Fosil yakıtlar, milyonlarca yıl önce ya��amış bitki ve hayvan kalıntılarının havasız ortam… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Fosil yakıtlar, milyonlarca yıl önce ya��amış bitki ve hayvan kalıntılarının havasız ortamda, yüksek basınç ve sıcaklık altında kimyasal değişime uğramasıyla oluşur. Kömürleşme süreci; turba, linyit, taş kömürü ve antrasit olmak ��zere sırasıyla gerçekleşen aşamalardan oluşur.

Aşağıdaki tabloda, üç farklı kömür örneğinin ( $X$ , $Y$ ve $Z$ ) laboratuvar analizleri sonucu belirlenen bazı özellikleri verilmiştir:

Kömür Örneği	Kütlece Karbon ( $\%$ )	Nem Oranı ( $\%$ )	Uçucu Madde Oranı ( $\%$ )
$X$	$65$	$30$	$45$
$Y$	$92$	$3$	$5$
$Z$	$82$	$8$	$20$

Buna göre, bu kömür örnekleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A
Jeolojik yaşları arasındaki ilişki $X > Z > Y$ şeklindedir.
B
Eşit kütlelerinin tam yanmasıyla elde edilebilecek ısı enerjisi miktarı en az olanı $Y$ örneğidir.
C
Eşit kütlelerinin tam verimle yanması sonucu çevreye salınan kükürtlü gaz emisyonu ve kül miktarı en fazla olanı $Y$ örneğidir.
$Z$ örneği, demir-çelik sanayisinde demir cevherinin indirgenmesinde kullanılan ve koklaşma özelliği yüksek olan taş kömürü sınıfındadır.Cevap
E
Kömürleşme derecesi en yüksek olan $X$ örneği, Türkiye'de rezervi en fazla olan kömür türüdür.

Cevap

Z örneğinin demir-çelik sanayisinde demir cevherinin indirgenmesinde kullanılan ve koklaşma özelliği yüksek olan taş kömürü sınıfında olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru seçenekte belirtildiği gibi, Z örneği karbon ve nem analizlerine göre taş kömürü sınıfında yer alır. Taş kömürü, yüksek ısı verimi ve koklaşabilme özelliği sayesinde demir-çelik sanayisinde demir cevherini indirgemek amacıyla kullanılan kok kömürü eldesinde birincil ham madde olarak kullanılır.

Adım Adım Çözüm

Kömür örneklerinin kütlece karbon, nem ve uçucu madde yüzdelerine bakılarak kömür türlerinin teşhis edilmesi.

X örneği

%65

karbon ve

%30

nem oran�� ile linyit; Y örneği

%92

karbon ve

%3

nem oranı ile antrasit; Z örneği ise

%82

karbon ve

%8

nem oranı ile taş kömürü sınıfındadır.

Kömürleşme sürecinde turba -> linyit -> taş kömürü -> antrasit sırası takip edildikçe karbon yüzdesi artar, nem ve uçucu madde oranları azalır.

Kömürleşme derecesi ve karbon yüzdesi ile jeolojik yaş arasındaki ilişkinin kurulması.

Jeolojik yaş sıralaması

Y > Z > X

şeklindedir.

Antrasit (Y) en yaşlı kömür türüyken, linyit (X) jeolojik olarak en genç kömürleşme aşamalarından biridir.

Birim kütle başına yanma sonucu açığa çıkan ısı enerjisinin (ısıl değer) karşılaştırılması.

Isıl değer sıralaması

Y > Z > X

şeklindedir.

Karbon oranı arttıkça ve nem oranı azaldıkça yanma verimi ve birim kütleden elde edilen ısı miktarı artar.

Taş kömürünün endüstriyel kullanım alanlarının analiz edilmesi.

Taş kömürü (Z), demir-çelik metalurjisinde koklaştırılarak yüksek fırınlarda demir cevherini indirgemek amacıyla kullanılır.

Yüksek fırınlarda hem ısı kaynağı hem de karbonmonoksit (

CO

) gazı üreterek demir oksitleri indirgeyecek kok kömürü eldesine en uygun olan kömür türü taş kömürüdür.

Anahtar Kavram

Kömürleşme Derecesine Göre Kömür Tiplerinin Fiziksel, Kimyasal ve Endüstriyel Özellikleri

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru