Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKarbon ve Oksijen Döngüleri

Karbon döngüsü sürecinde karbonun farklı küreler (litosfer, atmosfer, hidrosfer, biyosfer) arasındaki dolaşımında rol oynayan bazı doğal süreçler ile bu süreçlerin döngü üzerindeki etkileri aşağıda verilmiştir. Sol tarafta verilen doğal süreçleri, sağ tarafta verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

  • Denizel organizmaların kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3) kullanarak kabuk ve iskelet yapısını inşa etmesiKarbondioksitin (CO2CO_2) hidrosferden litosfere transfer edilerek katı fazda depolanmasını sağlayan biyokimyasal tüketim süreci
  • Karbonatlı kayaçların derin jeolojik süreçlerde yüksek sıcaklık ve basınç altında metamorfizmaya uğramasıLitosferde çok uzun süreler boyunca depolanmış derin jeolojik karbonun atmosfere geri dönmesini sağlayan abiyotik salınım süreci
  • Kutup altı tundralarda ve bataklıklarda organik kalıntıların soğuk ve oksijensiz ortamda birikerek turba (torf) katmanları oluşturmasıKarbonun litosferde ��ok uzun süreler boyunca depolanmasını (karbon yutağı oluşumunu) sağlayan anaerobik biyotik süreç
  • Okyanus yüzey sularının ısınmasıyla birlikte bünyesindeki çözünmüş karbondioksit gazını salmasıAtmosferdeki karbondioksit (CO2CO_2) oranını artırırken, hidrosferdeki çözünmüş karbon miktarını azaltan fiziksel salınım süreci

Cevap

Denizel organizmaların kabuk yapımı biyokimyasal tüketim süreciyle; karbonatlı kayaçların metamorfizması abiyotik salınım süreciyle; organik kalıntıların turba oluşturması anaerobik biyotik depolama süreciyle; okyanus sularının ısınmasıyla gaz salması ise fiziksel salınım süreciyle eşleşmektedir.
Denizel organizmaların kabuk yapımı suda çözünmüş karbonu litosfere bağlayan biyokimyasal bir tüketim sürecidir. Karbonatlı kayaçların metamorfizması litosferdeki derin jeolojik karbonu atmosfere salan abiyotik bir salınımdır. Organik kalıntıların tundralarda birikmesi karbonun litosferde uzun süre depolanmasını sağlayan anaerobik biyotik süreçtir. Okyanusların ısınması ise gaz çözünürlüğünü düşürerek hidrosferdeki karbonu azaltıp atmosfere veren fiziksel bir salınımdır. Bu gerekçelerle yapılan eşleştirmeler döngünün kimyasal, biyolojik ve jeolojik doğasına tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Denizel organizmaların kalsiyum karbonat kullanarak kabuk yapma sürecini analiz ediniz.
Canlılar suda çözünmüş karbonat ve kalsiyum iyonlarını kullanarak katı kabuklar üretir. Canlı öldüğünde bu kabuklar tabana çökerek kireç taşını (litosferi) oluşturur. Bu, hidrosferden litosfere karbon aktaran biyokimyasal bir tüketim sürecidir.
Karbonun sudan katı kayaca geçiş mekanizmasını ve biyolojik niteliğini tanımlamak için.
2
Karbonatlı kayaçların metamorfizma süreçlerini değerlendiriniz.
Litosferdeki tortul kayaçlar levha hareketleriyle derine indikçe yüksek sıcaklık ve basınç altında kimyasal de��işime uğrar ve karbondioksit gazı açığa çıkarak volkanik faaliyetlerle atmosfere salınır. Bu süreç tamamen jeolojik (cansız) oldu��undan abiyotik bir salınım sürecidir.
Derin jeolojik çevrimdeki karbon çıkışının kimyasal ve fiziksel niteliğini ayırt etmek için.
3
Soğuk ve sulak alanlarda organik maddelerin birikim sürecini inceleyiniz.
Bataklık ve tundralarda su birikmesi ortamdaki oksijeni keser (anaerobik ortam). Düşük sıcaklık mikroorganizma faaliyetini yavaşlatır. Ayrışamayan organik maddeler karbon zengini turba katmanları oluşturarak litosferde depolanır. Bu biyotik bir depolama (yutak) sürecidir.
Karbonun karasal ekosistemlerde uzun süreli depolanma koşullarını belirlemek için.
4
Okyanus sularının sıcaklık değişimi ile karbon gazı dengesi arasındaki ilişkiyi kurunuz.
Henry Kanunu gereği gazların sıvılardaki çözünürlüğü sıcaklıkla ters orantılıdır. Isınan deniz yüzeyi atmosfere karbondioksit salar. Bu süreç herhangi bir biyolojik aktiviteye bağlı olmayan fiziksel bir salınımdır.
Hidrosfer ile atmosfer arasındaki fiziksel karbon alışverişini açıklamak için.

Anahtar Kavram

Karbon Döngüsündeki Küreler Arası Geçişler, Yutak ve Kaynak Mekanizmaları
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Karbon ve Oksijen Döngüleri

Bu konudan daha fazla soru