Çiçek Yapısı ve Gamet Oluşumu

12 soru

Tüm türler12 Çoktan seçmeli6 Eşleştirme3 Sıralama3

Diploid kromozom sayısı $2n = 32$ olan kapalı tohumlu bir bitkinin üreme organlarında gerçekleşen gametogenez ve döllenme süreçlerindeki bazı hücre/çekirdek yapıları ile bu yapıların özellikleri aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, soldaki hücre/çekirdek yapıları ile sağdaki özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sinerjit hücresi -

16

kromozomlu olup polen tüpünü yönlendiren salgıyı üreten hücre; Mikrospor ana hücresi -

32

kromozomlu olup başçıkta mayoz geçirerek tetrat oluşturan hücre; Primer endosperm çekirdeği -

48

kromozomlu olup üçlü birleşmeyle oluşan triploid çekirdek; Generatif çekirdek -

16

kromozomlu olup polende oluşan ve polen tüpünde sperm çekirdeklerini oluşturan çekirdek.

Sinerjit hücresi, dişi gametofitte

16

kromozomlu (

n

) olan ve polen tüpünün mikropile yönlenmesini sağlayan kimyasalları salgılayan yardımcı hücredir. Mikrospor ana hücresi, erkek üreme organının anter kısmındaki polen keselerinde bulunan ve mayoz geçirerek polenleri oluşturan diploid (

2n = 32

) ana hücredir. Primer endosperm çekirdeği, çift döllenmede polar çekirdekler ile sperm çekirdeğinin kaynaşmasıyla oluşan triploid (

3n = 48

) yapıdır. Generatif çekirdek ise polende bulunan

16

kromozomlu (

n

) çekirdek olup, tozlaşma sonrası polen tüpü içinde mitozla iki sperm çekirdeğini meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

Bitkinin diploid kromozom sayısı

2n = 32

olarak verilmiştir. Buradan haploid kromozom sayısı

n = 16

ve triploid kromozom sayısı

3n = 48

olarak hesaplanır.

Haploid hücreler

16

, diploid hücreler

32

, triploid hücreler ise

48

kromozoma sahip olmalıdır.

Hücrelerin ve çekirdeklerin kromozom sayılarını belirlemek için diploid kromozom sayısı üzerinden temel hesaplama yapılır.

Mikrospor ana hücresi incelenir. Bu hücre çiçeğin erkek organının başçık kısmında yer alan ve mayoz geçirerek polenleri (mikrosporları) oluşturacak olan diploid (

2n = 32

) hücredir.

Mikrospor ana hücresinin

32

kromozomlu olduğu ve mayozla tetrat oluşturduğu belirlenerek ilgili tanımla eşleştirilir.

Erkek üreme organındaki ana hücrenin ploidi ve bölünme özelliklerini doğrulamak.

Sinerjit hücresi incelenir. Dişi gametofit gelişimi sırasında megaspor hücresinin (

n = 16

) ardışık

3

mitoz geçirmesiyle oluşan sekiz çekirdekli embriyo kesesindeki mikropil ucunda bulunan iki yardımcı hücreden biridir. Polen tüpünün mikropile yönlendirilmesini sağlayan kimyasalları salgılar.

Sinerjit hücresinin

16

kromozomlu haploid yapısı ve polen tüpü yönlendirme işlevi eşleştirilir.

Dişi gametofit yapılarının gelişim aşamalarını ve işlevlerini belirlemek.

Generatif çekirdek incelenir. Mikrospor hücresinin (

n = 16

) polen tanesi oluşumu sırasında geçirdiği mitoz bölünme (karyokinez) sonucu polen içerisinde oluşan haploid çekirdektir. Tozlaşmadan sonra polen tüpünde bir kez daha mitoz geçirerek iki adet haploid sperm çekirdeğini meydana getirir.

Generatif çekirdeğin

16

kromozomlu haploid yapısı ve polen tüpünde sperm oluşturma özelliği eşleştirilir.

Erkek gametofitteki çekirdeklerin oluşum sırasını ve döllenmeye giden süreci takip etmek.

Primer endosperm çekirdeği incelenir. Çift döllenme sırasında, embriyo kesesinin merkezindeki iki polar çekirdek (

n+n

) ile polen tüpünden gelen bir sperm çekirdeğinin (

n

) kaynaşması sonucu oluşan triploid (

3n = 48

) yapıdır.

Primer endosperm çekirdeğinin

48

kromozomlu triploid yapısı eşleştirilir.

Çift döllenme olayının (üçlü birleşmenin) kromozomal sonucunu analiz etmek.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde gametogenez (mikrosporogenez ve megasporogenez) süreçlerindeki hücre bölünmeleri, gametofit yapıların hücresel özellikleri ve döllenme sonucu oluşan yapıların kromozom sayılarının belirlenmesi.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 2Soru →

Çiçekli bir bitkinin dişi organında gerçekleşen megasporogenez ve embriyo kesesi oluşumu sürecinde gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dişi gamet oluşumu; megaspor ana hücresinin mayozu, üç megasporun erimesi, kalan megasporun üç mitoz geçirmesi, sekiz çekirdekli yapının kurulması ve hücrelerin farklılaşması sırasıyla gerçekleşir.

Doğru sıralama, önce ana hücrenin mayoz geçirerek genetik çeşitliliğe sahip megasporları oluşturmasını, ardından hücrelerin elenmesini ve tek kalan megasporun mitozlarla embriyo kesesini kurmasını kapsar. Bu süreç dişi gametofitin (embriyo kesesi) olgunlaşması için biyolojik bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Megasporogenez başlangıcını belirleme

Megaspor ana hücresi (

2n

) mayoz geçirerek 4 adet haploit (

n

) megaspor oluşturur.

Gamet oluşumu süreci her zaman mayoz bölünme ile başlar.

Megaspor eliminasyonu

Dört hücreden üçü erir, geriye bir adet fonksiyonel megaspor kalır.

Bitkilerde dişi gametin daha büyük ve besin açısından zengin olması için kaynak tek bir hücrede toplanır.

Gametofit gelişimi (Mitoz evresi)

Fonksiyonel megaspor çekirdeği ardışık 3 mitoz geçirerek 8 çekirdek oluşturur.

Embriyo kesesinin karmaşık yapısını oluşturmak için yeterli sayıda çekirdek üretilmelidir.

Hücre organizasyonu

Çekirdekler 3 antipot, 2 polar, 2 sinerjit ve 1 yumurta hücresi şeklinde organize olur.

Döllenme ve endosperm oluşumu için gerekli olan yapılar bu aşamada yerlerine yerleşir.

Anahtar Kavram

Megasporogenez ve Megagametogenez

Soru 3Soru →

Çiçekli bir bitkide erkek ve dişi gametofitlerin oluşum süreçleri (mikrosporogenez ve megasporogenez) incelendiğinde, gerçekleşen olaylar ve oluşan yapılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Megasporogenez sonucunda oluşan dört haploit hücreden sadece bir tanesi hayatta kalarak gametofit yapısını oluştururken, mikrosporogenez sonucu oluşan dört hücrenin tamamı polen tanelerine dönüşebilir.

Mikrosporun polene dönüşümü sırasında gerçekleşen endomitoz bölünme, oluşan generatif ve vejetatif çekirdeklerin genetik yapılarının birbirinden farklı olmasına neden olur.

Olgun bir embriyo kesesi içinde yer alan antipot çekirdekler ve sinerjit hücreleri diploit (

2n

), yumurta hücresi ise haploit (

n

) kromozomludur.

Bir megaspor ana hücresinden sekiz çekirdekli olgun embriyo kesesinin oluşabilmesi için art arda bir mayoz ve iki mitoz bölünme gerçekleşmesi yeterlidir.

Polen içerisinde bulunan vejetatif çekirdek, tozlaşma gerçekleştikten sonra stigma üzerinde mayoz bölünme geçirerek polen tüpünü oluşturur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Megasporogenez sonucunda oluşan dört haploit hücreden sadece bir tanesi hayatta kalarak gametofit yapısını oluştururken, mikrosporogenez sonucu oluşan dört hücrenin tamamı polen tanelerine dönüşebilir.

Cevap

Megasporogenezde oluşan 4 hücreden sadece biri gelişirken, mikrosporogenezde oluşan 4 hücrenin tamamı polen oluşturur.

Çiçekli bitkilerin üreme döngüsünde, erkek organın anther kısmında oluşan dört mikrosporun tamamı polen üretirken, dişi organdaki tohum taslağında oluşan dört megaspordan üçü sitoplazma yetersizliği gibi nedenlerle elenir ve sadece biri embriyo kesesini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Erkek gamet oluşumunun (mikrosporogenez) analiz edilmesi.

2n mikrospor ana hücresi

\xrightarrow{Mayoz}

4 tane n kromozomlu mikrospor oluşur. Bu hücrelerin her biri polene dönüşür.

Erkek organın başçığında her mayoz sonucunda 4 fonksiyonel polen oluşması verimliliği artırır.

Dişi gamet oluşumunun (megasporogenez) analiz edilmesi.

2n megaspor ana hücresi

\xrightarrow{Mayoz}

4 tane n kromozomlu megaspor oluşur. Bunlardan 3'ü eriyerek kaybolur, 1'i fonksiyonel kalır.

Besin ve sitoplazmanın tek bir hücrede (fonksiyonel megaspor) toplanması, embriyo kesesinin sağlıklı gelişimi için gereklidir.

Hücrelerin akıbetinin karşılaştırılması.

Mikrosporlarda 4/4 başarı, megasporlarda 1/4 başarı oranı görülür.

Bitkilerde gamet oluşum stratejilerinin temel farkını belirlemek.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde gametogenez süreçleri ve hücresel farklılaşmalar.

Soru 4Soru →

Çiçekli bitkilerde gamet oluşumu ve döllenme süreçlerinde görev alan bazı yapılar ile bu yapıların temel özellikleri aşağıda verilmiştir. Bu yapıları ilgili oldukları özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Generatif çekirdek polen tüpünde spermleri oluşturur; Mikrospor ana hücresi mayozla mikrosporları üretir; Megaspor üç mitozla embriyo kesesini meydana getirir; Endosperm ise triploid besin dokusudur.

Doğru eşleştirmede generatif çekirdek sperm oluşumuyla, mikrospor ana hücresi polen kesesindeki mayozla, megaspor embriyo kesesi gelişimiyle ve endosperm ise triploid besin dokusu özelliğiyle ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Erkek gametofit gelişimini analiz etme.

Polen içindeki generatif çekirdeğin polen tüpünde mitozla spermleri oluşturduğu, mikrospor ana hücresinin ise mayoz geçirdiği belirlenir.

Polen oluşumu ve döllenme sırasındaki çekirdek hareketlerini ayırt etmek gerekir.

Dişi gametofit gelişimini analiz etme.

Megasporun canlı kalarak embriyo kesesini oluşturduğu, endospermin ise döllenme ürünü olduğu belirlenir.

Embriyo kesesi içindeki çekirdeklerin kökenini ve döllenme sonrası oluşan yapıları anlamak gerekir.

Ploidi düzeylerini ve işlevleri eşleştirme.

Ana hücreler

2n

, gametofit hücreleri

n

, endosperm ise

3n

yapısıyla eşleşir.

Bitkilerde yaşam döngüsü boyunca gerçekleşen bölünme tiplerini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Bitkilerde Mikrogametogenez ve Megagametogenez

Soru 5Soru →

Kapalı tohumlu bir bitkinin çiçek yapısında gerçekleşen gamet oluşumu (mikrosporogenez ve megasporogenez) süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Mikrosporun çekirdeğinin mitoz geçirmesiyle oluşan vejetatif ve generatif çekirdeklerin kalıtsal yapısı birbiriyle aynıdır.

Megaspor ana hücresinin mayoz bölünmesi sonucunda oluşan dört megasporun tamamı döllenmeye katılarak embriyo kesesini oluşturur.

Fonksiyonel megaspor hücresi ardışık iki kez mitoz geçirerek sekiz çekirdekli embriyo kesesini meydana getirir.

2n = 24

kromozomlu bir bitkinin polen tüpünde generatif çekirdeğin mitozuyla oluşan sperm çekirdeklerinin her biri 24 kromozoma sahiptir.

Döllenme sırasında sperm çekirdeklerinden biri polar çekirdeklerle birleşerek zigotu, diğeri ise yumurta ile birleşerek endospermi oluşturur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mikrosporun çekirdeğinin mitoz geçirmesiyle oluşan vejetatif ve generatif çekirdeklerin kalıtsal yapısı birbiriyle aynıdır.

Cevap

Mikrosporun çekirdeğinin mitoz geçirmesiyle oluşan vejetatif ve generatif çekirdeklerin kalıtsal yapısının aynı olduğu ifade doğrudur.

Polen oluşumu sürecinde mikrosporun çekirdeği bir mitoz geçirerek tüp (vejetatif) ve üretken (generatif) çekirdekleri oluşturur. Mitoz bölünmede kardeş kromatitler ayrıldığı için oluşan bu iki çekirdeğin nükleotit dizilimi ve genetik yapısı birbirinin aynısıdır.

Adım Adım Çözüm

Mikrosporogenez sürecini analiz etme

2n kromozomlu mikrospor ana hücresi mayozla n kromozomlu 4 mikrospor oluşturur. Her mikrosporun çekirdeği mitoz geçirerek kalıtsal olarak özdeş vejetatif ve generatif çekirdekleri oluşturur.

Mitoz bölünme genetik çeşitliliğe yol açmaz, sadece çekirdek sayısını artırır.

Megasporogenez sürecini analiz etme

2n kromozomlu megaspor ana hücresi mayozla 4 hücre oluşturur, 3'ü erir. Kalan 1 hücre (fonksiyonel megaspor) 3 kez mitoz geçirerek 8 çekirdekli embriyo kesesini oluşturur.

Embriyo kesesindeki hücrelerin (yumurta, sinerjit, antipot, polar) tamamı n kromozomludur.

Çift döllenmeyi değerlendirme

Zigot (

2n

) = Sperm (

n

) + Yumurta (

n

); Endosperm (

3n

) = Sperm (

n

) + Polar çekirdekler (

n+n

Endosperm oluşumu için üç çekirdeğin kaynaşması gerekir.

Anahtar Kavram

Bitkilerde gamet oluşumunda mayoz bölünmeyi takip eden mitoz bölünmeler (endömitoz) ve döllenme sonucu oluşan yapıların ploidi düzeyleri.

Daha Fazla Pratik

Çift döllenme sonrası oluşan tohumun kısımlarının (embriyo, endosperm, tohum kabuğu) genetik kökenlerini ve kromozom sayılarını karşılaştıran sorular çözülebilir.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 6Soru →

Çiçekli bir bitkinin erkek organında (başçık) gerçekleşen mikrosporogenez ve polen oluşumu sürecinde gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mikrospor ana hücresinin mayoz geçirmesi, ardından haploit mikrosporların oluşması, bu mikrosporların çekirdeklerinin mitozla bölünmesi ve son olarak iki çekirdekli polen tanesinin oluşması şeklindedir.

Süreç çiçekli bitkilerde başçık (anter) içerisinde bulunan mikrospor ana hücrelerinin (

2n

) mayoz bölünmesiyle başlar. Bu bölünme sonucunda haploit (

n

) kromozomlu dört hücre (tetrat) oluşur. Daha sonra bu hücrelerin her biri ayrılarak endomitoz geçirir ve iki çekirdekli yapıya (vejetatif ve generatif) dönüşür. En dıştaki koruyucu kılıfın oluşumuyla tozlaşmaya hazır olgun polen tanesi meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

Ana hücrenin bölünmesi

Mikrospor ana hücresi (

2n

) mayoz geçirerek genetik çeşitlilik sağlar.

Gamet oluşumu için diploid hücrenin haploit hale gelmesi gerekir.

Ara ürünlerin oluşumu

Mayoz II sonunda

4

tane haploit (

n

) mikrospor hücresi oluşur.

Mayoz bölünmenin doğal sonucudur.

Çekirdek bölünmesi

Her mikrospor hücresi içindeki haploit çekirdek, bir kez mitoz geçirir.

Polen içerisinde farklı görevleri olan çekirdeklerin oluşması sağlanır.

Olgunlaşma

Vejetatif (tüp) ve generatif (üretken) çekirdekler oluşur, polen kılıfı tamamlanır.

Tozlaşmaya hazır gametofit yapı tamamlanmış olur.

Anahtar Kavram

Mikrosporogenez (Polen Oluşumu)

Daha Fazla Pratik

Megasporogenez (yumurta oluşumu) sürecindeki benzer evreleri ve aradaki temel farkları (örneğin sitoplazma bölünmesinin durumu) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 7Soru →

$2n = 24$ kromozomlu çiçekli bir bitkinin üreme organlarında gerçekleşen mikrosporogenez ve megasporogenez süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mikrospor ana hücresinin mayoz bölünmesi sonucunda oluşan mikrosporların her biri

n = 12

kromozomludur.

Megaspor ana hücresinden mayozla oluşan dört hücreden üçünün erimesiyle geriye kalan işlevsel megaspor hücresi 12 kromozomludur.

Embriyo kesesi oluşumu sırasında işlevsel megasporun çekirdeği, sitoplazma bölünmesi olmaksızın art arda üç kez mitoz geçirerek sekiz çekirdekli yapıyı oluşturur.

Olgun bir polen tanesi içinde yer alan vejetatif çekirdek 12, generatif çekirdek ise 24 kromozomludur.

Embriyo kesesinde bulunan antipot çekirdekler, polar çekirdekler ve sinerjit çekirdeklerinin her biri haploit kromozom yapısına sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olgun bir polen tanesi içinde yer alan vejetatif çekirdek 12, generatif çekirdek ise 24 kromozomludur.

Cevap

Olgun polen tanesi içindeki vejetatif ve generatif çekirdeklerin kromozom sayılarının birbirinden farklı olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır; her iki çekirdek de n=12 kromozomludur.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü bir polen tanesi içindeki vejetatif (tüp) ve generatif (üretken) çekirdekler, haploit bir mikrosporun mitoz geçirmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla her iki çekirdeğin de kromozom sayısı bitkinin haploit sayısı olan 12'ye eşittir. Generatif çekirdeğin 24 (diploit) olduğu bilgisi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Bitkinin haploit (n) kromozom sayısını belirle.

n = 12

Bitki

2n = 24

ise, mayoz bölünme sonucu oluşan tüm gametofit çekirdekleri haploit yani

12

kromozomlu olmalıdır.

Polen oluşum sürecini analiz et.

Mikrospor (

n=12

)

\xrightarrow{\text{mitoz}}

Vejetatif çekirdek (

n=12

) + Generatif çekirdek (

n=12

Polen içindeki çekirdekler, haploit bir mikrosporun mitoz bölünmesiyle oluştuğu için kromozom sayıları değişmez ve birbirine eşittir.

Embriyo kesesi oluşumunu analiz et.

Megaspor (

n=12

)

\xrightarrow{\text{3 mitoz}}

8 adet haploit çekirdek (

n=12

Megasporogenez sonrası oluşan çekirdeklerin (antipod, sinerjit, polar, yumurta) tamamı aynı megaspordan mitozla köken aldığı için kromozom sayıları aynıdır.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde gamet oluşumu sırasında mayoz bölünme sadece spor ana hücrelerinde gerçekleşir; polen ve embriyo kesesi içindeki çekirdeklerin tamamı haploit (n) sporların mitoz geçirmesiyle oluşur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

Diploit ( $2n$ ) kromozom sayısı 32 olan kapalı tohumlu bir bitkinin üreme organlarında gerçekleşen mikrosporogenez ve megasporogenez süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Megaspor ana hücresinden olgun bir embriyo kesesi oluşana kadar toplamda bir mayoz ve üç mitoz bölünme gerçekleşir.

Bir polen tanesi içerisinde yer alan vejetatif ve generatif çekirdeklerin her birinde 16 kromozom bulunur.

Megasporun geçirdiği ardışık mitozlar sonucunda oluşan sekiz çekirdeğin tamamı, birbiriyle ve megasporla aynı genetik yapıya sahiptir.

Olgun bir polendeki çekirdeklerin kromozom sayıları toplamının, olgun bir embriyo kesesindeki çekirdeklerin kromozom sayıları toplamına oranı

1/4

'tür.

Mikrosporun polene dönüşümü sırasında gerçekleşen mitoz bölünmede homolog kromozomların ayrılması, oluşan çekirdeklerin haploit (

n=16

) kalmasını sağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mikrosporun polene dönüşümü sırasında gerçekleşen mitoz bölünmede homolog kromozomların ayrılması, oluşan çekirdeklerin haploit ( $n=16$ ) kalmasını sağlar.

Cevap

Mikrosporun polene dönüşümü sırasında gerçekleşen mitoz bölünmede homolog kromozomların ayrıldığını ve haploitliğin bu şekilde korunduğunu belirten ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan seçenekte belirtilen ifade yanlıştır çünkü mitoz bölünme sırasında homolog kromozomların ayrılması mümkün değildir; bu olay mayozun bir özelliğidir. Ayrıca çekirdekler zaten mayoz sonucu haploit hale gelmiştir, mitoz sadece bu durumu korur ve çekirdek sayısını artırır.

Adım Adım Çözüm

Kromozom sayısını belirleme

n = 16

Bitkinin diploit (

2n

) kromozom sayısı 32 olarak verilmiştir; üreme hücreleri mayoz sonucu haploit (

n

) olur.

Polen ve embriyo kesesi yapılarını analiz etme

Polen: 2 çekirdek (

n+n

); Embriyo Kesesi: 8 çekirdek (

8n

)

Gametogenez sonucunda polen 2 çekirdekli, embriyo kesesi ise 8 çekirdekli bir yapı kazanır.

Bölünme mekanizmalarını değerlendirme

Mitozda kardeş kromatit ayrılması olur.

Mikrospor (

n

) oluştuktan sonra geçirdiği mitozda homolog kromozom ayrılması gerçekleşmez; bu olay sadece mayoz I evresine özgüdür.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde gametogenezde gerçekleşen bölünme tipleri ve kromozom sayısı değişimleri.

Daha Fazla Pratik

Çift döllenme gerçekleştikten sonra oluşan endospermin (

3n

) kromozom sayısını hesaplayarak bitki üreme döngüsünü tamamlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 50s

Soru 9Soru →

Çiçekli bitkilerde dişi organın tohum taslağında gerçekleşen megasporogenez ve embriyo kesesi oluşumu sürecine ait aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç sırasıyla; megaspor ana hücresinin mayoz geçirmesi, megasporların dejenerasyonu, fonksiyonel megasporun üç kez karyokinez geçirmesi ve son olarak çekirdeklerin konumlanarak embriyo kesesini oluşturması şeklinde gerçekleşir.

Süreç, tohum taslağındaki diploid ana hücrenin mayozuyla başlar. Oluşan hücrelerden biri hariç diğerlerinin erimesi türün karakteristik bir özelliğidir. Kalan tek hücrenin çekirdeği üç kez mitoz geçirerek sekizli çekirdek grubunu oluşturur. Son aşamada ise bu çekirdekler hücre içinde özel bölgelere yerleşerek olgun embriyo kesesini meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

Megasporogenezin başlangıcını belirleme

Diploid (

2n

) megaspor ana hücresinin mayoz geçirmesi sonucunda 4 adet haploit (

n

) megaspor oluşur.

Eşeyli üreme için haploit neslin oluşması zorunludur.

Hücre sayısının düzenlenmesi

Oluşan 4 megaspordan 3'ü eriyerek kaybolur ve 1 fonksiyonel megaspor kalır.

Sitoplazma miktarının tek bir hücrede yoğunlaşarak embriyo kesesi gelişimi için yeterli besin sağlanması amaçlanır.

Çekirdek sayısının artırılması

Fonksiyonel megasporun çekirdeği sitokinez (sitoplazma bölünmesi) olmadan 3 kez mitoz geçirerek 8 çekirdekli bir yapı oluşturur.

Embriyo kesesindeki farklılaşacak yapılar için (antipot, polar, sinerjit, yumurta) gerekli genetik materyalin çoğaltılması gerekir.

Embriyo kesesinin olgunlaşması

Çekirdekler 3-2-3 şeklinde dizilir; zarların oluşumuyla antipotlar, sinerjitler, yumurta hücresi ve polar çekirdekler organize olur.

Döllenmeye hazır megagametofit yapısının tamamlanması sağlanır.

Anahtar Kavram

Megasporogenez ve Megagametogenez

Soru 10Soru →

Diploid kromozom sayısı $2n = 40$ olan çiçekli bir bitki türünde, çiçek yapısı ve gametogenez süreçleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Megaspor ana hücresinden mayoz bölünme sonucu oluşan dört megasporun her biri, ardışık üç mitoz geçirerek sekiz çekirdekli embriyo keselerini oluşturur.

Mikrosporun mitoz geçirmesiyle oluşan ve tozlaşma sonrası polen tüpünde sperm çekirdeklerini üretecek olan generatif çekirdek

n = 20

kromozomludur.

Embriyo kesesinde bulunan antipot çekirdekler ve sinerjit çekirdeklerin her biri, megaspor ana hücresi ile aynı sayıda kromozom taşır.

Polen tanesinin olgunlaşması sürecinde mikrospor çekirdeğinin mitoz geçirmesi sonucu, farklı genetik yapıya sahip vejetatif ve generatif çekirdekler oluşur.

İki polar çekirdek ile bir sperm çekirdeğinin birleşmesi sonucu oluşan endosperm ana hücresi

2n = 40

kromozomludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mikrosporun mitoz geçirmesiyle oluşan ve tozlaşma sonrası polen tüpünde sperm çekirdeklerini üretecek olan generatif çekirdek $n = 20$ kromozomludur.

Cevap

Mikrosporun mitoz geçirmesiyle oluşan generatif çekirdeğin haploit olması ve döllenme sürecinde sperm çekirdeklerini oluşturması

Gamet oluşumu sırasında mikrosporlar haploit (

n

) yapıdadır. Mikrosporun geçirdiği mitoz bölünme sonucu oluşan vejetatif ve generatif çekirdeklerin her biri de haploit olup

n=20

kromozom içerir. Generatif çekirdek daha sonra tozlaşma gerçekleşince polen tüpünde tekrar mitoz geçirerek iki adet sperm çekirdeğini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Kromozom sayısını belirleme

n = 20

2n = 40

verildiği için haploit yapıdaki tüm hücre ve çekirdekler 20 kromozomludur.

Mikrosporogenez sürecini analiz etme

Polen oluşumu

Mikrospor ana hücresi (

2n

) mayozla mikrosporları (

n

) oluşturur; mikrospor çekirdeği ise mitozla vejetatif ve generatif çekirdekleri (

n

) oluşturur.

Megasporogenez sürecini analiz etme

Embriyo kesesi oluşumu

Megaspor ana hücresi (

2n

) mayoz geçirir, oluşan 4 hücreden 3'ü erir. Kalan fonksiyonel megaspor (

n

) 3 mitozla 8 çekirdekli embriyo kesesini oluşturur.

Döllenme ürünlerini kontrol etme

Endosperm (

3n

)

Sperm (

n

) + Polar çekirdekler (

n+n

) birleşerek

3n = 60

kromozomlu endospermi oluşturur.

Anahtar Kavram

Bitkilerde Gametogenez ve Ploidi Seviyeleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

Aşağıda bir çiçeğin yapısında bulunan kısımlar ile bu kısımların gamet oluşumu veya tozlaşma sürecindeki temel görevleri verilmiştir. Verilen yapıları ilgili görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çanak yapraklar koruma ve fotosentez ile; sinerjit hücreler polen tüpüne rehberlik etme ile; mikrospor ana hücreleri ise mayoz bölünme yoluyla mikrospor üretme ile eşleşir.

Çanak yapraklar (sepal) bitkinin generatif organlarını tomurcuk aşamasında koruyan ve yeşil oldukları için fotosentez yapan yapılardır. Sinerjit hücreler, dişi gametofit (embriyo kesesi) içinde yumurta hücresinin yanında bulunur ve polen tüpünü mikropil açıklığına doğru çeken kimyasallar salgılar. Mikrospor ana hücresi ise anterlerdeki polen keselerinde yer alan, mayoz bölünme geçirerek polen oluşumunun ilk evresi olan mikrosporları üreten

2n

kromozomlu hücredir.

Adım Adım Çözüm

Çiçeğin anatomik kısımlarının işlevlerini hatırlayın.

Çanak yaprakların koruyucu dış örtü olduğu belirlenir.

Çanak yapraklar çiçeğin en dış katmanıdır.

Embriyo kesesi içindeki hücrelerin görevlerini analiz edin.

Sinerjitlerin, polen tüpünün girişi için rehberlik ettiği sonucuna varılır.

Sinerjitler kimyasal sinyaller (kemotropizma) yayarak polen tüpünü çeker.

Erkek gametofit oluşum sürecini (mikrosporogenez) gözden geçirin.

Mikrospor ana hücrelerinin mayoz bölünmenin başlangıç noktası olduğu doğrulanır.

Diploit mikrospor ana hücreleri, mayozla haploit mikrosporları meydana getirir.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde üreme organlarının yapısı ve gametogenez süreçleri.

Soru 12Soru →

Diploit kromozom sayısı $2n = 24$ olan çiçekli bir bitkinin üreme sürecinde oluşan bazı hücrelerin kromozom sayılarıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Çanak yaprak hücresi:

n = 12

Polen içindeki tüp (vejetatif) çekirdeği:

n = 12

Üretken (generatif) çekirdek:

2n = 24

Yumurtalıktaki megaspor ana hücresi:

n = 12

Tohum taslağındaki sinerjit hücresi:

2n = 24

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Polen içindeki tüp (vejetatif) çekirdeği: $n = 12$

Cevap

Polen içindeki tüp çekirdeği haploit (

n

) yapıdadır ve

2n = 24

olan bir bitkide kromozom sayısı

n = 12

olur.

Tüp çekirdeği, mayoz bölünme sonrası oluşan haploit mikrosporların mitoz geçirmesiyle oluşur. Bu nedenle bitkinin haploit kromozom sayısına (

n=12

) sahiptir.

Adım Adım Çözüm

Bitkinin genel kromozom takımını belirle.

2n = 24

, dolayısıyla haploit sayı

n = 12

olur.

Soruda verilen diploit sayı temel alınır.

Seçeneklerde verilen hücrelerin hangi bölünme evresi sonucu oluştuğunu analiz et.

Çanak yaprak, megaspor ana hücresi

2n

; tüp çekirdeği, üretken çekirdek ve sinerjit hücreleri

n

yapıdadır.

Mayoz bölünme sonucunda oluşan hücreler ve bunların mitozları haploit, büyüme dokuları diploittir.

Doğru kromozom eşleşmesini bul.

Tüp çekirdeği haploit olduğu için

n = 12

eşleşmesi doğrudur.

Gametofit evredeki çekirdekler (polen çekirdekleri, embriyo kesesi çekirdekleri) haploit kromozomludur.

Anahtar Kavram

Bitkilerde yaşam döngüsü boyunca sporofit (

2n

) ve gametofit (

n

) evreleri arasındaki geçişler ve hücrelerin ploidi düzeyleri.

Tahmini Süre:45s

Çiçek Yapısı ve Gamet Oluşumu

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar