Edebî sanatlarda iki kavram arasında "benzerlik" ilgisi kuruluyorsa teşbih veya istiare; benzerlik ilgisi olmaksızın bir sözün başka bir söz yerine kullanılması durumunda (parça-bütün, iç-dış, yazar-eser vb.) ise mecazımürsel sanatı ortaya çıkar.
Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde ayraç içinde verilen edebî sanatın örneği yoktur?
- AÂteşten kaba bir kâğıt fenerdir bu gönül / Âhımdır onun içindeki şulesi canım (Teşbihibeliğ)
- BGüzel şeyler düşünelim diye / Yemyeşil oluvermiş ağaçlar (Hüsnütalil)
- CEy benim sarı tamburam / Sen ne için inilersin / İçim oyuk derdim büyük / Onun için inilerim (Kinaye)
- Gönlümde her gün doğan bir güneşsin sen / Karanlıklarımı aydınlatan, yol gösteren (Mecazımürsel)Cevap
- EHaliç’te bir vapuru vurdular dört kişi / Demirlemişti eli kolu bağlıydı ağlıyordu (Teşhis)
Cevap
Gönlümde her gün doğan bir güneşsin sen / Karanlıklarımı aydınlatan, yol gösteren dizelerinde mecazımürsel değil, teşbih sanatı vardır.
Doğru cevap olan seçenekte sevgili güneşe benzetilmiştir. Şiirde hem benzeyen (sen) hem de kendisine benzetilen (güneş) bir arada kullanılarak bir teşbih yapılmıştır. Mecazımürsel sanatında ise kavramlar arasında benzerlik ilişkisi bulunmaz, örneğin 'Ankara bu olaya şaşırdı' derken Ankara şehri insana benzetilmez, şehir söylenip halk kastedilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İstiare/Teşbih ile Mecazımürsel arasındaki temel fark (benzerlik ilgisi).