Su Ayak İzi ve Su Tasarrufu

6 soru

Soru 1Soru

Su ayak izi, bir mal veya hizmetin üretilmesi için kullanılan toplam tatlı su miktarının bir ölçüsüdür ve sürdürülebilirlik açısından kritik bir göstergedir. Aşağıda verilen su ayak izi türlerini, bu türlerin temel kapsamını ifade eden tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yeşil Su Ayak İzi
Mavi Su Ayak İzi
Gri Su Ayak İzi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Yeşil su ayak izi toprakta depolanan yağmur suyunu; mavi su ayak izi yüzey ve yeraltı su kaynaklarını; gri su ayak izi ise kirlilik yükünün seyreltilmesi için gereken temiz su miktarını ifade eder.
Yeşil su ayak izi, bitkilerin terleme yoluyla kullandığı yağmur suyuna odaklanır. Mavi su ayak izi, göl ve nehir gibi tatlı su kaynaklarından çekilen suyu ifade ederken; gri su ayak izi, bir üretim sürecinden kaynaklanan kirliliğin doğal su kaynaklarını bozmaması için gereken temiz su ihtiyacını tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların su kaynakları ile ilişkisini analiz etme.
Yeşil suyun yağmur suyuyla, mavi suyun yerüstü/yeraltı sularıyla, gri suyun ise kirlilikle ilişkili olduğu belirlenir.
Su ayak izi kategorileri, kullanılan suyun kaynağına ve kullanım amacına göre ayrılır.
2
Tanımları türlerle eşleştirme.
Yeşil - Yağmur suyu; Mavi - Yüzey/Yeraltı suyu; Gri - Kirlilik seyreltme eşleşmesi yapılır.
Ekolojik sürdürülebilirlik hesaplamalarında bu üç bileşen toplam su ayak izini oluşturur.

Anahtar Kavram

Su Ayak İzi Bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Bir kilogram sığır eti üretimindeki su ayak izinin pamuklu bir tişörte göre neden daha yüksek olduğunu, bu üç bileşen üzerinden tartışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Aşağıdaki tabloda bazı günlük aktiviteler ve ürünlerin üretimi için gerekli olan ortalama su miktarları verilmiştir:

Ürün / AktiviteHarcanan Ortalama Su Miktarı (Litre)
5 dakikalık duş60
1 adet pamuklu tişört2.500
1 kg sığır eti15.400
1 kg domates180

Su tasarrufu yapmak isteyen bir birey; duş süresini 10 dakikadan 5 dakikaya indirmiş, ancak aynı hafta içerisinde ihtiyacı olmadığı halde indirimden dolayı fazladan bir adet pamuklu tişört satın almıştır.

Buna göre bu bireyin su ayak izindeki değişimle ilgili,
I. Doğrudan su kullanımı azalmıştır.
II. Pamuklu tişört üretimi için harcanan dolaylı su (sanal su) miktarı, evdeki su tasarrufundan daha fazladır.
III. Bireyin o haftaki toplam su ayak izi, önceki haftaya göre artış göstermiştir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Doğrudan su kullanımı azalmış olsa da, satın alınan ürünün yüksek sanal su maliyeti nedeniyle toplam su ayak izi artmıştır; bu nedenle her üç ifade de doğrudur.
Doğru yanıt, bireyin duş süresini kısaltarak doğrudan su tüketimini azalttığını (I), ancak satın aldığı pamuklu tişörtün üretiminde harcanan 2.500 litrelik sanal suyun tasarruf edilen miktardan çok daha fazla olduğunu (II) ve bu dengesizlik nedeniyle toplam su ayak izinin arttığını (III) bir bütün olarak değerlendiren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan su kullanımını analiz et.
Duş süresi 10 dakikadan 5 dakikaya indiği için bireyin musluktan harcadığı su miktarı 60 litre azalmıştır (I. öncül doğru).
Su ayak izinin doğrudan bileşeni, evsel amaçla kullanılan sudur.
2
Dolaylı (sanal) su kullanımını analiz et.
Tişört üretimi için harcanan su 2.500 litredir. Tasarruf edilen 60 litreden çok daha büyüktür (II. öncül doğru).
Sanal su, bir ürünün üretim aşamalarında kullanılan toplam su miktarını ifade eder.
3
Toplam su ayak izindeki net değişimi hesapla.
Net değişim = (Artış: 2.500 L) - (Azalış: 60 L) = +2.440 L. Ayak izi artmıştır (III. öncül doğru).
Toplam su ayak izi, doğrudan ve dolaylı tüketimlerin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Su Ayak İzi ve Sanal Su
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru

Bir ürünün veya hizmetin üretimi sürecinde kullanılan toplam tatlı su hacmini temsil eden su ayak izi, çevresel sürdürülebilirliğin ölçülmesinde temel bir parametredir. Aşağıda verilen su ayak izi türlerini, bu türlerin ekolojik kapsamını ifade eden tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yeşil Su Ayak İzi
Mavi Su Ayak İzi
Gri Su Ayak İzi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yeşil Su Ayak İzi toprakta depolanan yağmur suyu kullanımını, Mavi Su Ayak İzi yüzey ve yeraltı sularının tüketimini, Gri Su Ayak İzi ise kirlilik yükünün seyreltilmesi için gereken su miktarını ifade edecek şekilde eşleştirilmelidir.
Doğru eşleştirmede; yağmur suyuna dayalı tüketim yeşil, doğrudan su kaynağından çekilen miktar mavi ve kirlilikle ilgili teorik ihtiyaç gri olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Su kaynağının tipini belirleme
Yağmur suyu (yeşil), yüzey/yeraltı suyu (mavi) ve seyreltme suyu (gri) ayrımı yapılır.
Su ayak izi bileşenleri, kullanılan suyun kaynağına ve kullanım amacına göre renklendirilmiştir.
2
Kavramsal tanımlarla terimleri eşleştirme
Yeşil ayak izi toprak nemine, mavi ayak izi şebeke/kaynak suyuna, gri ayak izi ise atık yönetimine atanır.
Her bir renk bileşeni, ekosistem üzerindeki farklı bir su baskısını temsil eder.

Anahtar Kavram

Su ayak izinin bileşenleri (Yeşil, Mavi, Gri) ve tanımları

Alternatif Yöntem

Süreci 'Yağmur (Doğa) -> Yeşil', 'Musluk (Kaynak) -> Mavi', 'Atık (Kirlilik) -> Gri' şeklinde kodlayarak hatırlamak çözümü kolaylaştırabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru

Su ayak izi; bir mal veya hizmetin üretilmesi için tüketilen toplam tatlı su hacminin, tedarik zincirinin tamamını kapsayacak şekilde ölçülmesidir. Bir tekstil işletmesinde üretilen pamuklu tişörtlerin yaşam döngüsü analizinde şu veriler elde edilmiştir:

DurumSu Kullanım Özelliği
IPamuk bitkisinin büyüme döneminde toprakta depolanan yağmur suyunu terleme ile atmosfere geri vermesi
IIFabrikadaki dokuma ve boyama makinelerinin soğutma sistemleri için yer altı kuyularından su çekilmesi
IIIÜretim sonrası oluşan atık suların kirlilik yükünü, alıcı ortam standartlarına uygun hale getirmek için gereken teorik temiz su hacmi

Bu verilere göre, su ayak izi bileşenleri ve çevresel etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. durumdaki hacmin artması, ürünün 'gri su ayak izini' büyüterek su kaynaklarının kirleticileri absorbe etme kapasitesinin zorlandığını gösterir.

Cevap

III. durumdaki hacmin artmasının 'gri su ayak izini' büyüterek kirlilik kapasitesinin zorlandığını belirten seçenek doğrudur.
Gri su ayak izi, üretimin su kalitesi üzerindeki etkisini ölçen teorik bir hacimdir. Bir ürünün üretimi ne kadar çok kirliliğe yol açarsa, bu kirliliği seyreltmek için gereken gri su hacmi o kadar büyür ve bu durum ekosistemdeki tatlı su kaynaklarının üzerindeki baskıyı doğrudan yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen durumları su ayak izi kategorilerine göre sınıflandırın.
I = Yeşil su ayak izi (yağmur suyu), II = Mavi su ayak izi (yer altı ve yüzey suyu), III = Gri su ayak izi (kirlilik seyreltme hacmi).
Soruyu doğru analiz etmek için teknik tanımların eşleştirilmesi gerekir.
2
Gri su ayak izinin tanımını ve ekolojik anlamını değerlendirin.
Gri su ayak izi, üretim sonucu oluşan kirliliğin su kalitesi standartlarına göre etkisiz hale getirilmesi için gereken tatlı su miktarıdır.
Gri su miktarının yüksek olması, su kaynaklarının kirlenme baskısı altında olduğunu gösterir.
3
Tüketici davranışının su ayak izi üzerindeki etkisini (sanal su) analiz edin.
Bir ürünün üretimindeki tüm su bileşenleri, o ürünü tüketen kişinin dolaylı (sanal) su ayak izini oluşturur.
Sadece doğrudan musluk kullanımıyla yapılan hesaplamalar hatalıdır ve eksik sonuç verir.

Anahtar Kavram

Su Ayak İzi Bileşenleri (Yeşil, Mavi, Gri) ve Sanal Su Kavramı

Daha Fazla Pratik

Bir kilogram sığır eti ile bir kilogram elmanın su ayak izi bileşenlerini karşılaştıran sanal su analizlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

Bir ürünün veya bireyin su ayak izi; mavi, yeşil ve gri su ayak izi olmak üzere üç bileşenden oluşur. Aşağıda verilen su ayak izi kavramlarını, bu kavramlara ait doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mavi Su Ayak İzi
Yeşil Su Ayak İzi
Gri Su Ayak İzi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mavi su ayak izi yüzey ve yeraltı sularını, yeşil su ayak izi toprakta tutulan yağmur suyunu, gri su ayak izi ise kirliliğin seyreltilmesi için gereken su miktarını tanımlar.
Mavi su ayak izi yüzey ve yeraltı sularını (nehir, göl, akifer), yeşil su ayak izi toprakta depolanmış yağmur suyunu, gri su ayak izi ise kirlilik yükünü asimile etmek için gereken tatlı su miktarını doğru şekilde tanımlayan ifadelerle eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların su kaynağı türlerine göre sınıflandırılması yapılır.
Su kaynakları; yağmur suyu, yüzey/yeraltı suları ve temizleme suyu olarak ayrılır.
Her bir su ayak izi türü farklı bir su kaynağını veya suyun kullanım amacını temsil eder.
2
Mavi su ayak izi ile yüzey ve yeraltı suları ilişkilendirilir.
Mavi su ayak izi tanımı nehir, göl ve akifer sularını kapsayan açıklama ile eşleşir.
Mavi su, geleneksel olarak musluktan veya doğal kaynaklardan çekilen tatlı suyu ifade eder.
3
Yeşil su ayak izi ile yağmur suyu kullanımı ilişkilendirilir.
Yeşil su ayak izi, toprakta depolanan yağmur suyunu kapsayan açıklama ile eşleşir.
Yeşil su, bitkilerin terleme (transpirasyon) yoluyla kullandığı yağmur sularıdır.
4
Gri su ayak izi ile kirlilik yükü ilişkilendirilir.
Gri su ayak izi, kirliliğin seyreltilmesi için gereken su hacmini belirten açıklama ile eşleşir.
Gri su, bir ürünün üretiminin su kalitesi üzerindeki etkisini ölçer.

Anahtar Kavram

Su Ayak İzi Bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Bir denim pantolon üretimi sırasında kullanılan su miktarlarını (pamuk için yağmur suyu, fabrikadaki yıkama suyu ve boyama kirliliği) bu kategorilere ayırarak pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru

Sürdürülebilir çevre ve su yönetimi kapsamında, yarı kurak bir bölgede kurulan modern bir tekstil fabrikasının hammadde temininden nihai ürüne kadar olan süreçteki su ayak izi analiz edilmiştir. Fabrikada kullanılan pamuk lifleri, yağışın yeterli olduğu başka bir bölgeden (yapay sulama yapılmadan) ithal edilmektedir. İpliklerin boyanması ve kumaşın dokunması ise fabrikanın bulunduğu kurak bölgedeki yer altı suları kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Boyama işlemi sonrasında ortaya çıkan kimyasal atıklı su, ar��tma tesislerinde standartlara uygun şekilde arıtıldıktan sonra doğaya deşarj edilmektedir.

Bu üretim süreci ve oluşan su ayak izi bileşenleri ile ilgili;

I. İthal edilen pamuğun yetiştirilmesi sürecinde kullanılan yağmur suyu miktarı, nihai kumaşın yeşil su ayak izi kapsamında değerlendirilir.
II. Fabrikanın bulunduğu kurak bölgede kumaş üretimi için çekilen yer altı suyu miktar��, bu bölgenin mavi su ayak izini doğrudan artırır.
III. Kimyasal atıklı suyun alıcı ortama deşarj edilmesinden sonra, suyun kalitesini korumak amacıyla kirletici yükünü seyreltmek için gereken teorik temiz su miktarı gri su ayak izini temsil eder.
IV. Kumaşın toplam su ayak izi hesaplanırken sadece fabrikada doğrudan kullanılan musluk suyu miktarı dikkate alınır; pamuğun tarımsal üretim aşamalarındaki dolaylı su tüketimi hesaba katılmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

I, II ve III
Doğru seçenekte belirtilen ifadeler, su ayak izi bileşenlerinin tanımlarına tam olarak uymaktadır: Yağmur suyunun kullanılması yeşil su ayak izini, yer altı suyu tüketimi mavi su ayak izini, kirleticileri seyreltmek için gereken su miktarı ise gri su ayak izini temsil eder. Üretim sürecindeki dolaylı su tüketiminin de hesaba katılması gerektiğinden IV. ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeşil su ayak izini tanımlama ve değerlendirme.
Pamuğun sulama yapılmadan yağmur suyuyla yetiştirilmesi yeşil su ayak izidir, bu nedenle I. ifade doğrudur.
Yeşil su ayak izi, toprakta depolanan yağmur suyunun bitkiler tarafından tüketilmesini temsil eder.
2
Mavi su ayak izini tanımlama ve değerlendirme.
Fabrikanın bulunduğu bölgedeki yer altı suyunun kullanılması mavi su ayak izidir, bu nedenle II. ifade doğrudur.
Mavi su ayak izi, yüzey ve yer altı tatlı su kaynaklarının tüketilen hacmini kapsar.
3
Gri su ayak izini tanımlama ve değerlendirme.
Atık suların kirletici yükünü seyreltmek için gereken temiz su miktarı gri su ayak izidir, bu nedenle III. ifade doğrudur.
Gri su ayak izi, kirlilik standartlarına ulaşmak için gereken taze su hacmini ölçer.
4
Toplam su ayak izinin doğrudan ve dolaylı su ayrımını değerlendirme.
Toplam su ayak izi hesaplanırken tarımsal üretim gibi dolaylı su tüketimi de dahil edilir, bu yüzden IV. ifade yanlıştır.
Su ayak izi, sadece doğrudan tüketilen suyu değil, tedarik zincirinin tamamındaki dolaylı (sanal) su tüketimini de kapsar.

Anahtar Kavram

Su Ayak İzi Bileşenleri (Yeşil, Mavi, Gri) ve Sanal Su Tüketimi
Tahmini Süre:2m 0s
Su Ayak İzi ve Su Tasarrufu Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin