Soru

Zorluk: ZorGarip Akımı (I. Yeni) ve Garip Dışında Yeniliği Sürdüren Şiir

Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi şiir alıntılarını, bu şiirlerin dil, üslup ve içerik özelliklerine göre temsil ettikleri şiir anlayışları veya şair gruplarıyla eşleştiriniz.

  • Dikilirim köprü üzerine,
    Keyifle seyrederim hepinizi.
    Kiminiz kürek çeker, tıpış tıpış;
    Kiminiz midye çıkarır duba altından;
    Kiminiz ağ atar dalyanda;
    Garip Akımı (I. Yeni): Gündelik yaşamın sıradan ayrıntılarını, küçük insan tipini, espri ve ironi yoluyla, söz sanatlarından arınmış yalın bir dille aktaran anlayış.
  • Ah bu türküler, köy türküleri
    Dilimizin tuzu biberi
    Memleket ahvalini onlardan sor
    Kitaplarda aranmaz hicranı
    Ateş gibi, barut gibi, deniz gibi
    Garip Dışında Yeniliği Sürdürenler (Folklorik/Lirik Çizgi): Halk şiiri kaynaklarından, türkülerden ve memleket motiflerinden beslenirken modern şiirin biçimsel serbestliğini ve lirik imge dünyasını kullanan anlayış.
  • Uzak dallardan, rüzgârlardan
    Mavi gökler arasından
    Yeryüzüne dökülen bu ışık
    Kimindir Tanr��m?
    Bilinmez nerelerden gelirdi çocuk
    Giderdi bilinmez nerelere.
    Garip Dışında Yeniliği Sürdürenler (Felsefi/Mistik Çizgi): İnsanın varoluş gizemini, metafizik sorgulamaları ve çocuksu bir hayret duygusunu kozmik bir dil evreni ve soyut çağrışımlarla kuran anlayış.
  • ibrahim
    içimdeki putları devir
    elindeki baltayla
    kırılan putların yerine
    yeni putlar koyan kim
    güneşi ve ayı kim yarattı
    Garip Dışında Yeniliği S��rdürenler (Sezgici/Egzotik Çizgi): Doğu mistisizmi, mitoloji ve dinler tarihinin ögelerini ses oyunları, tekrarlar ve soyut görüntüler eşliğinde müzikaliteyi öne çıkararak işleyen anlayış.

Cevap

Galata Köprüsü şiiri Garip Akımı ile, Türküler Dolusu şiiri halk kültüründen yararlanan lirik çizgiyle, Çocuk ve Allah şiiri felsefi-mistik çizgiyle ve İbrahim şiiri sezgici-egzotik çizgiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, şiir alıntılarının dil, üslup ve içerik özelliklerine dayanmaktadır. İlk şiirdeki sıradan günlük yaşam sahneleri Garip Akımı'nın estetiğini; ikinci şiirdeki folklorik ve memleketçi lirizm Bedri Rahmi'nin lirik çizgisini; üçüncü şiirdeki çocuksu ve kozmik varoluş sorgulaması Dağlarca'nın felsefi-mistik çizgisini; dördüncü şiirdeki dini-mitolojik ögeler ise Asaf Hâlet'in sezgici-egzotik çizgisini yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci şiir parçasını inceleme
Şiirde Galata Köprüsü'ndeki sıradan insanların (kürek çeker, midye çıkarır) günlük işlerinin ölçüsüz, uyaksız ve tamamen konuşma diliyle aktarıldığı görülür. Bu özellikler Garip Akımı'nın (I. Yeni) şiiri sıradanlaştırma ve kurals��zlaştırma ilkesiyle örtüşmektedir.
Şiirin dil ve tema bakımından hangi harekete ait olduğunu belirlemek.
2
İkinci şiir parçasını analiz etme
Şiirde 'köy türküleri' gibi folklorik değerlerin, memleket motiflerinin modern bir serbest şiir biçimi ve güçlü bir lirizmle işlendiği tespit edilir. Bu, Garip dışında yeniliği halk kült��rüyle sürdüren şairlerin (özellikle Bedri Rahmi Eyüboğlu) tarzıdır.
Şiirin memleketçi ve folklorik özelliklerini tespit etmek.
3
Üçüncü şiir parçasını inceleme
Metinde 'Tanrım', 'ı��ık kimindir', 'çocuk' gibi kelimeler üzerinden evrenin, varoluşun ve doğanın çocuksu bir hayret ve felsefi/mistik derinlikle sorgulandığı görülür. Bu üslup Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın kozmik ve mistik şiir anlayışını yansıtır.
Metnin varoluşçu ve felsefi arka planını ortaya çıkarmak.
4
Dördüncü şiir parçasını analiz etme
Şiirde 'İbrahim', 'put', 'balta' gibi dinsel-mitolojik telmihlerle mistik bir atmosfer yaratıldığı, ses tekrarları ve sezgisel bir dille egzotik bir dünya kurulduğu görülür. Bu üslup Asaf Hâlet Çelebi'nin öncülük ettiği sezgici/egzotik anlayışla eşleşir.
Şiirin sezgici ve mitolojik niteliklerini saptamak.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı ile Garip dışında yeniliği sürdüren şairlerin poetik farkları.

Alternatif Yöntem

Şiir alıntılarında geçen anahtar kelimeler ve üslup özellikleri şairlerin poetik duruşlarıyla karşılaştırılarak da doğru sonuca ulaşılabilir. Örneğin 'türküler' kelimesi doğrudan folklorik çizgiye; 'Tanrım' ve 'çocuk' kelimeleri Dağlarca'nın felsefi-mistik dönemine işaret eder.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla