_2

molekül�� ise benzer şekilde florun etkisiyle

H_2O

molekülünden daha dar bağ açısına sahip kırık doğru

AX_2E_2

geometrisiyle eşleşir.

Eşleştirme sürecinde her molekülün Lewis yapısı çizilip merkez atomun hibritleşme türü, VSEPR gösterimi ve elektronegatifliğin bağ açılarına etkisi incelenmiştir. CS2 için doğrusal AX2, COCl2 için düzlem üçgen AX3, NF3 için üçgen piramit AX3E ve OF2 için açısal AX2E2 eşleştirmeleri doğru bağ açısal ilişkileriyle eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

Merkez ve çevre atomlarının değerlik elektron sayılarının belirlenmesi

Değerlik elektron sayıları; H için 1, C için 4, N için 5, O i��in 6, F için 7, S için 6, Cl için 7 olarak bulunur.

Lewis yapılarını doğru şekilde çizip merkez atomun ortaklanmamış elektron çiftlerini ve bağ sayılarını saptamak için bu sayılara ihtiyaç vardır.

Moleküllerin Lewis yapılarının çizilmesi ve merkez atomların etrafındaki elektron gruplarının sayılması

CS_2

için merkez atom C etrafında 2 ikili bağ grubu (ortaklanmamış çift yok);

COCl_2

için C etrafında 1 ikili bağ ve 2 tekli bağ grubu (ortaklanmamış çift yok);

NF_3

için N etrafında 3 tekli bağ ve 1 ortaklanmamış çift;

OF_2

için O etrafında 2 tekli bağ ve 2 ortaklanmamış çift saptanır.

Elektron grup sayıları merkez atomun hibritleşme türünü ve VSEPR gösterimini doğrudan belirler.

Hibritleşme türlerinin, VSEPR formüllerinin ve molekül geometrilerinin eşleştirilmesi

CS_2

doğrusal geometride

sp

hibritleşmeli

AX_2

olarak;

COCl_2

düzlem üçgen geometride

sp^2

hibritleşmeli

AX_3

olarak;

NF_3

üçgen piramit geometride

sp^3

hibritleşmeli

AX_3E

olarak;

OF_2

kırık doğru geometride

sp^3

hibritleşmeli

AX_2E_2

olarak sınıflandırılır.

VSEPR kurallarına göre doğrusal, düzlem üçgen, üçgen piramit ve kırık doğru geometrilerin teorik altyapısı bu şekilde kurulur.

Bağ açılarındaki sapmaların ve elektronegatiflik etkilerinin analiz edilmesi

COCl_2

'de çift bağın yüksek itme gücünden dolayı açılar tam

120^\circ

olmaz.

NF_3

OF_2

moleküllerinde flor atomlarının yüksek elektronegatifliği, bağ elektronlarını kendine çekerek bağlar arası itmeyi azaltır. Merkez atomdaki ortaklanmamış elektron çiftleri bağları daha güçlü iterek bağ açısını sırasıyla

NH_3

(

107.3^\circ

) ve

H_2O

(

104.5^\circ

) referans moleküllerinden daha dar hale getirir (

NF_3

için

102^\circ

OF_2

için

103^\circ

Aynı elektron grubu geometrisine sahip moleküllerin, merkez ve çevre atomlar arasındaki elektronegatiflik farklarına ve çift bağların varlığına bağlı olarak bağ açılarının nasıl sapma gösterdiği tespit edilerek kesin eşleşme tamamlanır.

Anahtar Kavram

VSEPR kuralları çerçevesinde merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerinin ve bağ yapan atomların elektronegatifliklerinin molekül geometrisi ile bağ açıları üzerindeki etkisi

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru