Examkin

Soru

Zorluk: ZorEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Gül hasretinle yollara tutsun kulağını
Nergis rükûa varsa görüp sâyebânını

Bâkî’ye ait bu beyit ve beyitte kullanılan söz sanatlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    "Gül" ve "nergis" çiçek isimlerinin bir arada kullanılmasıyla tenasüp sanatı yapılmıştır.
  2. B
    Gülün "yollara kulak tutması" ve nergisin "rükû etmesi" ifadeleriyle teşhis sanatı yapılmıştır.
  3. C
    Nergis çiçeğinin boynunun bükük (eğri) durması gibi doğal bir durumun, sevgiliye duyulan saygıya bağlanması hüsn-i talil sanatıdır.
  4. Beyitteki teşhis sanatlarında, benzeyen (cansız varlık) söylenip kendisine benzetilen (insan) söylenmediği için açık istiare yapılmıştır.Cevap
  5. E
    Beyitte kişileştirilen varlıklar herhangi bir söz söylemediği için teşhis sanatı intak (konuşturma) sanatına dönüşmemiştir.

Cevap

Beyitteki teşhis sanatları kapalı istiare örneğidir, açık istiare değildir.
Doğru yanıt, teşhis sanatının türüyle ilgili yanlış bilgi içermektedir. Edebi sanatlarda teşhis (kişileştirme) yapıldığında, benzeyen (cansız varlık veya hayvan) cümlede yer alırken, kendisine benzetilen (insan) söylenmez; sadece insana ait özellikler (kulak tutmak, rükû etmek gibi) verilir. Bu yapı, tanımı gereği bir 'kapalı istiare' oluşturur. Açık istiarede ise tam tersine benzeyen söylenmez, sadece kendisine benzetilen söylenir. Bu nedenle, beyitteki teşhislerin açık istiare olduğu yönündeki yargı teorik olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitteki sanatsal ifadeleri belirleme
Gülün kulak tutması ve nergisin rükû etmesi insani özelliklerdir (teşhis). Nergisin eğriliği sevgiliye duyulan saygıya bağlanmıştır (hüsn-i talil). Gül ve nergis bir aradadır (tenasüp).
Söz sanatlarının tespiti, seçeneklerin doğruluğunu kontrol etmek için temel adımdır.
2
Teşhis ve istiare arasındaki ilişkiyi analiz etme
Teşhis sanatında 'benzeyen' (gül/nergis) verilmiş, 'kendisine benzetilen' (insan) verilmemiştir.
Teşhis sanatı, doğası gereği kendisine benzetilen olan insanı açıkça söylemediği için her zaman kapalı istiare kapsamında değerlendirilir.
3
Seçenekleri değerlendirme
Dördüncü seçenekte teşhisin açık istiare olduğu iddia edilmiştir, oysa bu bir kapalı istiaredir.
Kavramsal tanım hatasını saptayarak yanlış olan yargıyı bulmak.

Anahtar Kavram

Teşhis ve Kapalı İstiare İlişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru