Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Gül gülse dâim ağlasa bülbül aceb değül
Zîrâ kimine ağla demişler kimine gül

Bâkî’ye ait bu beyit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Beyitte 'gül' sözcüğü hem çiçek adı hem de 'gülmek' eylemi anlamlarını taşıyarak cinas sanatı oluşturmuştur.
  2. B
    'Gülmek' ve 'ağlamak' eylemleri karşıt durumları ifade edecek şekilde bir arada kullanılarak tezat sanatına başvurulmuştur.
  3. C
    Cansız bir varlık olan 'gül' ile insan dışı bir canlı olan 'bülbül'e insani özellikler yüklenerek teşhis (kişileştirme) yapılmıştır.
  4. Benzetme unsurlarından yalnızca kendisine benzetilenin kullanılmasıyla dizelerde açık istiare sanatına yer verilmiştir.Cevap
  5. E
    Aralarında doğal bir ilişki bulunan 'gül' ve 'bülbül' kelimeleri bir arada kullanılarak tenasüp sanatı gerçekleştirilmiştir.

Cevap

Benzetme unsurlarından yalnızca kendisine benzetilenin kullanılmasıyla dizelerde açık istiare sanatına yer verilmiştir.
Beyitte açık istiare sanatına yer verildiği iddiası yanlıştır. Güle gülmek, bülbüle ağlamak gibi insani özellikler yüklenerek kişileştirme (teşhis) yapılmıştır. Teşhis sanatının olduğu yerde aynı zamanda kapalı istiare bulunur, çünkü benzeyen (gül, bülbül) belirtilmiş ancak kendisine benzetilen (insan) söylenmeyip onun özellikleri verilmiştir. Bu nedenle açık istiare yapıldığı ifadesi beyit hakkında söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitteki söz sanatlarını ve kelime ilişkilerini belirleme.
Beyitte 'gül' ve 'bülbül'ün kişileştirildiği (teşhis), 'gülmek' ve 'ağlamak' zıtlığının kullanıldığı (tezat), 'gül' kelimesinin sesteş kullanıldığı (cinas) ve aralarındaki uyumun vurgulandığı (tenasüp) tespit edilir.
Söz söylenişindeki edebi incelikleri ortaya çıkarmak için beyitteki tüm kelime düzeyindeki sanatlar analiz edilmelidir.
2
İstiare türlerinin tanımını beyit üzerindeki uygulamayla karşılaştırma.
Kişileştirilen gül ve bülbül benzeyen ögelerdir; kendilerine benzetilen insan ise söylenmemiştir. Bu durum açık istiare değil, kapalı istiare oluşturur.
İstiare türlerini (açık ve kapalı) ayırt ederek seçenekteki yargının doğruluğunu denetlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Edebi sanatların (cinas, tezat, teşhis, tenasüp, istiare) beyit üzerinde tespit edilmesi ve istiare türlerinin (açık ve kapalı) ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru