Soru

Zorluk: ZorHalk Edebiyatının Genel Özellikleri

Halk edebiyatının genel özelliklerine ve gelişim sürecine dair aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri uygun edebî kavramlarla tamamlayınız.

Cevap:İslamiyet’in kabulünden sonra da Türklerin sözlü gelenekle bağını koparmadan sürdürdüğü Halk edebiyatında, İslamiyet öncesi Türk şiirinde görülen unsurlar varlığını korumaya devam etmiştir. Bu gelenek çerçevesinde ürün veren sanatçılar, dış dünyaya ait somut unsurları işlerken genellikle 【dörtlük】 nazım birimini ve 【hece】 ölçüsünü temel almışlardır. Ahenk sağlamak amacıyla çoğunlukla tek ses benzerliğine dayanan 【yarım kafiye】 türünü tercih eden şairlerin şiirleri, sonradan meraklıları tarafından 'sığır dili' de denilen 【cönk】 adı verilen el yazması defterlerde bir araya getirilmiştir.

Cevap

Boşluklar sırasıyla dörtlük, hece, yarım kafiye ve cönk ifadeleriyle tamamlanmalıdır.
Parçada Halk edebiyatının yapısal unsurları sorgulanmaktadır. Türk şiirinin geleneksel nazım birimi 'dörtlük'tür. Ölçü olarak 'hece' (parmak hesabı) kullanılır. Ses benzerliğinde sadelik tercih edilerek 'yarım kafiye'ye ağırlık verilir. Halk şairlerinin (âşıkların) şiirlerinin toplandığı, aşağıdan yukarıya doğru açılan defterlere ise 'cönk' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki nazım birimi tanımını analiz etme
Dörtlük
Halk edebiyatının temel nazım birimi, İslamiyet öncesi gelenekten gelen dört dizelik yapıdır.
2
Metindeki ölçü sistemini belirleme
Hece
Türk edebiyatının milli ölçüsü olan ve hece sayısına dayanan hece ölçüsü, Halk edebiyatının vazgeçilmezidir.
3
Kafiye türünü 'tek ses benzerliği' ifadesine göre saptama
Yarım kafiye
Sadece bir sesin benzeşmesine dayanan kafiye türü yarım kafiyedir ve Halk edebiyatında yaygın kullanılır.
4
Şiirlerin toplandığı özel defter ismini belirleme
Cönk
Boyuna açılan ve halk şairlerinin eserlerinin derlendiği el yazması defterlere cönk denir.

Anahtar Kavram

Halk Edebiyatı Biçimsel Özellikleri ve Terminolojisi
Tahmini Süre:1m 40s
Bu soruyu puanla