Soru

Zorluk: OrtaÖnermeler ve Önerme Çeşitleri

Mantık dersinde iki öğrenci arasında şu tartışma gerçekleşir:

Canan: "Özne veya yükleminde 've', 'ile' gibi bağlaçlar bulunduran her önerme mantıksal olarak bileşiktir. Çünkü bu bağlaçlar doğrudan birden fazla yargının bir araya getirildiğini gösterir."

Deniz: "Bu düşünce her zaman doğru değildir. Bazı önermeler dil bilgisel olarak bu bağlaçları içerse de tek bir yargı bildirdikleri için mantıksal açıdan basit önerme kabul edilir."

Buna göre Deniz, tezini kanıtlamak için aşağıdaki önermelerden hangisini örnek olarak gösterebilir?

  1. A
    Sokrates ve Platon, rasyonalist felsefe geleneğine mensup düşünürlerdir.
  2. B
    Felsefe ve bilim, insanlığın evreni anlama çabasının ürünüd��r.
  3. Platon ve Aristoteles, felsefe tarihinde hoca-öğrenci ilişkisi içindedir.Cevap
  4. D
    Descartes ve Spinoza, modern felsefede töz kavramını merkeze almıştır.
  5. E
    Epistemoloji ve ontoloji, ilk çağlardan beri felsefenin ana dalları olmuştur.

Cevap

Platon ve Aristoteles'in felsefe tarihinde hoca-öğrenci ilişkisi içinde olduğunu bildiren önerme
Platon ve Aristoteles'in hoca-öğrenci ilişkisi içinde olduğunu bildiren önerme, iki terim arasındaki tek bir bağıntıyı ifade etmektedir. Bu önerme 'Platon hoca-öğrenci ilişkisi içindedir' ve 'Aristoteles hoca-öğrenci ilişkisi içindedir' şeklinde iki ayrı yargıya bölünemez; çünkü bu şekilde bölündüğünde anlam bütünlüğü bozularak yargı niteliği kaybolur. Dolayısıyla bu önerme, dil bilgisel olarak bağlaç içerse de mantıksal olarak tek bir yargı bildiren basit (bağıntılı) bir önermedir ve Deniz'in tezini doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Önermelerin yargı sayısını belirlemek amacıyla bileşenlerine ayrılıp ayrılamayacağını kontrol etmek.
Bağlaç içeren önermelerin her birinin ayrı birer bağımsız yargı bildirip bildirmediği incelenir.
Klasik mantıkta basit önermeler tek bir yargı bildirirken, bileşik önermeler birden fazla yargı içerir.
2
İki özne arasındaki karşılıklı bağıntıyı (ilişkiyi) bildiren seçeneği tespit etmek.
Platon ve Aristoteles arasındaki hoca-öğrenci ilişkisinin iki ayrı yargıya bölünemez tek bir durumu ifade ettiği görülür.
Bağıntılı önermeler, özneler arasındaki bölünemez bir ilişkiyi bildirdiğinden mantıksal olarak basit önerme grubuna girer.

Anahtar Kavram

Basit ve Bileşik Önerme Ayrımı ile Bağıntılı Önermelerin Yapısı
Bu soruyu puanla