Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen üç yörenin baskın fiziki coğrafya özellikleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Yöre | Yer Şekilleri | İklim Özellikleri | Arazi / Toprak Yapıs�� |
|---|---|---|---|
| I | Engebeli ve dağlık, kıyıya paralel uzanan yüksek dağ sırası | Yıllık yağış miktarı yüksek, her mevsim nemli | Killi ve kireçli bünye, yamaç dengesi hassas |
| II | Sade yer şekilleri, geniş düzlükler ve ovalar | Kurak ve yarı kurak, yaz sıcaklığı yüksek | Kireçli, tuzlu ve organik maddece fakir |
| III | Engebeli yer şekilleri, yüksek platolar ve derin vadiler | Yaz yağışları alan sert karasal iklim | Çernezyom (kara topraklar) ve alpin çayırlar |
Bu yörelerin fiziki coğrafi özellikleri ile ekonomik faaliyetleri arasındaki ilişki dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AI numaralı yörede dağların uzanış doğrultusu ve engebeli yer şekilleri, kıyı ile iç kesimler arasındaki ulaşımı zorlaştırarak sanayi yatırımlarının kıyı şeridinde dar bir alana sıkışmasına neden olmuştur.
- BII numaralı yörede yer şekillerinin sade olması ulaşım ve tarımda makine kullanımını kolaylaştırsa da nadas alanlarının geniş yer kaplaması su kaynaklarının yetersizliği ile ilişkilidir.
- III numaralı yörede yüksek verimli çernezyom topraklarının bulunması, iklim koşullarının elverişliliği sayesinde bu yöreyi Türkiye'nin en önemli sebze ve meyve tarım merkezlerinden biri haline getirmiştir.Cevap
- DI numaralı yörede killi toprak yapısı, yüksek eğim ve aşırı yağışın birleşmesi heyelan riskini artırarak hem yerleşim alanlarını hem de karayolu ulaşım ağını olumsuz etkilemektedir.
- EIII numaralı yörede yaz yağışlarının gür alpin çayırlarını desteklemesi, mera hayvancılığı faaliyetlerinin gelişmesini sağlayarak bölge ekonomisinin temelini oluşturmuştur.
Cevap
III numaralı yörede yüksek verimli çernezyom topraklarının bulunmasının yöreyi Türkiye'nin en önemli sebze ve meyve tarım merkezlerinden biri haline getirdiği ifadesi söylenemez.
Tabloda III numaralı yöre olarak belirtilen alan Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum-Kars) platolarını temsil etmektedir. Bu alanda dünyanın en verimli yerli topraklarından olan çernezyomlar (kara topraklar) bulunmasına rağmen, yükseltinin fazla olmasına bağlı olarak sert karasal iklim koşulları hakimdir. Yaz mevsimi oldukça kısa ve serin geçer. Bu durum, bölgede sebze ve meyve tarımı gibi yüksek sıcaklık ve uzun yetişme dönemi isteyen tarımsal faaliyetleri sınırlandırmıştır. Bölge ekonomisi toprak verimliliğine dayalı tarımdan ziyade, yaz yağışlarıyla yeşeren gür çayırlar sayesinde büyükbaş mera hayvancılığına yönelmiştir. Dolayısıyla, bu yörenin önemli bir sebze ve meyve tarım merkezi olduğu iddiası söylenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İklim ve yer şekillerinin tarımsal ve hayvansal faaliyetler üzerindeki sınırlayıcı etkisi ile toprak verimliliği-iklim etkileşimi.