Bir göl ekosisteminde yer alan beş farklı canlı türünün dokularındaki kimyasal kirletici b… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Bir göl ekosisteminde yer alan beş farklı canlı türünün dokularındaki kimyasal kirletici birikim miktarı ve bu türlerin sahip olduğu toplam biyokütle değerleri aşağıdaki tabloda karışık olarak verilmiştir:

Canlı Türü	Dokulardaki Toksik Madde Birikimi (ppm)	Toplam Biyokütle (ton)
X	$0{}02$	$15000$
Y	$2{}10$	$8$
Z	$0{}40$	$120$
T	$28{}50$	$0{}5$
V	—	$45$

Tablodaki V canlısı, bu ekosistemdeki ölü organizmaları ve organik atıkları parçalayarak inorganik maddelere dönüştüren ayrıştırıcılar grubunu temsil etmektedir.

Buna göre, bu canlılar ve ekosistemdeki madde ve enerji akışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A
Bu ekosistemde enerji akışının yönü T canlısından başlayıp X canlısına doğru tek yönlü olarak gerçekleşir.
B
Z canlısından Y canlısına geçişte aktarılan enerji miktarı, X canlısından Z canlısına geçişte aktarılan enerji miktarından daha fazladır.
C
V canlısı, organik atıkları ayrıştırdığı için besin zincirinin sadece en alt basamağında (birinci trofik düzeyde) faaliyet gösterir.
D
X canlısından T canlısına doğru gidildikçe canlıların dokularında biriken toksik madde oranı azalmaktadır.
X canlısının güneşten bağladığı enerjinin çok büyük bir kısmı ısı ve solunum yoluyla çevreye salınır ve bir sonraki trofik düzeye aktarılamaz.Cevap

Cevap

Üretici canlı olan X'in güneşten bağladığı enerjinin büyük kısmının ısı ve solunum yoluyla kaybolarak bir sonraki düzeye aktarılamadığı yönündeki ifade doğrudur.

Üretici olan X canlısı tarafından fotosentez yoluyla bağlanan güneş enerjisinin sadece yaklaşık yüzde 10'luk bir kısmı bir sonraki trofik düzey olan Z canlısına aktarılabilir. Enerjinin geriye kalan yüzde 90'lık kısmı ise X canlısının kendi solunumu, yaşamsal faaliyetleri ve çevreye yayılan ısı şeklinde kaybolur. Bu durum besin zincirindeki tüm basamaklar için geçerlidir.

Adım Adım Çözüm

Tablodaki verilerden yararlanarak canlıların besin piramidindeki trofik düzeylerini belirlemek.

Biyokütlesi en fazla (

15000

ton) ve dokularındaki toksik madde miktarı en az (

0{}02

ppm) olan X canlısı üreticidir. Besin zinciri sırasıyla X (üretici) -> Z (birincil tüketici) -> Y (ikincil tüketici) -> T (üçüncül tüketici) şeklindedir. Biyokütlesi

45

ton olan V canlısı ise ayrıştırıcıdır.

Biyokütle üreticiden tüketiciye doğru azalırken, dokularda biriken toksik madde miktarı ise artış gösterir.

Enerji aktarım kurallarını (yüzde 10 kuralı) uygulamak ve seçenekleri analiz etmek.

Üreticilerden tüketicilere doğru gidildikçe enerjinin yalnızca yaklaşık

\%10

'u bir üst düzeydeki canlıya aktarılabilir. Enerjinin yaklaşık

\%90

'ı ise solunum ve metabolik faaliyetlerle ısı olarak ekosistemde kaybolur.

Termodinamik yasalarına göre ekosistemde enerji dönüşümü sırasında enerjinin büyük bir kısmı kullanılamaz hale gelerek ısıya dönüşür.

Doğru seçeneği teyit etmek.

X canlısının bağladığı enerjinin büyük kısmının bir üst basamağa aktarılamadan ısı ve solunum yoluyla kaybedildiğini belirten seçeneğin doğru olduğu sonucuna ulaşılır.

Lindeman'ın yüzde 10 kuralı, biyolojik sistemlerdeki enerjinin büyük kısmının çevreye ısı olarak salındığını doğrular.

Anahtar Kavram

Ekosistemlerde tek yönlü enerji akışı, trofik düzeyler arası enerji kaybı (yüzde 10 kuralı), biyokütle değişimi ve biyolojik birikim.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru