Soru

Zorluk: ZorModernleşme Sürecinde Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Yapı

19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı coğrafyasında yaygınlaşan telgraf hatları ve demiryolu projeleri, sadece iktisadi birer girişim olmanın ötesinde idari ve sosyal yapıda da köklü değişimlere yol açmıştır. Taşradaki yerel yöneticilerin merkeze doğrudan bağlanması, vergi tahsilatının kolaylaşması ve iç güvenlik sorunlarının hızlıca bastırılması bu teknolojiler sayesinde mümkün olmuştur. Buna göre, Osmanlı Devleti'nde telgraf ve demiryolu ağının yaygınlaştırılmasının aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı söylenemez?

  1. Yerel unsurların ve ayanların taşra idaresindeki siyasi nüfuzunun artmasınaCevap
  2. B
    Merkezî devlet teşkilatının en ücra vilayetlerde bile denetim kurabilmesine
  3. C
    Taşra üretiminin dünya pazarlarıyla ve liman kentleriyle bütünleşmesinin hızlanmasına
  4. D
    Olası isyan hareketlerinin ve asayiş sorunlarının büyümeden bastırılmasına
  5. E
    Kamu otoritesinin aldığı kararların taşra teşkilatına iletilme süresinin kısalmasına

Cevap

Yerel unsurların ve ayanların taşra idaresindeki siyasi nüfuzunun artmasına
Telgraf hatları ve demiryolu projeleri, merkezî devletin taşradaki nüfuzunu doğrudan artırmış ve yerel yöneticiler üzerindeki denetimini sıkılaştırmıştır. Bu durum, devlet ile taşra halkı arasında aracı rolü üstlenen yerel ayanların ve nüfuzlu ailelerin idari/siyasi güçlerini zayıflatmıştır. Dolayısıyla bu yatırımların yerel unsurların taşradaki siyasi gücünü artırdığı söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki bilgileri analiz etme
Telgraf ve demiryollarının taşradaki yöneticileri merkeze bağladığı, vergi tahsilini kolaylaştırdığı ve iç güvenliği sağladığı belirlenir.
Ulaşım ve haberleşmedeki modernleşmenin idari ve sosyal etkilerini anlamak.
2
Merkezî otorite ile yerel güç odakları (ayanlar) arasındaki ilişkiyi değerlendirme
Merkezin gücünün taşraya doğrudan ulaşmasının, yerel aracıların (ayanların) önemini ve siyasi nüfuzunu zayıflatacağı çıkarılır.
Teknolojik modernleşmenin merkezileşme politikalarına etkisini saptamak.
3
Seçenekleri karşılaştırarak söylenemeyecek olan yargıyı bulma
Yerel unsurların ve ayanların siyasi nüfuzunun artması değil, aksine azalması gerektiği sonucuna ulaşılır.
Doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Modernleşme sürecinde haberleşme ve ulaşım altyapısının merkezî otorite ve taşra teşkilatı üzerindeki etkileri
Bu soruyu puanla