Soru

Zorluk: ZorRekabet ve Av-Avcı İlişkisi

Ekoloji uzmanı Joseph Connell tarafından yapılan bir araştırmada, gelgit bölgesindeki kayalıklarda yaşayan iki farklı deniz minaresi türü olan *Chthamalus stellatus* ve *Balanus balanoides* arasındaki etkileşim incelenmiştir. Araştırma sonuçları şöyledir:

I. *Chthamalus* türü normalde gelgitin üst kısımlarında, *Balanus* türü ise daha alt kısımlarında (suya daha yakın) yaşamaktadır.
II. Ortamdan *Balanus* bireyleri uzaklaştırıldığında, *Chthamalus* türünün normalde bulunmadığı alt kısımlara doğru yayıldığı ve orada da sağlıklı bir şekilde geliştiği gözlenmiştir.
III. Ortamdan *Chthamalus* bireyleri uzaklaştırıldığında, *Balanus* türünün üst kısımlara doğru yayılmadığı; kuruma tehlikesi (abiyotik faktör) nedeniyle üst bölgelerde hayatta kalamadığı belirlenmiştir.

Bu araştırmanın sonuçlarına dayanarak yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

  1. Chthamalus stellatus türünün temel nişi (fundamental niche), gerçekleşen nişinden (realized niche) daha geniştir.Cevap
  2. B
    Balanus ve Chthamalus türleri arasında parazitik bir ilişki olduğu için türler birbirlerinin yaşam alanlarını fiziksel olarak kısıtlar.
  3. C
    Chthamalus türünün ortamdan uzaklaştırılması, Balanus türünün ekolojik nişinin dikey yönde genişlemesine olanak sağlar.
  4. D
    Balanus türü, Chthamalus türü üzerinde avcı baskısı kurarak onun alt kısımlara yayılmasını biyotik olarak engellemektedir.
  5. E
    İki tür arasında tam bir kaynak paylaşımı (resource partitioning) gerçekleştiği için her iki türün de ekolojik nişleri birbirinin aynısıdır.

Cevap

Chthamalus stellatus türünün temel nişinin, gerçekleşen nişinden daha geniş olması deney sonuçlarıyla doğrulanmaktadır.
Deney sonuçlarına göre Chthamalus türü, rakibi Balanus ortamdan kaldırıldığında alt kısımlara yerleşebilmektedir. Bir türün hiçbir engelleyici (rekabet, avcı vb.) olmadan yaşayabileceği en geniş alan 'temel niş' olarak adlandırılır. Ancak doğada rekabet nedeniyle sadece üst kısımlarda yaşaması 'gerçekleşen niş'tir. Bu durumda temel niş, gerçekleşen nişi kapsamaktadır ve daha geniştir.

Adım Adım Çözüm

1
Türlerin doğal dağılımını analiz etme
Doğada Chthamalus üstte, Balanus altta yaşamaktadır.
Bu durum gerçekleşen nişleri (realized niche) tanımlar.
2
Balanus uzaklaştırıldığında Chthamalus'un tepkisini inceleme
Chthamalus alt kısımlara yayılmıştır.
Bu, Chthamalus'un aslında alt kısımlarda da yaşayabildiğini (temel nişinin genişliğini) ancak Balanus ile rekabet yüzünden kısıtlandığını gösterir.
3
Chthamalus uzaklaştırıldığında Balanus'un tepkisini inceleme
Balanus üst kısımlara yayılamamıştır.
Balanus'un dağılımını sınırlayan şey rekabet değil, kuruma gibi abiyotik faktörlerdir; yani temel nişi zaten alt kısımlarla sınırlıdır.
4
Temel ve gerçekleşen niş kavramlarını karşılaştırma
Chthamalus'un potansiyel alanı (alt+üst) mevcut alanından (sadece üst) geniştir.
Rekabet nedeniyle bir türün potansiyel yaşam alanından daha dar bir alana sıkışması, temel nişinin gerçekleşen nişinden geniş olduğu anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Ekolojik Niş (Temel ve Gerçekleşen Niş) ve Rekabet
Bu soruyu puanla