Soru

Zorluk: OrtaToplumsal Yapı Kavramı ve Unsurları

Bir bölgede demir yolu ağının genişletilmesi ve sanayi tesislerinin kurulması, o güne kadar tarımla uğraşan yerel halkın fabrika işçiliğine yönelmesine, komşuluk ilişkilerinin yerini daha resmi iş ilişkilerinin almasına ve geniş aile yapısının çözülerek çekirdek aile modeline dönüşmesine zemin hazırlamıştır.

Bu parçada anlatılan durum, toplumsal yapının unsurları arasındaki ilişki açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Bireylerin fabrika işçiliğine geçmesiyle edindikleri yeni toplumsal roller, onların mevcut toplumsal statülerini deği��tirmeden yalnızca mesleki saygınlıklarını etkilemiştir.
  2. B
    Tarımdan fabrika işçiliğine geçiş gibi mesleki değişimler, toplumsal tabakalar arasında dikey hareketliliğin gerçekleştiğini kesin olarak gösterir.
  3. Demir yolu ve sanayi gibi maddi yapı unsurlarındaki değişimler; aile yapısı, ilişkiler ve değerler gibi manevi yapı unsurlarını da beraberinde dönüştürür.Cevap
  4. D
    Geniş aileden çekirdek aileye geçiş süreci, fiziki veya ekonomik koşullardan tamamen bağımsız olarak gelişen kültürel bir kararın sonucudur.
  5. E
    Geleneksel ilişkilerin yerini resmi ilişkilerin alması, dışarıdan gelen kültürün yerel kültürü tamamen yok ederek tek yönlü bir kültürleme süreci oluşturduğunu kanıtlar.

Cevap

Demir yolu ve sanayi gibi maddi yapı unsurlarındaki değişimlerin; aile yapısı, ilişkiler ve değerler gibi manevi yapı unsurlarını da beraberinde dönüştürdüğü yargısı söylenebilir.
Parçada demir yolu ve sanayi tesislerinin kurulması gibi maddi yapı unsurlarının değişmesinin, toplumsal ilişkilerin resmiyet kazanması ve çekirdek aileye geçiş gibi manevi/kültürel unsurları dönüştürdüğü açıkça görülmektedir. Bu durum, toplumsal yapının maddi unsurlarındaki değişimin manevi unsurları etkilediği yargısını doğrudan destekler.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada geçen maddi ve manevi yapı unsurlarını tespit etme.
Demir yolu ağının genişletilmesi ve sanayi tesislerinin kurulması maddi (fiziki/teknolojik) unsurlardır. Komşuluk ilişkilerinin de��işmesi, aile yapısının genişten çekirdeğe dönüşmesi ise manevi (kültürel/sosyal) unsurlardır.
Toplumsal yapıyı oluşturan iki temel boyutu ve bunlara ait ögeleri ayırt etmek analizin ilk adımıdır.
2
Maddi ve manevi unsurlar arasındaki nedensellik ilişkisini kurma.
Maddi unsurlardaki (ulaşım altyapısı ve endüstrileşme) değişimin, manevi unsurlarda (ilişki biçimleri ve aile yapısı) değişime yol açtığı belirlenmiştir.
Toplumsal yapının unsurlarının birbirini nasıl etkilediğini ve yapısal değişimin yönünü kavramak gerekir.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru yargıyı saptama.
Maddi yapı unsurlarındaki değişimin manevi unsurları dönüştürdüğünü belirten seçeneğin doğru olduğu görülür.
Sosyolojide toplumsal yapının bütüncül ve dinamik doğasını açıklayan doğru genel yargıya ulaşmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Toplumsal yapının maddi ve manevi unsurlarının karşılıklı etkileşimi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla