Soru

Zorluk: OrtaAnadolu Medeniyetleri

İlk Çağ Anadolu medeniyetlerinden İyonlar; Efes, Milet, İzmir ve Foça gibi bağımsız şehir devletleri (polis) şeklinde örgütlenmişlerdir. Önceleri krallarla yönetilen bu kentlerde zamanla soyluların ve zengin tüccarların yönetimdeki etkisi artmıştır. Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında koloniler kurarak deniz ticaretiyle uğraşan İyonlar; Mezopotamya ve Mısır medeniyetleri ile yakın ilişkiler kurmu��lar, onların matematik ve astronomi alanındaki birikimlerini Batı Anadolu'ya taşımışlardır. Bu ortamda Tales ilk kez doğa olaylarını mitolojik unsurlarla değil, akılsal nedenlerle açıklamaya çalışarak felsefe ve bilimin temellerini atmıştır.

Bu bilgilere göre, İyonya'da özgür düşünce ve bilimsel faaliyetlerin gelişmesinde aşağıdakilerden hangisinin katkısı olduğu savunulamaz?

  1. Ülke genelinde merkeziyetçi ve teokratik bir mutlakiyet rejiminin kurulmasıCevap
  2. B
    Siyasi birliğin bulunmadığı şehir devletleri yapılanmasının, tek merkezli bir baskı mekanizması oluşmasını ��nlemesi
  3. C
    Deniz ticareti ve kolonicilik faaliyetleri aracılığıyla farklı coğrafyaların bilgi birikimiyle etkileşim kurulması
  4. D
    Yönetimde soyluların ve zengin tüccarların etkinliğini artırmasının, tek kişinin mutlak otoritesine dayalı rejimi engellemesi
  5. E
    Doğa olaylarının mitolojik efsaneler yerine akılcı gerekçeler ve gözlemle açıklanmaya çalışılmas��

Cevap

Ülke genelinde merkeziyetçi ve teokratik bir mutlakiyet rejiminin kurulması
Ülke genelinde merkeziyetçi ve teokratik bir mutlakiyet rejiminin kurulması seçeneği doğru cevaptır. Çünkü İyonya'da hiçbir zaman tek bir merkezi krallık kurulmamıştır. Ayrıca, bu tür merkeziyetçi ve dine dayalı mutlak rejimler dogmatik düşünceyi besler ve özgür düşünce ortamını yok eder. Dolayısıyla böyle bir yapının kurulmuş olması, İyonya'daki özgür bilimsel ortama katkı sağlayan bir durum olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafta verilen İyon medeniyetine ait siyasi (şehir devletleri, oligarşik yapı), ekonomik (deniz ticareti, kolonicilik) ve kültürel (Tales'in rasyonel yaklaşımı) özellikler analiz edilir.
İyonya'da merkezi otoritenin bulunmadığı, dış dünyaya açık ve akılcı bir yapının varlığı tespit edilir.
Soruda özgür düşünce ortamını destekleyen unsurların doğru analiz edilmesi için öncül verilerin ayrıştırılması gerekir.
2
Özgür düşünce ve bilimsel çalışmaların doğası gereği dogmatik baskılardan uzak, çok sesli ve etkileşime açık ortamlarda gelişebileceği bilgisiyle seçenekler karşılaştırılır.
Seçeneklerdeki şehir devletleri yapısının, ticaretin ve akılcı yaklaşımların bu süreci doğrudan desteklediği görülür.
Tarihsel neden-sonuç ilişkisinin kurulması hedeflenir.
3
Merkeziyetçi ve teokratik bir mutlakiyet yapısının yönetim özellikleri değerlendirilir.
Bu tür yönetimlerin İyonya'da hiç kurulmadı��ı ve kurulması halinde özgür düşünceyi desteklemek yerine tamamen kısıtlayacağı sonucuna ulaşılır.
Yanlış olan seçeneğin elenerek doğru cevabın netleştirilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

İyon Medeniyeti'nde özgür düşünce ortamı ve siyasi yapı ilişkisi
Bu soruyu puanla