Soru

Zorluk: Ortaİlk Türk-İslam Devletleri

Karahanlılar döneminde başlangıçta sınır güvenliğini korumak amacıyla askeri karakol olarak inşa edilen ribatlar, devletin sınırlarının genişlemesiyle iç bölgelerde kalmış ve zamanla tüccarların konakladığı, dini ve ticari faaliyetlerin yürütüldüğü merkezler haline dönüşmüştür.

Buna göre ribatların bu dönüşümüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Taşradaki askeri güvenliğin tamamen atabeylerin kontrolüne bırakıldığı
  2. B
    Veraset sisteminde yapılan değişikliklerin ticari hayatı canlandırdığı
  3. Askeri ihtiyaçlar doğrultusunda inşa edilen yapıların zamanla sosyo-ekonomik işlevler kazandığıCevap
  4. D
    İlk Türk-İslam devletlerinde ticari ilişkilerin ulusal egemenlik esasına göre örgütlendiği
  5. E
    İslamiyet'in kabulünün ticari hayatı tamamen sona erdiren ani bir olay olduğu

Cevap

Askeri ihtiyaçlar doğrultusunda inşa edilen yapıların zamanla sosyo-ekonomik işlevler kazandığı
Karahanlılar döneminde inşa edilen ribatlar, başlangıçta sınır güvenliğini korumak amacıyla askeri karakollar olarak tasarlanmıştır. Ancak devletin sınırlarının genişlemesiyle bu yapılar iç bölgelerde kalmış ve güvenlik ihtiyacının azalmasıyla birlikte kervansaray işlevi görerek tüccarların konakladığı, dini ve ticari faaliyetlerin yapıldığı sosyo-ekonomik merkezlere dönüşmüştür. Bu durum, başlangıçta askeri amaçla kurulan yapıların zamanla sosyo-ekonomik işlevler kazandığının doğrudan kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ribatların Karahanlılar dönemindeki ilk işlevini belirleme.
Ribatların ilk olarak sınır güvenliğini sağlamak için askeri karakol/savunma amaçlı kurulduğu tespit edilir.
Soru kökündeki başlangıç durumunun kavranması gerekir.
2
Zamanla yaşanan değişimi analiz etme.
Sınırların genişlemesiyle ribatların iç bölgelerde kaldığı ve tüccarların konakladığı, ticari faaliyetlerin yapıldığı kervansaraylara dönüştüğü görülür.
Kurumun üstlendiği yeni işlevlerin tespit edilmesi gerekir.
3
Bu dönüşümün genel tarihsel anlamını çıkarma.
Askeri amaçlı bir kurumun zamanla ticari ve sosyal (sosyo-ekonomik) amaçlara hizmet eder hale geldiği sonucuna ulaşılır.
Tarihsel dönüşümün kurumların işlevsel değişimiyle olan ilişkisini saptamak için bu analiz gereklidir.

Anahtar Kavram

Ribatların işlevsel dönüşümü ve ilk Türk-İslam devletlerinde ticari mimari.
Bu soruyu puanla