Examkin

Soru

Zorluk: ZorEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Benzetme sanatının temel ögelerinden olan "benzeyen" ve "kendisine benzetilen"den yalnızca "kendisine benzetilen" kullanılarak yapılan edebî sanata "açık istiare" denir.

Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde açık istiare sanatı vardır?

  1. Bir hilâl uğruna yâ Rabb, ne güneşler batıyor!Cevap
  2. B
    Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesidir
  3. C
    Can kafeste durmaz uçar, bir gün uçar
  4. D
    Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
  5. E
    Gül hasretinle yollara tutsun kulağını

Cevap

Mehmet Akif Ersoy'a ait 'Bir hilâl uğruna yâ Rabb, ne güneşler batıyor!' dizesinde açık istiare sanatı bulunmaktadır.
Açık istiarede benzeyen söylenmez, sadece kendisine benzetilen söylenir. 'Bir hilâl uğruna yâ Rabb, ne güneşler batıyor!' dizesinde 'güneşler' sözüyle kastedilen 'şehitler'dir. Şehitler benzeyen, güneş ise kendisine benzetilendir. Şehit kelimesi dizede geçmediği için bu kullanım açık istiaredir.

Adım Adım Çözüm

1
Terimin tanımını analiz etme
Açık istiare olması için benzetme yapılan unsurlardan sadece kendisine benzetilenin (güçlü olan taraf) dizede yer alması gerekir.
Sorunun kökünde verilen tanımı doğru uygulamak için kavramsal sınırları belirlemek şarttır.
2
Seçeneklerdeki söz sanatlarını belirleme
'Güneşler' ifadesinin 'şehitler' yerine kullanıldığı, 'şehit' kelimesinin ise dizede geçmediği saptanır.
Benzetilen unsurun (güneş) dizede olup benzeyen unsurun (şehit) dışarıda bırakılması açık istiarenin temel özelliğidir.
3
Diğer seçenekleri eleme
Kaldırımlar-anne dizesinde her iki öğe de olduğu için teşbih-i beliğ; can-kuş dizesinde sadece benzeyen olduğu için kapalı istiare tespit edilerek elenir.
Çeldiricilerin hangi sebeple istiare veya açık istiare olmadığını netleştirmek yanlış yapma riskini ortadan kaldırır.

Anahtar Kavram

İstiare (Eğretileme) ve Türleri
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru