Soru

Zorluk: Çok zorÖğretici Metin Türleri

Aşağıda verilen öğretici metin alıntılarını, üslup ve içerik özelliklerine göre temsil ettikleri öğretici metin türleriyle eşleştiriniz.

  • "Kendi kendimle konuşuyormuşum gibi yazıyorum ama aslında bu, insanın kendi derinliklerine yaptığı bir yolculuktan başka bir şey değildir. Ben merkezli bu arayışta, kesin kurallara veya başkalarını ikna etme çabasına yer yoktur. Önemli olan, ruhumun o anki dalgalanmalarını kağıda dökebilmektir."Deneme
  • "Bilirsiniz ki dostlar, hayatta her şeyin başı tatlı dildir. Siz hiç güler yüzlü bir insanın çevresine mutsuzluk saçtığını gördünüz mü? Şöyle bir düşünün, en zor anlarınızda imdadınıza yetişen o samimi sohbetler değil midir içimizi ferahlatan?"Söyleşi (Sohbet)
  • "Bugünkü meclis görüşmelerini ve sokaktaki vatandaşın nabzını tuttuğumuzda, ekonomik beklentilerin siyasi polemiklerin gölgesinde kaldığını açıkça görüyoruz. Bu gidişatın nereye varacağını kestirmek için kâhin olmaya gerek yok; yarınki sandık bunu gösterecektir."Fıkra (Köşe Yazısı)
  • "Aradan kırk yıl geçmesine rağmen, o soğuk Ankara sabahında Şinasi Sahnesi'nin önünde beklerken hissettiğim o ürpertiyi dün gibi hatırlarım. Yanımda merhum Yahya Kemal vardı ve bana dönüp edebiyatın uzun yolculuğundan bahsetmişti."Anı (Hatıra)

Cevap

Birinci metin deneme, ikinci metin söyleşi (sohbet), üçüncü metin fıkra (köşe yazısı), dördüncü metin ise anı (hatıra) ile eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı, metinlerin ayırt edici üslup özellikleri dikkate alınarak yapılmıştır. İç konuşmaya dayalı 'ben' dili denemeyi; okuyucuya hitap eden 'siz' dili söyleşiyi; güncel konulu günübirlik dil fıkrayı; geçmişi hatırlatan zaman ifadesi ise anıyı göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk metindeki üslup ve bakış açısını analiz ediniz.
Metinde yazarın 'kendi kendisiyle didişmesi', 'ben' vurgusu ve okuyucuya bir fikir dayatma amacının olmaması deneme türünü işaret eder.
Deneme türünde yazar kendi kendisiyle konuşur ve iç dünyasını serbestçe açar.
2
İkinci metindeki hitap ve anlatım biçimini inceleyiniz.
Metindeki 'Hiç düşündünüz mü?', 'Siz de benim gibi mi düşünüyorsunuz?' gibi doğrudan okuyucuya yöneltilen sorular söyleşi (sohbet) türünü gösterir.
Söyleşi türünün en ayırt edici özelliği, okuyucuyla karşılıklı konuşma havası içinde yazılmasıdır.
3
Üçüncü metnin konusunu ve yazılış amacını belirleyiniz.
Güncel meclis görüşmelerini ve sokak nabzını ele alan, günübirlik bir gazete yazısı üslubu taşıyan bu metin fıkra (köşe yazısı) türüne uygundur.
Fıkra, güncel siyasi veya toplumsal konuları derinlemesine kanıtlama amacı gütmeden günübirlik işleyen köşe yazısıdır.
4
Dördüncü metindeki zaman algısını ve içeriği değerlendiriniz.
'Aradan kırk yıl geçmesine rağmen' ifadesi ve geçmişte Yahya Kemal ile yaşanan bir anın aktarılması anı (hatıra) türünü doğrular.
Anı türü, geçmişte yaşanmış veya şahit olunmuş olayları üzerinden zaman geçtikten sonra anlatan öğretici metinlerdir.

Anahtar Kavram

Öğretici metin türlerinin (deneme, söyleşi, fıkra, anı) üslup, anlatıcı tutumu, konu seçimi ve hedef kitle yönünden birbirlerinden ayrılan temel nitelikleri
Bu soruyu puanla