Soru

Zorluk: Çok zorDuyum ve Algı

Bir nöropsikoloji laboratuvarında gerçekleştirilen iki farklı gözlem şu şekildedir:

I. Durum: Katılımcılara tamamen karanlık bir odada sabit duran tek bir ışık noktası gösterilmiş; katılımcılar referans noktası yokluğunda göz kaslarının istemsiz hareketleri nedeniyle bu ışığı hareket ediyormuş gibi algılamışlardır.

II. Durum: Yoğun alkol yoksunluğu yaşayan bir birey, tamamen temiz ve boş olan avucunun içinde böceklerin yürüdüğünü hissettiğini ve onları gördüğünü ifade etmiştir.

Bu durumlarla ilgili olarak;

I. Birinci durum, dış dünyada gerçek bir uyarıcının varlığına dayanan ve zihnin bu uyarıcıyı yanlış yorumlamasıyla oluşan bir illüzyondur.
II. İkinci durum, ortada herhangi bir fiziksel uyarıcı bulunmadığı halde bireyin varmış gibi algılamasıyla karakterize edilen bir halüsinasyondur.
III. Her iki durumda da duyu organlarındaki reseptörlerin dışsal bir fiziksel enerjiyle uyarılması sonucu 'duyum' süreci eksiksiz gerçekleşmiştir.

açıklamalarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IICevap
  4. D
    I ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

I ve II
Birinci durumda sabit ışık noktasının hareketli algılanması (otokinetik etki), ortamda fiziksel bir uyarıcının bulunması fakat bunun yanlış yorumlanması nedeniyle bir illüzyon (yanılsama) örneğidir. Dolayısıyla I. öncül doğrudur. İkinci durumda ise bireyin temiz avucunda böcekler görmesi ve hissetmesi, ortamda hiçbir fiziksel uyarıcı olmamasına rağmen gerçekleşen bir algı yanılması, yani halüsinasyondur (sanrı). Dolayısıyla II. öncül de doğrudur. Üçüncü öncül ise yanlıştır, çünkü ikinci durumda (halüsinasyon) dışsal bir fiziksel enerji ve buna bağlı olarak duyu organındaki reseptörlerin uyarılması söz konusu değildir. Bu nedenle 'I ve II' yargılarını içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumu (sabit ışık noktasının hareketli algılanması) illüzyon ve duyum kavramları açısından analiz etmek.
Ortamda fiziksel bir uyarıc�� (ışık noktası) vardır ve göz kaslarının istemsiz hareketleri gibi fizyolojik etkenlerle yanlış yorumlanmaktadır. Bu durum bir illüzyondur ve duyum gerçekleşmiştir. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
İllüzyonun gerçekleşebilmesi için mutlaka gerçek bir fiziksel uyarıcının bulunması gerektiğini saptamak.
2
İkinci durumu (boş avuçta böceklerin yürüdüğünün hissedilmesi ve görülmesi) halüsinasyon kavramı açısından analiz etmek.
Ortamda hiçbir fiziksel uyarıcı (böcek) yoktur, ancak birey zihinsel/fizyopatolojik nedenlerle bunu algılamaktadır. Bu durum bir halüsinasyondur. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
Halüsinasyonun dışsal bir uyarıcı olmaksızın gerçekleşen algısal bir yanılsama olduğunu belirlemek.
3
Üçüncü öncüldeki duyum iddiasını incelemek.
İkinci durumda dışsal bir fiziksel enerji veya uyarıcı bulunmadığından duyu organlarındaki reseptörlerin dışsal olarak uyarılması gerçekleşmemiştir. Dolayısıyla duyum süreci eksiksiz gerçekleşmemiştir. Bu nedenle III. öncül yanlıştır.
Duyumun gerçekleşmesi için mutlaka dışsal veya içsel fiziksel/fizyolojik bir uyarıcının reseptörleri etkilemesi gerektiği bilgisini uygulamak.
4
Doğru öncülleri bir araya getirerek nihai sonuca ulaşmak.
I ve II. öncüller doğru, III. öncül yanlıştır. Bu durumda doğru cevap 'I ve II' olmalıdır.
Seçenekler arasından doğru öncülleri içeren kombinasyonu seçmek.

Anahtar Kavram

İllüzyon ve Halüsinasyon Arasındaki Farklar ile Duyum-Algı İlişkisi
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla