Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Ufukta bir dakika belirdi ince hilal,
Gül yüzünü görmek için göğe uzandı dal.

Bu dizelerde yer alan edebî sanatlarla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Dalın göğe doğru uzanması gibi doğal bir durumun sevgilinin yüzünü görme isteğine bağlanmasıyla hüsn-i talil sanatı yapılmıştır.
  2. B
    İnsana ait bir özelliğin (yüzü görme isteği) dala aktarılmasıyla teşhis (kişileştirme) sanatına başvurulmuştur.
  3. 'Gül yüz' ifadesinde sevgilinin yüzü (benzeyen) söylenmeyip sadece gül (benzetilen) kullanıldığı için açık istiare yapılmıştır.Cevap
  4. D
    Teşhis sanatının bulunduğu ikinci dizede, kendisine benzetilen insan ögesi dizede do��rudan geçmediği için aynı zamanda kapalı istiare kurulmuştur.
  5. E
    Dizelerde geçen 'gül' ve 'dal' kelimeleri birbiriyle anlamca ilişkili doğa unsurları olduğu için tenasüp sanatı oluşturmuştur.

Cevap

'Gül yüz' ifadesinde sevgilinin yüzü (benzeyen) söylenmeyip sadece gül (benzetilen) kullanıldığı için açık istiare yapılmıştır diyen açıklamadır. Çünkü bu ifadede hem benzeyen (yüz) hem de benzetilen (gül) unsurları bir arada yer aldığından teşbih-i beliğ yapılmıştır.
Sevgilinin yüzünün gül olarak nitelendirildiği 'gül yüz' ifadesinde hem benzeyen (yüz) hem de kendisine benzetilen (gül) ögeleri yer almaktadır. Sadece bu iki temel ögeyle yapılan benzetmelere teşbih-i beliğ adı verilir. Açık istiarede ise benzeyen unsur yer almaz, sadece kendisine benzetilen bulunur. Bu nedenle bu ifade yanlış bir açıklamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin anlamını ve barındırdığı temel edebi göstergeleri çözümleyin.
Dizelerde dalın göğe doğru uzanması, sevgilinin gül yüzünü görme isteğine bağlanmış ve 'gül yüz' ifadesi kullanılmıştır.
Edebi sanatları doğru teşhis edebilmek için kelimelerin gerçek ve mecazi anlam ilişkilerini tespit etmek gerekir.
2
Dizelerdeki edebi sanatları seçeneklerdeki iddialarla karşılaştırın.
Dalın uzaması hüsn-i talil, dala görme isteği verilmesi teşhis (ve kapalı istiare), gül ile dal kullanımı tenasüp ile örtüşmektedir.
Doğru açıklamaları eleyerek yanlış olan seçeneği bulmak amaçlanır.
3
'Gül yüz' ifadesinin benzetme unsurlarını ve istiare/teşbih ilişkisini değerlendirin.
'Gül yüz' ifadesinde benzeyen (yüz) ve benzetilen (gül) bir arada kullanılmıştır. Açık istiarede ise benzeyen unsur kullanılmaz.
Teşbih-i beliğ ile açık istiare arasındaki kavramsal farkı ortaya koyarak seçeneğin yanlışlığını kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Teşbih-i Beliğ ve Açık İstiare Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru