Soru

Zorluk: OrtaDivânu Lugâti't-Türk

Kaşgarlı Mahmut, *Divânu Lugâti't-Türk*'ü yalnızca kelimelerin anlamlarının sıralandığı kuru bir sözlük olarak tasarlamamış; sözcüklerin canlı dil içindeki kullanımlarını göstermek adına Türk boyları arasında yaşayan zengin sözlü malzemeyi de eserine kaydetmiştir. Bu yönüyle eser, XI. yüzyıl Türk toplumunun etnografyasını, mitolojisini, inançlarını ve sözlü edebiyatını günümüze taşıyan bir kültür hazinesi kimliği kazanmıştır.

Bu parçada sözü edilen 'sözlü malzeme' kapsamında, *Divânu Lugâti't-Türk*’ün içeriğinde aşağıdakilerden hangisinin yer alması beklenemez?

  1. A
    Dönemin toplumsal tecrübelerini ve ahlak anlayışını yansıtan savlar
  2. B
    Doğa güzelliklerini ve aşkı konu alan, hece ölçüsüyle söylenmiş koşuklar
  3. Aruz ölçüsüyle yazılmış, ahlaki öğütler içeren mesnevi parçalarıCevap
  4. D
    Ölen bir kahramanın ardından duyulan acıyı dile getiren sagu örnekleri
  5. E
    Türk boylarının kökenlerini ve mitolojik anlatılarını içeren destan parçaları

Cevap

Aruz ölçüsüyle yazılmış, ahlaki öğütler içeren mesnevi parçaları
Divânu Lugâti't-Türk'te yer alan manzum örnekler, İslamiyet öncesi Türk sözlü edebiyatı geleneğine aittir. Bu şiirler dörtlük nazım birimi ve hece ölçüsüyle söylenmiş koşuk ve sagu gibi türlerdir. Mesnevi ise aruz ölçüsüyle yazılan, beyit esasına dayalı ve klasik yazılı edebiyata ait bir nazım biçimi olup Kaşgarlı Mahmut'un halk arasından derlediği sözlü malzemelerden biri değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Divânu Lugâti't-Türk'ün derleme yöntemi ve içeriğindeki edebi türler analiz edilir.
Kaşgarlı Mahmut'un, kelimeleri örneklendirmek için Türk boylarının sözlü edebiyatından yararlandığı ve bu kapsamda sav, sagu, koşuk ve destan gibi pre-İslam dönemine ait türleri kaydettiği görülür.
Eserin sözlü edebiyatı koruma ve belgeleme işlevini belirlemek için.
2
Seçeneklerdeki türlerin biçimsel ve dönemsel özellikleri karşılaştırılır.
Mesnevi nazım biçiminin aruz ölçüsü ve beyit esasına dayalı, klasik yazılı edebiyata (Kutadgu Bilig gibi) ait bir tür olduğu ve Kaşgarlı Mahmut'un derlediği sözlü halk edebiyatı malzemeleri arasında yer alamayacağı saptanır.
Yazılı kültür ürünü olan mesnevinin, sözlü dönem halk ürünlerinden ayırt edilmesi için.

Anahtar Kavram

Divânu Lugâti't-Türk'ün sözlü edebiyat ürünlerini içermesi ve edebi niteliği
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla