Soru

Zorluk: ZorUygur Devleti ve Yerleşik Yaşama Geçişin Etkileri

Uygur Devleti'nin Maniheizm dinini kabul ederek yerleşik yaşama geçmesi, Türk tarihinde sosyal, ekonomik, kültürel ve askeri alanlarda köklü değişimleri beraberinde getirmiştir.

Buna göre, sol sütunda verilen Uygur kültüründeki gelişmeleri, sağ sütundaki bu gelişmelerin ortaya çıkardığı doğrudan tarihsel sonuçlar ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Maniheizm ve Budizm gibi yeni inanç sistemlerine ait kutsal metinlerin geniş kitlelere ulaştırılmak istenmesiMatbaanın ve kâğıdın yaygınlaşması, kütüphanecilik faaliyetlerinin başlaması ve geniş bir tercüme literatürünün oluşması
  • Tarımsal faaliyetlerin başlaması ve yerleşik hayat tarzının temel ekonomik model olarak benimsenmesiToprağın özel mülkiyete konu olmasıyla birlikte tarla kiralama, ortakçılık ve işçi sözleşmeleri gibi yazılı hukuk vesikalarının doğması
  • Ordu-balık adı verilen planlı şehirlerin kurulması ve kalıcı mimari eserlerin inşa edilmesiSüsleme sanatında freskoların (duvar resimleri) ve tapınak heykelciliğinin, taşınabilir sanat eserlerinin yerini alması
  • Bozkır yaşantısının sağladığı askeri hareketlilik ve hücum kabiliyetinin zamanla zayıflamasıSiyasi ve askeri savunma stratejilerinde şehirlerin etrafına surlar inşa edilerek kale mimarisine ağırlık verilmesi

Cevap

Maniheizm ve Budizm'e ait kutsal metinlerin yayılmak istenmesi matbaacılık ve kütüphaneciliğe; tarımsal faaliyetlerin benimsenmesi yaz��lı hukuk vesikalarına; planlı şehirlerin kurulması fresko ve heykelcilik gibi yerleşik süsleme sanatlarına; askeri hareketliliğin zayıflaması ise şehir surları ve kale mimarisine yol açmıştır.
Uygurlarda yeni dinlerin yayılma arzusu yazılı kültürü (matbaa ve kâğıt) tetiklemiş; tarımsal hayat mülkiyet hukukunu (yazılı sözleşmeler) kurumsallaştırmış; yerleşik yaşam ve tapınak mimarisi kalıcı sanat dallarını (fresko) geliştirmiş; askeri hareketliliğin kaybı ise şehirlerin surlarla korunması ihtiyacını (istihkam mimarisi) doğurmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Dini değişim ile kültürel üretim arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
Maniheizm ve Budizm'in kutsal kitaplarının çoğaltılması isteği, Uygurların matbaa, kâğıt ve kütüphanecilik alanında ilerlemesi ile eşleşir.
Yeni dinlerin öğretilerinin yayılması, yazılı kültürün ve teknolojinin (matbaa) gelişmesini zorunlu kılmıştır.
2
Ekonomik model değişikliğinin hukuki etkisini değerlendirmek.
Tarım faaliyetlerinin başlaması, özel mülkiyet ve buna bağlı yazılı iş/kiralama sözleşmelerinin ortaya çıkması ile eşleşir.
Toprağın işlenmesi ve yerleşik yaşam, taşınmaz mülkiyetini ve bu alandaki uyuşmazlıkları çözecek yazılı hukuk kurallarını gerekli kılmıştır.
3
Şehirleşmenin sanat dalları üzerindeki etkisini incelemek.
Kalıcı şehirlerin ve tapınakların kurulması, taşınabilir sanat eserleri yerine duvar resmi (fresko) ve heykel gibi kalıcı süsleme sanatlarının gelişmesi ile eşleşir.
Mimari yapıların kalıcı olması, göçebe yaşamdaki taşınabilir çadır süslemelerinin yerini duvar ve mimari odaklı sanatların almasına yol açmıştır.
4
Askeri yapıda meydana gelen değişimlerin mimari yansımalarını belirlemek.
Bozkırın sağladığı hareketli savaş gücünün zayıflaması, şehirlerin etrafına surların çekilmesi ve kale mimarisinin gelişmesi ile eşleşir.
Açık bozkırda düşmanla karşılaşan hareketli süvari birliklerinin yerini, yerleşik merkezleri korumak amacıyla pasif savunmaya dayalı sur ve istihkam yapıları almıştır.

Anahtar Kavram

Uygur Devleti ve Yerleşik Yaşama Geçişin Etkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla