Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKarahanlılar ve Gazneliler Dönemi

Bir araştırmacı, Karahanlılar ile Gazneliler'in devlet teşkilatlarını karşılaştırırken şu tespitte bulunmuştur:

"Karahanlılar İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen ikili devlet teşkilatını ve geleneksel veraset sistemini sürdürürken; Gazneliler geniş bir coğrafyada çok uluslu bir tebaayı yönetebilmek için Fars bürokrasisinden etkilenen merkeziyetçi bir krallık modeli benimsemiş ve gulam sistemini ordunun merkezine yerleştirmiştir."

Buna göre, Karahanlılar ve Gazneliler'in idari ve askeri yapılanmalarındaki bu farklılaşmada aşağıdakilerden hangisinin belirleyici bir etkiye sahip olduğu savunulabilir?

  1. A
    Karahanlılar'ın taht kavgalarını önlemek amacıyla kut inancını tamamen terk etmesi
  2. B
    Gazneliler'in tarımsal üretimi artırmak ve taşra güvenliğini sağlamak için gulam sistemini bir toprak yönetim modeli olarak uygulaması
  3. C
    Karahanlılar'ın ulusal kimliklerini korumak amacıyla Arap alfabesini ve İslamiyet'in getirdiği dini kavramları tamamen reddetmesi
  4. Devletlerin egemen oldukları toprakların etnik yapısı ve nüfus bileşeniCevap
  5. E
    Gazneliler'in sınırlarını genişletirken Emevilerin mevali politikasını uygulayarak sadece Türk kökenlileri yönetime getirmesi

Cevap

Devletlerin egemen oldukları toprakların etnik yapısı ve nüfus bileşeni
Devletlerin egemen oldukları toprakların etnik yapısı ve nüfus bileşeni seçeneği doğrudur. Karahanlılar halkının tamamına yakını Türk olan Orta Asya topraklarında kuruldukları için geleneksel Türk devlet teşkilatını (ikili yönetim, Türkçe kullanımı vb.) devam ettirebilmişlerdir. Buna karşın Gazneliler, Afganistan ve Hindistan gibi çok uluslu bölgelerde kuruldukları için imparatorluk yapısını korumak adına merkeziyetçi bir yönetim anlayışını benimsemek ve gulam sistemiyle merkezi orduyu güçlendirmek zorunda kalmışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki temel vurguyu analiz etmek.
Paragrafta Karahanlılar'ın geleneksel Türk devlet yapısını koruduğu, Gazneliler'in ise çok uluslu yapıyı yönetebilmek amacıyla Fars kültüründen etkilenen merkeziyetçi bir krallık modeline geçtiği vurgulanmaktadır.
Soruda istenen yönetim farklılaşmasının temel nedenini bulabilmek için metindeki ipuçlarını ayrıştırmak gerekir.
2
Devletlerin kuruldukları coğrafi ve toplumsal çevreleri karşılaştırmak.
Karahanlılar'ın kurulduğu Batı Türkistan'da nüfusun çoğunluğu Türk iken, Gazneliler'in kurulduğu Afganistan ve Hindistan coğrafyası Hintliler, Farslar ve Afganlar gibi çok farklı etnik gruplardan oluşmaktadır.
Demografik yapının devletlerin idari ve askeri örgütlenme biçimleri üzerindeki belirleyici rolünü saptamak.
3
Elde edilen verileri seçeneklerle eşleştirerek doğru seçeneğe ulaşmak.
Etnik yapı ve nüfus bileşenindeki bu farklılığın, yönetim biçimlerinin (geleneksel/ulusçu yapıya karşı merkeziyetçi/imparatorluk yapısı) şekillenmesinde temel etken olduğu görülür.
Ulaşılan tarihsel yargıyı en doğru ifade eden seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Demografik ve etnik yapının Türk-İslam devletlerinin idari ve askeri teşkilatlanması üzerindeki etkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Karahanlılar ve Gazneliler Dönemi

Bu konudan daha fazla soru