Edebî sanatlarda benzetme (teşbih), aralarında ilgi bulunan iki unsurdan nitelikçe zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir. Eğer bu benzetmenin temel unsurlarından (benzeyen ve benzetilen) sadece biri kullanılarak sanat yapılırsa buna "istiare" (eğretileme) denir.
Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen edebî sanatın örneği yoktur?
- A"Vurulup tertemiz alnından, uzanmış yatıyor / Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor!" (Açık İstiare)
- B"Can kafeste durmaz uçar, bir gün olur ten de geçer / Ey felek senden ne kalır, her gelen elbet göçer" (Kapalı İstiare)
- "Yârin dudağından getirilmiş / Bir katre alevdir bu karanfil" (Açık İstiare)Cevap
- D"Besbelli her saat artar kederi / Belki de ölseydi kurtulurdu kış" (Teşhis)
- E"Ölüm indirmede gökler, ölü püskürmede yer / O ne müthiş tipidir, savrulur enkaz-ı beşer" (Mübalağa)
Cevap
Dizelerdeki 'karanfil' benzeyen, 'alev' ise benzetilen unsurlarıdır. Her iki temel unsurun bir arada kullanıldığı bu sanat 'teşbih-i beliğ' (yalın benzetme) olarak adlandırılır. İstiare olabilmesi için bu unsurlardan yalnızca birinin bulunması gerekir.
Doğru cevap olan dizelerde hem benzeyen (karanfil) hem de benzetilen (alev) unsurlarına yer verilmiştir. Edebiyat kurallarına göre, benzetmenin bu iki temel unsurunun bir arada kullanılması 'teşbih-i beliğ' sanatını oluşturur. İstiare (eğretileme) sanatında ise unsurlardan sadece birinin bulunması şarttır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İstiare (Eğretileme) ve Teşbih (Benzetme) Ayrımı