Examkin

Soru

Zorluk: OrtaToplumsal Yapı, Millet Sistemi ve Yönetici Sınıflar

16. yüzyıla ait bir Bursa kadı sicilinde; Hristiyan bir tüccar ile Müslüman bir tımarlı sipahi arasındaki ticari anlaşmazlığın kadı mahkemesinde görüşülüp şer'i kurallara göre karara bağlandığı ve mahkeme hükmünün tımarlı sipahi tarafından da aynen uygulandığı kaydedilmiştir.

Buna göre, Klasik Dönem Osmanlı toplumsal yapısı ve yönetici sınıfları arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

  1. A
    Tımar sistemindeki sipahilerin, kendi bölgelerinde yaşayan gayrimüslim halk üzerinde mutlak toprak mülkiyeti ve bağımsız yargılama hakkına sahip olduğuna
  2. B
    Balkanlar'da uygulanan iskân ve istimalet politikaları doğrultusunda, gayrimüslim tebaanın yargı işlerinin tamamen yerel askeri yöneticilerin inisiyatifine bırakıldığına
  3. Hukuki denetim yetkisine sahip ilmiye sınıfının kararlarının, askeri ve idari gücü temsil eden seyfiye sınıfı üyeleri için de bağlayıcı olduğunaCevap
  4. D
    Esnaf teşkilatında dükkan açma ruhsatı anlamına gelen gedik hakkının, sipahiler tarafından gayrimüslim tüccarlara doğrudan devredildiğine
  5. E
    Tanzimat Fermanı'nın getirdiği anayasal haklar sayesinde gayrimüslim tebaaya ilk kez Müslümanlarla eşit şartlarda mahkemeye çıkma hakkı tanındığına

Cevap

Hukuki denetim yetkisine sahip ilmiye sınıfının kararlarının, askeri ve idari gücü temsil eden seyfiye sınıfı üyeleri için de bağlayıcı olduğu
Hukuki karar verme ve denetleme yetkisini elinde bulunduran kadı, yönetici sınıflardan ilmiye sınıfına mensuptur. Tımarlı sipahi ise yürütme ve askeri sınıftan olan seyfiye sınıfına dahildir. Bir tımarlı sipahinin, kadı mahkemesinde verilen karara uymak zorunda olması, idari ve askeri gücü elinde bulunduran seyfiye sınıfının da hukukun üstünlüğü ilkesine tabi olduğunu ve ilmiye sınıfının yargı kararlarının seyfiye üzerinde bağlayıcı güce sahip olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen tarihi verileri ve tarafların idari/toplumsal sınıflarını analiz etmek.
Davacı olan gayrimüslim tüccar reaya sınıfına, davalı olan tımarlı sipahi yönetici sınıfın seyfiye (askerlik-yürütme) koluna, davaya bakan kadı ise ilmiye (adalet-hukuk) koluna mensuptur.
Soruda verilen olayın taraflarının Klasik Dönem Osmanlı toplumsal yapısındaki yerini doğru tespit etmek analizin ilk basamağıdır.
2
Mahkeme kararının ve bunun sipahi üzerindeki etkisinin hukuki ve idari anlamını değerlendirmek.
Kadının verdiği şer'i hükmün, askeri güce sahip olan tımarlı sipahi tarafından aynen uygulanması, adalet gücünün (ilmiye) askeri güç (seyfiye) üzerinde üstün ve bağlayıcı olduğunu gösterir.
Seyfiye ve ilmiye sınıflarının birbirine karşı olan yetki ve hiyerarşik dengesini anlamak doğru sonuca ulaşmayı sağlar.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlış iddiaları (çeldiricileri) elemek ve doğru yargıyı belirlemek.
Toprak mülkiyeti, iskân/istimalet, gedik hakkı ve Tanzimat Fermanı ile ilgili anachronistik veya hatalı bilgiler elenerek ilmiye ve seyfiye arasındaki hukuki bağlayıcılığı açıklayan doğru ifade belirlenir.
Çeldiricilerdeki kavramsal yanılgıları ve tarihsel hataları ayırt ederek en doğru genel yargıyı seçmek gerekir.

Anahtar Kavram

Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nde yönetici sınıflar (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) ve bunların toplum (reaya) ile ilişkileri, hukukun üstünlüğü ve adalet mekanizması.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Toplumsal Yapı, Millet Sistemi ve Yönetici Sınıflar