Examkin

Soru

Zorluk: OrtaModernleşme Sürecinde Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Yapı

XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'de demiryolu ağının genişlemesi, Şirket-i Hayriye vapurlarının faaliyete geçmesi ve atlı tramvayların kullanılmaya başlanması gibi ulaşım alanındaki modernleşme adımları, sadece iktisadi hayatı değil sosyal ve kültürel yapıyı da derinden etkilemiştir.

Buna göre, söz konusu ulaşım yatırımlarının Osmanlı toplumsal ve kentsel yapısında meydana getirdiği değişimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

  1. A
    Kent içi ve kentler arası ulaşım kolaylığının iç göç hareketlerini hızlandırarak şehir nüfusunun artmasına katkı sağlaması
  2. B
    Ulaşım araçlarının tarifeli ve düzenli seferler yapmasının günlük yaşamda saat ve zaman planlamasını daha önemli hâle getirmesi
  3. Lonca teşkilatına bağlı gedik usulünün yaygınlaştırılarak geleneksel yerli üretimin yabancı rekabetine karşı korunmasıCevap
  4. D
    Şehirlerin mekânsal sınırlarının genişlemesiyle banliyölerin (çevre yerleşim alanlarının) ortaya çıkması ve banliyö-kent merkezi ayrımının belirginleşmesi
  5. E
    Farklı toplumsal grupların ortak ulaşım araçlarını kullanmasıyla kamusal alanda etkileşimin ve ortak bir kent kültürünün gelişmesi

Cevap

Lonca teşkilatına bağlı gedik usulünün yaygınlaştırılarak geleneksel yerli üretimin yabancı rekabetine karşı korunması
Geleneksel gedik usulü (dükkan açma ruhsatı) ve lonca teşkilatı, 19. yüzyılda Osmanlı ekonomisinin dışa açılması, liberal iktisat politikaları ve Balta Limanı Ticaret Antlaşması gibi etkenlerle zayıflamış ve nihayetinde kaldırılmıştır. Dolayısıyla ulaşım alanındaki modernleşme adımlarının gedik usulünü yaygınlaştırarak yerli üretimi koruduğu iddiası tarihsel gerçeklerle uyuşmaz. Aksine, demiryolu ve deniz ulaşımının gelişmesi Avrupalıların sanayi ürünlerinin Osmanlı iç pazarlarına daha kolay girmesine yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru k��künün ve öncüllerin analiz edilmesi
19. yüzyıl Osmanlı ulaşım altyapısındaki modernleşme adımlarının toplumsal, kentsel ve kültürel sonuçlarının sorgulandığı anlaşılır.
Soru kökünün bizden ulaşım alanındaki değişimlerin sosyal yansımaları arasında 'savunulamaz' olanı bulmamızı istediği netleştirilir.
2
Seçeneklerdeki sosyal ve kentsel değişimlerin tarihsel gerçeklerle karşılaştırılması
Kentlerin genişlemesi (banliyöleşme), zaman algısının değişmesi (tarifeli seferler), kentsel nüfus artışı (iç göç) ve tebaanın kamusal etkileşimi gibi olguların ulaşım modernleşmesinin doğrudan sonuçları olduğu tespit edilir.
Doğru olan sosyal yansımaları eleyerek yanlış olan seçeneğe ulaşmak hedeflenir.
3
Gedik usulü ve lonca teşkilatının 19. yüzyıldaki durumunun değerlendirilmesi
Gedik ve lonca sisteminin 19. yüzyılda yaygınlaşmadığı, aksine serbest ticaret ve Balta Limanı Antlaşması gibi süreçlerle tamamen çözüldüğü; ayrıca yeni ulaşım imkanlarının yerli üretimi korumak yerine yabancı malların ülkeye girişini hızlandırdığı belirlenir.
Tarihsel gerçeklikle çelişen seçeneğin tespit edilerek nihai cevabın doğrulanması sağlanır.

Anahtar Kavram

19. Yüzyıl Osmanlı Toplumsal, Kentsel ve Ekonomik Yapısındaki Dönüşüm
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Modernleşme Sürecinde Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Yapı