Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDoppler Olayı

Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, esnek bir yayın ucuna ba��lanmış ses kaynağı yatay düzlemde basit harmonik hareket yapmaktadır. Kaynağın tam karşısında durgun hâlde bekleyen bir mikrofona bağlı bilgisayar programı, kaynaktan yayılan ses dalgalarının frekansını kaydetmektedir. Kaynağın ürettiği ses dalgalarının frekansı sabit f0f_0, yayıldığı ortamdaki sürati ise vv kadardır.

Ses kaynağının denge konumundan geçerek mikrofona doğru hareket ettiği an ile ilgili;

I. Programın kaydettiği frekans f0f_0 değerinden büyüktür.

II. Mikrofona ulaşan ses dalgalarının yayılma sürati vv değerinden büyüktür.

III. Mikrofona ulaşan ses dalgalarının dalga boyu, kaynağın durgun olduğu durumdakine göre daha küçüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. I ve IIICevap
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Algılanan frekansın artması ve dalga boyunun küçülmesiyle 'I ve III' yargıları doğrudur.
Doppler olayında dalgaların yayılma sürati yalnızca ortama bağlıdır ve ortam değişmediği için sabit kalır. Kaynak gözlemciye doğru hareket ederken gözlemci dalgaları daha yüksek frekansta (f>f0f > f_0) ve daha kısa dalga boyunda algılar. Bu nedenle 'I ve III' yargılarını içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynağın hareket yönünün belirlenmesi
Ses kaynağı mikrofona doğru hareket etmektedir.
Soru metninde kaynağın denge konumundan geçerek mikrofona doğru yaklaştığı belirtilmiştir.
2
Algılanan frekans ve dalga boyunun analiz edilmesi
Mikrofon tarafından algılanan frekans f0f_0'dan büyük, dalga boyu ise durgun durumdakine göre küçüktür.
Kaynak gözlemciye (mikrofona) doğru hareket ettiğinde, ardışık dalga tepeleri birbirine daha yakın mesafelerde oluşur. Bu durum dalga boyunun küçülmesine ve birim zamanda mikrofona ulaşan dalga sayısının (frekansın) artmasına neden olur.
3
Dalgaların yayılma süratinin analiz edilmesi
Ses dalgalarının yayılma sürati değişmez, vv olarak kalır.
Mekanik dalgaların yayılma sürati sadece yayıldıkları ortamın fiziksel özelliklerine (sıcaklık, yoğunluk vb.) bağlıdır. Kaynağın veya gözlemcinin hareketi dalga süratini etkilemez.

Anahtar Kavram

Doppler olayında dalgaların yayılma sürati ortama bağlı olduğundan değişmez; ancak kaynak ve gözlemcinin göreli hareketi algılanan frekans ve dalga boyunun değişmesine neden olur.
Bu soruyu puanla

Konular

Doppler Olayı

Bu konudan daha fazla soru