Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEdebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Aşağıdaki dizelerde öne çıkan edebî sanatları, yanlarında verilen kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • "Âb-gûndur günbed-i devvâr rengi bilmezem / Yâ muhît olmuş gözümden akan yaş durur"Tecâhül-i Ârif
  • "Ateşten kızardı kahrından yand�� hep lâle / Gülün yanağını öptü diye nesîm-i seher"Hüsn-i Tâlîl
  • "Şu karşıma göğüs geren / Taş bağırlı dağlar mısın?"Kinaye
  • "Avazeyi bu âleme Davut gibi sal / Bâkî kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş"Tevriye

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: 1. beyit (Âb-gûndur günbed-i devvâr...) -> Tecâhül-i Ârif; 2. beyit (Ateşten kızardı...) -> Hüsn-i Tâlîl; 3. beyit (Şu karşıma g��ğüs geren...) -> Kinaye; 4. beyit (Avazeyi bu âleme...) -> Tevriye.
Dizeler ve sanatsal özellikleri incelendiğinde; gökyüzünün renginin kendi gözyaşlarından olup olmadığını sorgulayarak bilmezlikten gelen dizeler Tecâhül-i Ârif; lâlenin kızarmasını sabah rüzgârının gülü öpmesi nedenine bağlayan dizeler Hüsn-i Tâlîl; 'taş bağırlı' ifadesiyle hem gerçek (taştan oluşan) hem mecaz (merhametsiz) anlamı yansıtan dizeler Kinaye; 'Bâkî' kelimesinin iki gerçek anlamını birden çağrıştıran dizeler ise Tevriye sanatıyla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk beyitte geçen 'bilmezem' (bilmiyorum) ifadesinden hareketle şairin gökyüzünün renginin kendi gözyaşlarından mı yoksa doğal renginden mi olduğunu sorgulamasını analiz etmek.
Şairin bilinen bir gerçeği bilmezlikten geldiği tespit edilir.
Bu tutum 'tecâhül-i ârif' (bilip de bilmezlikten gelme) sanatına işaret eder.
2
İkinci beyitte lâlenin kızarma nedeninin sabah rüzgârının gülü öpmesi şeklinde açıklanmasını değerlendirmek.
Doğal bir durumun edebî ve hayalî bir gerekçeye dayandırıldığı belirlenir.
Bu durum 'hüsn-i tâlil' (güzel nedene bağlama) sanatını oluşturur.
3
Üçüncü dizelerdeki 'taş bağırlı dağlar' söz grubunun gerçek ve mecazi boyutlarını incelemek.
İfadenin hem dağların taştan yapılmış olması (gerçek) hem de merhametsizlik (mecaz) anlamlarını barındırdığı görülür.
Gerçek ve mecaz anlamların bir arada bulunup asıl mecazi anlamın kastedilmesi 'kinaye' sanatıdır.
4
Dördüncü beyitteki 'Bâkî' sözcüğünün beyit bağlamındaki anlamlarını analiz etmek.
Sözcüğün hem yakın anlamı (şair Bâkî) hem de uzak anlamı (kalıcı, sonsuz) düşündürdüğü anlaşılır.
İki gerçek anlamı olan bir kelimenin uzak anlamını kastetme durumu 'tevriye' sanatıdır.

Anahtar Kavram

Divan ve Halk edebiyatı şiirlerindeki söz sanatlarının tespiti ve anlamlandırılması.
Bu soruyu puanla

Konular

Edebi Sanatlar (Söz Sanatları)

Bu konudan daha fazla soru