Examkin

Soru

Zorluk: ZorKarahanlılar ve Gazneliler Dönemi

Karahanlılar, Orta Asya bozkırlarında kurulmanın ve halkının neredeyse tamamen Türk olmasının etkisiyle ikili devlet teşkilatını uygulamış, resmi dillerini Türkçe ilan etmiş ve Ribat adı verilen kervansaraylar inşa ederek ticareti canlandırmıştır. Gazneliler ise çok uluslu Horasan, Afganistan ve Hindistan coğrafyasında hüküm sürdükleri için merkezde Divan-ı Saltanat gibi Fars etkisi taşıyan idari organları geliştirmiş, ordunun merkez gücünü Gulam sistemiyle olu��turmuş ve hükümdarlık meşruiyetlerini Abbasî halifesinden aldıkları unvanlarla pekiştirmişlerdir.

Buna göre, Karahanlılar ve Gazneliler'in kurumsal ve kültürel yapılanmalarını gösteren bu özellikler dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi savunulabilir?

  1. A
    Gaznelilerin ordu içinde gulam sistemini kurması ve hanedan meşruiyetini Halifelik makamına dayand��rması, kut inancından gelen geleneksel Türk veraset anlayışını tamamen ortadan kaldırdıklarının göstergesidir.
  2. B
    Karahanlıların Ribat adı verilen ticari yapıları yaygınlaştırması, tarımsal sürekliliği sağlayan ikta sistemini tamamen tasfiye ederek dış ticarete dayalı feodal bir ekonomik modeli benimsediklerini kanıtlar.
  3. Devletlerin egemen oldukları coğrafi ve demografik özellikler, teşkilatlanma modelleri ile kültürel kimliklerinin şekillenmesinde doğrudan etkili olmuştur.Cevap
  4. D
    Gaznelilerde Divan-ı Saltanat'ın Fars etkisinde yapılandırılması ve sarayda farklı dillerin kullanılmas��, halkın yönetime katılımını artıran demokratik bir temsil mekanizması oluşturma hedefiyle ilişkilendirilebilir.
  5. E
    Karahanlıların ikili devlet teşkilatını uygulaması, veraset savaşlarının önüne geçerek hanedan üyeleri arasındaki egemenlik haklarını tamamen sonlandırmıştır.

Cevap

Devletlerin egemen oldukları coğrafi ve demografik özellikler, teşkilatlanma modelleri ile kültürel kimliklerinin şekillenmesinde doğrudan etkili olmuştur.
Doğru seçenek, devletlerin kuruldukları coğrafyanın nüfus (demografik) ve kültürel yapısının, onların dil, yönetim ve askeri teşkilat tercihlerini doğrudan etkilediğini vurgulamaktadır. Karahanlılar, Türk nüfusunun yoğun olduğu Orta Asya topraklarında kuruldukları için Türkçe kimliklerini korumuş ve eski Türk yönetim geleneklerini (ikili teşkilat) sürdürmüşlerdir. Gazneliler ise Fars ve Hint etkisindeki çok uluslu topraklarda kuruldukları için Fars devlet geleneğinden (Divan, saray dili) ve gulam sisteminden yararlanmışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki metinde verilen Karahanlılar ve Gazneliler'e ait idari, askeri ve kültürel özelliklerin analiz edilmesi.
Karahanlılar'ın Türkçe resmi dil, ikili devlet teşkilatı ve Ribat gibi kurumlara sahip olduğu; Gazneliler'in ise Divan-ı Saltanat, Gulam sistemi ve çok uluslu bir coğrafyada Farsça etkisi barındırdığı belirlenir.
İki devletin kurumsal yapılarının altındaki temel dinamikleri karşılaştırmak amacıyla bu adım uygulanır.
2
Karahanlılar'ın kurulduğu coğrafyanın (Maveraünnehir) homojen Türk yapısı ile Gazneliler'in egemen olduğu coğrafyanın (Horasan, Hindistan) çok uluslu yapısının etkilerinin değerlendirilmesi.
Nüfus yapısının ve coğrafi konumun devletlerin resmi dil, idari organlar ve askeri sistem gibi temel alanlardaki tercihlerini doğrudan şekillendirdiği anlaşılır.
Devlet yapılarındaki farklılıkların kökenini doğru tespit etmek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Seçeneklerin bu doğrultuda incelenerek yanlış önermelerin elenmesi.
Kuruldukları coğrafyanın demografik ve kültürel yapısının devletlerin kurumsal modellerini belirlediğini ifade eden seçeneğin doğru olduğu, diğer seçeneklerin ise kavramsal ve tarihsel yanılgılar içerdiği saptanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Karahanlılar ve Gazneliler'de coğrafya-demografi ilişkisi ve kurumsal yapılanma farklılıkları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Karahanlılar ve Gazneliler Dönemi

Bu konudan daha fazla soru