Soru

Zorluk: ZorÜlkelerin Gelişmişlik Düzeylerini Belirleyen Kriterler

Aşağıda belirtilen kalkınma ve gelişmişlik göstergeleri ile bu göstergelerin sosyoekonomik niteliklerine dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)Ülkedeki toplam üretimin parasal değerini yansıtmakla birlikte tek başına toplumsal refah seviyesini ve gelir adaletsizliğini göstermede yetersiz kalan ekonomik hacimdir.
  • İnsani Gelişme Endeksi (İGE)Eğitim seviyesi, yaşam beklentisi ve satın alma gücü paritesi gibi farklı sosyoekonomik boyutları sentezleyerek kalkınmayı çok boyutlu ölçmeyi hedefleyen birleşik yapıdır.
  • İstihdam Edilen Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Dağılımı��alısan nüfusun birincil, ikincil ve üçüncül sektörlerdeki oranını ifade ederek, modern iktisadi yapılarda üçüncül faaliyetlerin ezici üstünlüğünü gösteren yapısal göstergedir.
  • Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama ÖmürSağlık altyapısı ve beslenme koşullarının kalitesini yansıtarak, demografik yapı üzerinden kalkınma derecesini doğrudan ortaya koyan sosyal göstergedir.

Cevap

Gayrisafi Yurt İçi Hasıla, toplam üretimin parasal değerini gösteren yetersiz ekonomik hacimle; İnsani Gelişme Endeksi, sosyoekonomik boyutları sentezleyen birleşik yapıyla; İstihdam Edilen Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Dağılımı, çalışanların sektörlere oranını ifade eden yapısal göstergeyle; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür ise sağlık altyapısın�� yansıtan sosyal göstergeyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ekonomik büyüklük ancak yetersiz refah göstergesi olarak; İnsani Gelişme Endeksi eğitim, sağlık ve geliri sentezleyen birleşik endeks olarak; İstihdam Edilen Nüfusun Ekonomik Faaliyet Kollarına Dağılımı çalışanların tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki payları olarak; Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür ise sağlık ve beslenme kalitesini doğrudan gösteren demografik ölçüt olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kavramının tanımını belirleme.
GSYİH, yalnızca ekonomik üretimin parasal boyutunu ölçer ancak gelir dağılımı adaletini veya toplumsal refahı tam olarak yansıtmaz. Bu nedenle 'toplam üretimin parasal değerini yansıtmakla birlikte tek başına yetersiz kalan ekonomik hacim' ifadesiyle eşleşir.
Kavramın sadece ekonomik hacmi ölçtüğünü ve sosyal refah boyutundaki sınırlılığını ayırt etmek.
2
İnsani Gelişme Endeksi (İGE) kavramının tanımını belirleme.
İGE, sadece ekonomik değil; eğitim (okuryazarlık oranı) ve sağlık (ortalama ömür) gibi insani boyutları da içeren çok boyutlu, birleşik bir endekstir. Dolayısıyla 'farklı sosyoekonomik boyutları sentezleyen birleşik kalkınma endeksidir' ifadesiyle eşleşir.
İGE'nin tek bir ekonomik ölçüt yerine birden fazla sosyoekonomik göstergenin birleşimi olduğunu anlamak.
3
İstihdam edilen nüfusun ekonomik faaliyet kollarına dağılımı kriterini analiz etme.
Çalışan nüfusun sektörel dağılımı, iş gücünün tarım, sanayi ve hizmetler (birincil, ikincil, üçüncül) sektörlerine dağılımını gösterir. Gelişmiş ülkelerde hizmetler ve sanayi payı yüksek, tarım payı düşüktür. Bu nedenle 'çalışan nüfusun sektörlerdeki oranını ifade eden yapısal gösterge' ifadesiyle eşleşir.
İş gücü dağılımının ülkenin ekonomik yapısı ve gelişmişlik düzeyi arasındaki yapısal ilişkiyi kurmak.
4
Bebek Ölüm Oranları ve Ortalama Ömür göstergesini değerlendirme.
Bebek ölüm oranlarının azlığı ve beklenen yaşam süresinin uzunluğu, bir ülkenin sağlık altyapısının gelişmişliğini ve beslenme koşullarının kalitesini doğrudan gösteren demografik verilerdir. Bu sebeple 'sağlık altyapısı ve beslenme koşullarını yansıtarak demografik yapı üzerinden kalkınmayı gösteren sosyal gösterge' ifadesiyle eşleşir.
Demografik göstergelerin sosyal refah ve sağlık kalitesiyle olan doğrudan bağlantısını kurmak.

Anahtar Kavram

Kalkınma ve gelişmişlik durumlarını ölçmede kullanılan ekonomik, sosyal ve demografik ölçütlerin nitelikleri.
Bu soruyu puanla