Türkiye Ekonomisi

Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomi tarihinde uygulanan ekonomi politikaları ve bu politikaların mekânsal/sektörel yansımaları göz önüne alındığında, aşağıda verilen tarihsel dönemler ile bu dönemlerin en belirgin ekonomik gelişmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de kurak ve yarı kurak iklim özelliklerinin görüldüğü bölgelerde tarımsal verimliliği artırmak amacıyla Konya Ovası Projesi (KOP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi büyük sulama yatırımları gerçekleştirilmiştir. Aşağıdaki haritada bu projelerin uygulandığı bazı tarım alanları gösterilmiştir.

[Harita]

Buna göre, sulama projelerinin tamamlandığı tarım alanlarında meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

Türkiye'de nadas yönteminin yaygın olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde sulama projelerinin (GAP, KOP gibi) hayata geçirilmesiyle tarımsal verimlilik artmış, ürün deseni çeşitlenmiş ve nadas alanları önemli ölçüde azalmıştır. Ancak sulama imkânların��n artırılması, her tarım ürününün her bölgede yetiştirilebilmesini sağlamaz. Çünkü bazı tarım ürünlerinin coğrafi dağılışı üzerinde sıcaklık istekleri, kış ılıklığı veya yaz kurakl��ğı gibi iklimsel sınırlandırıcılar doğrudan belirleyicidir.

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanların iklim koşulları dikkate alındığında, sulama imkânlarının geliştirilmesi durumunda bile aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin belirtilen alanda yetiştirilmesi mümkün değildir?

Türkiye'de Cumhuriyet döneminden günümüze kadar uygulanan ekonomi politikaları, ülkenin mekânsal yapısında ve sosyoekonomik coğrafyasında belirgin izler bırakmıştır. Özellikle 1960 yılında Devlet Planlama Teşkilatının (DPT) kurulmasının ard��ndan yürürlüğe giren beş yıllık kalkınma planları ile bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılması ve sanayinin yurt geneline dengeli dağıtılması amaçlanmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi planlı kalkınma döneminde (1960-1980) bölgesel dengesizlikleri gidermek ve yerel kalkınmayı sağlamak amacıyla uygulanan mekânsal ve ekonomik politikalardan biri değildir?

Türkiye'de yer şekillerinin uzanışı, dağlık alanların varlığı ve demiryolu ağlarının dağılışı ulaşım sistemlerinin gelişiminde belirleyici olmuştur. Aşağıda verilen Türkiye'deki ulaşım noktaları ile bu noktaların coğrafi ve ekonomik özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin dağılışı ve verimliliği üzerinde iklim özellikleri ile sulama olanakları doğrudan etkilidir. Kurak ve yarı kurak bölgelerde nadas alanlarının azaltılması amacıyla Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) gibi kapsamlı sulama projeleri hayata geçirilmiştir.

Aşağıdaki Türkiye haritasında bazı alanlar numaralandırılarak koyu renkle gösterilmiştir.

Bu alanlarda yetiştirilen tarım ürünleri ve uygulanan tarımsal yöntemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin yürütülmesinde iklim elemanları ile su kaynaklarına erişim temel belirleyici unsurlardır. Kuraklık ve sulama yetersizliği gibi faktörler üreticileri belirli tarım yöntemlerine yönlendirirken, modern sulama projeleri tarımsal yapıda köklü değişimlere yol açmaktadır.

Hazırlanan Türkiye haritasında bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Buna göre, haritada işaretli alanlar ve bu alanlardaki tarımsal özelliklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Türkiye'deki limanların gelişimi üzerinde yer şekilleri, hinterlant genişliği ve iç kesimlerle olan ulaşım bağlantıları (özellikle demiryolu) belirleyici bir rol oynamaktadır.

Aşağıda Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen limanlar ile bu limanların ulaşım ve coğrafi özelliklerine ait açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de tarım topraklarının verimliliğini artırmak ve üretimde sürekliliği sağlamak amacıyla kurak ve yarı kurak bölgelerde sulama projeleri (GAP, KOP vb.) hayata geçirilmektedir. Bu projelerin uygulandığı alanlarda nadas yöntemiyle ayrılan toprak miktarı azalırken, birim alandan alınan verim ve yetiştirilen ürün çeşitliliği belirgin şekilde artmaktadır.

Haritada numaralandırılarak gösterilen alanların hangisinde, sulama olanaklarının artırılarak nadas alanlarının daraltılması ve buna bağlı ürün çeşitliliğinin artırılması hedefinin uygulandığı söylenemez?

Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla kıtalar arası geçi�� yolları üzerinde bulunması ve bölgesel üretim-tüketim dengeleri nedeniyle canlı bir taşımacılık sektörüne sahiptir. Ülke sınırlarında gerçekleşen ulaşım faaliyetlerine ilişkin şu iki durum gözlemlenmiştir:

I. Avrupa ülkelerinden yüklenen ticari malların, Kapıkule Sınır Kapısı'ndan giriş yapıp Türkiye kara yollarını katettikten sonra Habur Sınır Kapısı üzerinden Irak'a ulaştırılması.
II. İç Anadolu Bölgesi'ndeki tarım alanlarında üretilen tahıl ürünlerinin, demir yolu hattı kullanılarak Doğu Anadolu'daki büyük kentlerin un fabrikalarına ve tüketim merkezlerine sevk edilmesi.

Buna g��re, bu iki durumun temsil ettiği taşımacılık ve ticaret türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye'de kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde nadas uygulamasını azaltmak ve tarımsal verimliliği artırmak amacıyla sulama projeleri geliştirilmiştir. Aşağıdaki haritada, bu amaçla büyük sulama projelerinin uygulandığı Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamındaki I numaralı alan ile Konya Ovası Projesi (KOP) kapsamındaki II numaralı alan gösterilmiştir. Bu alanlarda sulama olanaklarının artmasıyla ürün çeşitliliği artmış ve tarımsal üretim yapısı değişmiştir. Ancak sulama imkânlarındaki bu gelişmeye rağmen, bazı tarım ürünlerinin iklim (sıcaklık, nem, yağış rejimi) ve toprak istekleri nedeniyle bu bölgelerde yetiştirilmesi mümkün olmamıştır.

Buna göre, sulama olanaklarının geliştiği bu alanlarda aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yetiştirilmesi beklenemez?

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve engebeli yer şekilleri kıyı kesimler ile iç kesimler arasındaki karayolu ulaşımını sınırlandırmış, bu durum belirli güzergahlardaki geçitlerin önem kazanmasına yol açmıştır. Aşağıda verilen Türkiye'deki önemli geçitleri (sol sütun) coğrafi konumları ve ulaşım özellikleri (sağ sütun) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin yürütülmesinde su kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) gibi büyük ölçekli sulama projeleri hayata geçirilmiştir. Bu projelerle tarım alanlarının sulamaya açılması, uygulandıkları bölgelerin ürün desenini ve toprak kullanım yöntemlerini önemli ölçüde değiştirmiştir.

Bu projelerin uygulandığı alanlarda sulama olanaklarının artmasıyla gerçekleşen tarımsal değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi gösterilemez?

Türkiye'de ticaret sektörü; iç ticaret, dış ticaret, transit ticaret ve serbest bölgeler gibi farklı unsurlardan oluşmakta ve şehirlerin gelişmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ülkedeki ticaret merkezlerinin etki alanları ile ticari faaliyetlerin yapısı coğrafi faktörlere göre şekillenir.

Buna göre, Türkiye'nin ticaret faaliyetleri ve ticaret merkezleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aşağıda Türkiye'nin önemli ticaret merkezleri ve bu merkezlere ait bazı ticari fonksiyonel özellikler verilmiştir. Sol sütunda yer alan ticaret merkezlerini, sa�� sütunda yer alan uygun ticari özelliklerle eşleştiriniz.

Türkiye'de tarım sektörünün yapısını ve tarım ürünlerinin coğrafi dağılışını inceleyen bir araştırmacı, saha çalışmasında şu tespitleri yapmıştır:

* I. Bölge: Yaz kuraklığının şiddetli yaşandığı bu alanda, sulama projelerinin devreye girmesiyle birlikte pamuk ve mısır tarımı yaygınla��mış, nadasa ayrılan topraklar önemli ölçüde azalmıştır.
* II. Bölge: Yıl boyunca nemli ve yağışlı bir iklimin hâkim olduğu bu kuşakta, çay ve kivi gibi yüksek nem ve düzenli yağış isteyen tarım ürünleri yoğun olarak yetiştirilmektedir.
* III. Bölge: Çevresine göre alçakta yer alan bir vadi tabanında bulunması nedeniyle mikroklima özellikleri gösteren bu alanda, zeytin ve narenciye gibi Akdeniz iklimi ürünlerinin tarımı yapılabilmektedir.

Bu araştırmacının tespitlerinden yola çıkılarak, Türkiye'de uygulanan tarım yöntemleri ve tarım ürünlerinin coğrafi özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Türkiye'de iç ticaret, dış ticaret, transit ticaret ve serbest bölgeler ülke ekonomisinin dinamizmini belirleyen temel unsurlardır. Bu ticaret türleri ve özellikleri ile ilgili olarak:

I. Türkiye'nin dış satımında (ihracat) en büyük paya sahip olan sektör tarım sektörüdür.
II. Serbest bölgeler, ihracata yönelik üretim ve yatırımları desteklemek amacıyla kurulmuş, gümrük mevzuatının kısmen veya tamamen dışı tutulduğu alanlardır.
III. Ülke içindeki bir bölgede üretilen tarımsal veya hayvansal ham maddelerin, işlenmek üzere başka bir bölgedeki sanayi tesislerine taşınması transit ticaret kapsamına girer.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Aşağıdaki Türkiye haritasında bazı tarımsal üretim alanları numaralandırılarak gösterilmiştir.

Bu alanlarda yetiştirilen tarım ürünleri ve bunların coğrafi özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de kuraklığın ve yaz kuraklığının belirgin olduğu yarı kurak iklim bölgelerinde geleneksel olarak nadasa dayalı tahıl tarımı yaygındır. Ancak son yıllarda Konya Ovası Projesi (KOP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi sulama projelerinin hayata geçirilmesiyle birlikte bu bölgelerdeki tarımsal yapı önemli ölçüde değişmiştir.

Sulama imkânlarının gelişmesine bağlı olarak bu projelerin uygulandığı alanlarda tarımsal verimlilik ve ��rün çeşitliliği artarken, nadas alanları belirgin ölçüde azalmıştır.

Buna göre, sulama imkânlarının yaygınlaştığı Konya Ovası'nda (KOP) üretiminde artış yaşanması beklenen endüstriyel tarım ürünleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Türkiye'de tarım topraklarının nadasa bırakılmasında yağış azlığı ve sulama yetersizliği temel etkenlerdir. KOP (Konya Ovası Projesi) ve GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) gibi sulama projelerinin hayata geçirilmesiyle nadas alanları daralmış ve suya ihtiyaç duyan tarım ürünlerinin çeşitliliği artmıştır. Ancak sulama olanakların��n iyileştirilmesi, bir bölgenin sahip olduğu doğal iklim ve toprak koşullarını (sıcaklık, nemlilik, toprak yapısı) tamamen devre dışı bırakamaz.

Aşağıdaki haritada Türkiye'de farkl�� iklim ve toprak özelliklerine sahip beş alan numaralandırılarak gösterilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlar ve bu alanlarda yürütülen tarımsal faaliyetlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi <u>yanlıştır</u>?