Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorDiğer Türk Devletleri ve Toplulukları

İlk ve Orta Çağlarda kurulan Türk devletleri ve toplulukları, gerek hüküm sürdükleri coğrafyalarda gerekse göç ettikleri bölgelerde dünya tarihi üzerinde derin izler bırakmışlardır. Sol sütunda verilen Türk devlet/topluluklarını, sağ sütunda verilen kendilerine özgü tarihi ve askeri-siyasi özellikleri ile doğru biçimde eşleştiriniz.

  • HazarlarBelencer Savaşı ile İslam ordularının Kafkasya'da ilerlemesini engellemeleri ve ticaret yollarının güvenliğini sağlayarak Hazar Barış Çağı'nı tesis etmeleri.
  • PeçeneklerKaradeniz'in kuzeyinde boy birliği hâlinde kalıp devlet kuramamaları ve Bizans ordusunda görev yaparken Malazgirt Savaşı'nda Selçuklu safına geçmeleri.
  • KırgızlarÖtüken'de hüküm süren son Türk topluluğu olmaları, Moğol hâkimiyetine girmeleri ve Yenisey Nehri çevresinde kitabeler bırakmaları.
  • AvarlarSasaniler ile iş birliği yaparak İstanbul'u kuşatmaları ve Slav topluluklarının hem askeri teşkilatlanmasında hem de göç hareketlerinde etkili olmaları.

Cevap

Hazarlar - Belencer Savaşı ve Hazar Barış Çağı; Peçenekler - Devletleşememe ve Malazgirt'te Selçuklu safına geçme; Kırgızlar - Ötüken'in son Türk hâkimi ve Moğol egemenliği; Avarlar - İstanbul kuşatması ve Slavların teşkilatlandırılması.
Verilen eşleştirmede Hazarlar Kafkasya savunması ve Pax Chazarica ile, Peçenekler devletleşemeyip Malazgirt'te taraf değiştirmeleriyle, Kırgızlar Ötüken'deki son Türk hâkimiyeti ve Yenisey Kitabeleriyle, Avarlar ise Sasanilerle ortaklaşa İstanbul'u kuşatmaları ve Slavları teşkilatlandırmalarıyla doğru bir şekilde örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hazarlar topluluğunun temel askeri ve dini/ticari özelliklerini belirlemek.
Hazarların Museviliği benimseyen tek Türk devleti olması, Kafkasya'da Emeviler ile (Belencer Savaşı) mücadele etmesi ve Hazar Barış Çağı'nı (Pax Chazarica) kurması bilgileri eşleştirilir. Bu durum Hazarlar ile ticaret ve Kafkasya savunması ilişkisini doğrular.
Toplulukların özgün tarihi olaylarını ve coğrafi etkilerini ayırt etmek analitik çözüm için ilk adımdır.
2
Peçeneklerin siyasi yapısını ve Bizans ile ilişkilerini analiz etmek.
Peçeneklerin Karadeniz kuzeyinde devlet kuramayıp boy birliği kurması ve Bizans ordusunda paralı askerken Malazgirt'te Selçuklu safına geçmesi bilgisi eşleştirilir.
Bizans'ta ücretli askerlik yapan diğer Türk boylarıyla (Oğuzlar, Kıpçaklar) karıştırılmaması için devletleşme düzeyleri ve savaşlar analiz edilmelidir.
3
Kırgızların Ötüken'deki tarihi rolünü ve kültürel miraslarını incelemek.
Kırgızların Uygurları yıkarak Ötüken'de kurulan son Türk devleti olması, Yenisey Kitabeleri'ni oluşturması ve Moğol egemenliğini kabul etmesi bilgisi eşleştirilir.
Ötüken merkezli kurulan Hun, Göktürk ve Uygur gibi devletlerden sonraki son siyasi hâkimiyeti belirlemek kronolojik doğruluk sağlar.
4
Avarların Avrupa'daki askeri faaliyetlerini ve etnik etkilerini değerlendirmek.
Avarların Sasaniler ile iş birliği yaparak İstanbul'u kuşatmaları ve Slavları askeri yönden etkileyip teşkilatlandırmaları bilgisi eşleştirilir.
Hem Asya hem de Avrupa'da devlet kuran ve İstanbul'u ilk kez kuşatan topluluğu belirlemek eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Orta Çağ'da Asya ve Avrupa'da faaliyet gösteren Türk devlet ve topluluklarının siyasi, dini ve askeri özellikleri.
Bu soruyu puanla

Konular

Diğer Türk Devletleri ve Toplulukları

Bu konudan daha fazla soru