Soru

Zorluk: OrtaEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Cahit Sıtkı Tarancı’nın ünlü bir şiirinden alınan:

*Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?*
*Benim mi Allahım bu çizgili yüz?*

dizelerindeki 'şakaklara kar yağması' ifadesiyle saçların beyazlaması kastedilmiştir. Bu dizede benzeyen unsur (beyaz saç) söylenmemiş, sadece kendisine benzetilen unsur (kar) söylenerek bir söz sanatı yapılmıştır.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu dizedekine benzer bir edebi sanat (açık istiare) kullanılmıştır?

  1. A
    Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor / Uzun yollar bir kılavuz gibi uzanıyor
  2. B
    Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım / Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım
  3. Dünyaya geldiğim anda / Yürüdüm aynı zamanda / İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz geceCevap
  4. D
    Ruhum bir gemidir aşk denizinde yüzen / Dalgalarla boğuşup liman arayan
  5. E
    Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal / Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal

Cevap

İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece dizelerinin yer aldığı seçenek doğru cevaptır. Bu dizelerde geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle 'dünya' kastedilmiş olup sadece kendisine benzetilen unsur kullanılarak açık istiare sanatı yapılmıştır.
Doğru seçenekte yer alan dizeler Aşık Veysel'e aittir. Burada geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle, doğumla girilen ve ölümle çıkılan 'dünya' kastedilmiştir. Kendisine benzetilen (iki kapılı han) belirtilirken benzeyen (dünya) belirtilmediği için tıpkı örnekte olduğu gibi açık istiare yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Örnek dizelerdeki edebi sanatı belirleme.
'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesinde benzeyen (beyaz saç) verilmemiş, sadece kendisine benzetilen (kar) verilerek açık istiare sanatı yapıldığı tespit edilmiştir.
Sorunun kökünde istenen sanatı netleştirmek amacıyla ilk aşamada verilen örneğin edebi sanatı analiz edilir.
2
Seçeneklerdeki dizeleri tarayarak benzer bir açık istiare örneği arama.
'İki kapılı bir handa' ifadesinde benzeyen (dünya) verilmemiş, kendisine benzetilen (iki kapılı han) verilerek açık istiare yapıldığı görülmüştür.
Örnek dizedeki açık istiare sanatıyla tam uyum sağlayan dizeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Açık İstiare (Eğretileme)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla