Soru

Zorluk: OrtaDavranışın Biyolojik Temelleri

Bir nöropsikoloji çalışmasında, heyecan ve korku uyandıran tehlikeli bir durum karşısında organizmanın kalp atış hızının artması, göz bebeklerinin büyümesi ve sindirim faaliyetlerinin yavaşlaması gibi fizyolojik değişimler incelenmiştir. Tehlikeli durum ortadan kalktıktan sonra ise organizmanın sakinleştiği, kalp atışının yavaşladığı ve vücudun tekrar denge durumuna (homeostazis) döndüğü gözlenmiştir. Buna göre, organizmada gerçekleşen fizyolojik değişimler ve bunları denetleyen sinir sistemi bölümleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Araştırmada ortaya çıkan fizyolojik de��işimler (kalp atışı, göz bebekleri vb.) bağımsız değişken, tehlike yaratan durum ise bağımlı değişkendir.
  2. B
    Fizyolojik değişimler sadece dışsal uyarıcılara verilen doğrudan tepkiler olduğundan, organizmanın tehlikeyi anlamlandırması gibi bilişsel süreçler bu süreçte rol oynamaz.
  3. Tehlike anında vücudu acil eyleme hazırlayarak enerji harcanmasını artıran sempatik sinir sistemi, tehlike sonrasında ise vücudu dinlenme durumuna getiren parasempatik sinir sistemi etkindir.Cevap
  4. D
    Organizmanın tehlikeli durum ortadan kalktıktan sonra bile kalp atışlarının hızlı kalmaya devam etmesi, ortamda uyarıcı olmadığı halde varmış gibi hissedilen bir halüsinasyon örneğidir.
  5. E
    Sempatik sistemin etkinliğinin parasempatik sistem tarafından sınırlandırılması, biyolojik düzeyde gerçekleşen bir geriye ket vurma mekanizmasıdır.

Cevap

Tehlike anında vücudu acil eyleme hazırlayarak enerji harcanmasını artıran sempatik sinir sistemi, tehlike sonrasında ise vücudu dinlenme durumuna getiren parasempatik sinir sistemi etkindir.
Tehlike anında sempatik sinir sisteminin etkinleşerek vücudu acil eyleme hazırladığı, tehlike geçtikten sonra ise parasempatik sinir sisteminin devreye girerek vücudu tekrar sakinleştirip denge durumuna getirdiği bilgisi biyolojik psikolojinin temel ilkelerindendir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen senaryodaki fizyolojik değişimlerin (kalp atışının hızlanması, göz bebeklerinin büyümesi) hangi sinir sistemi bölümüyle ilişkili olduğunu belirleme.
Bu değişimler, organizmayı tehlike ve acil durumlara hazırlayan otonom sinir sisteminin sempatik bölümünün aktivasyonuyla gerçekleşir.
Sempatik sinir sistemi tehlike anında enerji harcanmasını artırır ve vücudu 'savaş veya kaç' tepkisine hazırlar.
2
Tehlike geçtikten sonra organizmanın sakinleşmesi ve homeostaziye (denge durumu) dönmesini sağlayan yapıyı belirleme.
Bu dengeleme ve yavaşlatma işlevi otonom sinir sisteminin parasempatik bölümü tarafından gerçekleştirilir.
Parasempatik sinir sistemi organizmayı dinlenme ve enerji tasarrufu moduna geri getirir.
3
Seçenekleri analiz ederek sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin bu zıt (antagonist) işlevlerini doğru açıklayan ifadeyi bulma.
Sempatik sistemin tehlike anında enerji harcamasını artırdığını, parasempatik sistemin ise tehlike sonrasında vücudu dinlenme durumuna getirdiğini belirten ifadenin doğru olduğu sonucuna ulaşılır.
Bu ifade, otonom sinir sisteminin temel çalışma prensibini akademik düzeyde tam olarak yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

Otonom Sinir Sisteminin (Sempatik ve Parasempatik) İşlevleri ve Davranış üzerindeki Biyolojik Etkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla