Soru

Zorluk: OrtaTrigonometrik Oranların Bölgelere Göre İndirgenmesi

Tanımlı olduğu xx değerleri için,

sin⁡(17π2−x)−cos⁡(11π+x)tan⁡(7π2+x)\frac{\sin\left(\frac{17\pi}{2} - x\right) - \cos(11\pi + x)}{\tan\left(\frac{7\pi}{2} + x\right)}

ifadesinin en sade şekli aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    2sin⁡x2\sin x
  2. B
    −2cos⁡x-2\cos x
  3. −2sin⁡x-2\sin xCevap
  4. D
    2cos⁡x2\cos x
  5. E
    00

Cevap

−2sin⁡x-2\sin x
İfadedeki tüm terimlerin esas ölçüleri belirlenip bölgelerine göre indirgemeleri yapıldığında pay kısmı 2cos⁡x2\cos x ve payda kısmı −cot⁡x-\cot x olarak bulunur. Bu iki değerin birbirine oranı olan 2cos⁡x−cot⁡x\frac{2\cos x}{-\cot x} işlemi sadeleştirildiğinde −2sin⁡x-2\sin x ifadesine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
sin⁡(17π2−x)\sin\left(\frac{17\pi}{2} - x\right) ifadesinin esas ölçüsü bulunarak indirgeme formülü uygulanır.
sin⁡(17π2−x)=sin⁡(π2−x)=cos⁡x\sin\left(\frac{17\pi}{2} - x\right) = \sin\left(\frac{\pi}{2} - x\right) = \cos x
17π2\frac{17\pi}{2} açısının esas ölçüsü π2\frac{\pi}{2} radyandır. Birinci bölgede sinüs pozitif olup, açı π2\frac{\pi}{2} cinsinden yazıldığı için fonksiyon kosinüse dönüşür.
2
cos⁡(11π+x)\cos(11\pi + x) ifadesinin esas ölçüsü bulunarak indirgeme formülü uygulanır.
cos⁡(11π+x)=cos⁡(π+x)=−cos⁡x\cos(11\pi + x) = \cos(\pi + x) = -\cos x
11π11\pi açısının esas ölçüsü π\pi radyandır. Üçüncü bölgede kosinüs negatif olup, açı π\pi cinsinden yazıldığı için fonksiyon ismi değişmez.
3
Pay kısmındaki çıkarma işlemi yapılarak payın sade hali elde edilir.
cos⁡x−(−cos⁡x)=2cos⁡x\cos x - (-\cos x) = 2\cos x
İlk iki adımda elde edilen indirgenmiş ifadeler pay kısmındaki yerlerine yazılarak işlem yürütülür.
4
tan⁡(7π2+x)\tan\left(\frac{7\pi}{2} + x\right) ifadesinin esas ölçüsü bulunarak indirgeme formülü uygulanır.
tan⁡(7π2+x)=tan⁡(3π2+x)=−cot⁡x\tan\left(\frac{7\pi}{2} + x\right) = \tan\left(\frac{3\pi}{2} + x\right) = -\cot x
7π2\frac{7\pi}{2} açısının esas ölçüsü 3π2\frac{3\pi}{2} radyandır. Dördüncü bölgede tanjant negatif olup, açı 3π2\frac{3\pi}{2} cinsinden yazıldığı için fonksiyon kotanjanta dönüşür.
5
Pay ve payda ifadeleri oranlanarak en sade biçim elde edilir.
2cos⁡x−cot⁡x=2cos⁡x−cos⁡xsin⁡x=2cos⁡x⋅(−sin⁡xcos⁡x)=−2sin⁡x\frac{2\cos x}{-\cot x} = \frac{2\cos x}{-\frac{\cos x}{\sin x}} = 2\cos x \cdot \left(-\frac{\sin x}{\cos x}\right) = -2\sin x
Kotanjant fonksiyonu cos⁡xsin⁡x\frac{\cos x}{\sin x} şeklinde yazılıp payda ters çevrilerek pay ile çarpılır ve ortak olan kosinüs terimleri sadeleştirilir.

Anahtar Kavram

Trigonometrik Oranların Bölgelere Göre İndirgenmesi
Bu soruyu puanla