Soru

Zorluk: ZorDoğal Afetlerin Sınıflandırılması ve Oluşum Kökenleri

A��ağıdaki doğal afet ve çevre sorunlarını, oluşum kökenleri ve karakteristik özellikleri dikkate alınarak verilen tanımlayıcı açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • HeyelanEğimli yamaçlardaki gevşek örtü, toprak ve kaya tabakalarının yer çekimi, aşırı yağış veya kar erimeleri sonucunda kütle hâlinde aniden aşağı kaymasıyla gerçekleşen jeomorfolojik afet.
  • ErozyonToprağın en üstündeki verimli tabakanın akarsular ve rüzgarlar gibi dış kuvvetlerce yavaş yavaş aşındırılarak taşınmasıyla ortaya çıkan, ani yıkıcılı��ı olmayan uzun vadeli çevre sorunu.
  • TsunamiDeniz tabanında meydana gelen tektonik deprem, volkanizma ya da heyelanlar sonucu oluşan dev dalgaların kıyı şeridinde yol açtığı yüksek enerjili hidrolojik afet.
  • ÇığEğimli yamaçlarda birikmiş olan kal��n kar örtüsünün yer çekimi, rüzgar veya sismik sarsıntı gibi tetikleyicilerle yamaç aşağı hızla kaymasıyla oluşan klimatolojik ve topografik kökenli afet.

Cevap

Heyelan; eğimli yamaçlardaki gevşek örtünün aniden yer değiştirmesi açıklamasıyla, Erozyon; toprağın dış kuvvetlerce yavaşça aşındırılması açıklamasıyla, Tsunami; deniz tabanındaki sismik olayların yol açtığı dev dalga açıklamasıyla, Çığ ise kar örtüsünün yamaç aşağı hızla kayması açıklamasıyla eşleşir.
Doğal afetlerin sınıflandırılmasında kökenler (jeolojik, klimatolojik, hidrolojik, biyolojik) ve oluşum süreleri (ani veya yavaş) belirleyicidir. Heyelan ani gelişen jeomorfolojik kütle hareketidir; erozyon yavaş gelişen ekolojik bir aşınma sürecidir; tsunami sismik veya volkanik kökenli hidrolojik afettir; çığ ise kar örtüsüyle ilişkili klimatolojik-topografik kökenli bir afettir. Eşleştirmeler bu temel kriterlere göre yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Heyelanın temel özellikleri ve kökeni analiz edilir.
Heyelanın eğimli yamaçta aniden meydana gelen jeomorfolojik bir kütle hareketi olduğu saptanır ve kütle halinde aniden aşağı kayma ifadesiyle eşleştirilir.
Doğru açıklama ile eşleştirebilmek için afetin kökeni ve hızı tanımlanmalıdır.
2
Erozyon süreci incelenir ve heyelandan ayrılan yönleri belirlenir.
Erozyonun dış kuvvetlerin etkisiyle toprağın yavaşça süpürülmesi olduğu, ani bir kütle hareketi olmadığı belirlenir ve yavaş yavaş aşındırılarak taşınması ifadesiyle eşleştirilir.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı heyelan-erozyon ayrımını netleştirmek gerekir.
3
Tsunaminin oluşum mekanizması ve kökeni incelenir.
Deniz tabanındaki deprem, volkanizma gibi jeolojik olayların tetiklediği dev dalgalar (hidrolojik afet) olduğu tespit edilir ve deniz tabanındaki tektonik hareketlerin tetiklediği dev dalga ifadesiyle eşleştirilir.
Kıyı bölgesindeki su kütlelerinin hareketinin sismik kökenini belirlemek için gereklidir.
4
Çığ afetinin oluşumu klimatolojik ve topografik açıdan değerlendirilir.
Kar örtüsünün eğimli yamaçtan hızla kayması süreciyle eşleştirilir.
Klimatolojik-topografik etkileşimi doğru eşleştirmek için önemlidir.

Anahtar Kavram

Doğal Afetlerin Kökenlerine Göre Sınıflandırılması ve Heyelan-Erozyon Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla