RNA'nın Yapısı ve Çeşitleri

12 soru

Soru 1Soru

Hücrede protein sentezi sürecinde görev alan RNA çeşitleri (mRNA, tRNA ve rRNA) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I. mRNA, sentezlenecek proteinin amino asit dizilişine kalıplık eden ve birincil yapısında nükleotitleri arasında hidrojen bağı bulundurmayan bir nükleik asittir.
II. rRNA, proteinlerle birleşerek ribozomun yapısını oluşturur ve bir hücredeki toplam RNA miktarının yaklaşık %80\%80'ini temsil eder.
III. tRNA, antikodon bölgesindeki baz dizilimi sayesinde mRNA kodonuna bağlanırken, baz eşleşmelerinin kararlılığını artırmak için Urasil (UU) yerine Timin (TT) nükleotidi kullanır.
IV. mRNA üzerindeki her bir kodon birden fazla amino asit çeşidini şifreleyebilirken, bir tRNA antikodonu sadece bir çeşit kodona bağlanabilir.

Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

mRNA'nın genetik bilgiyi taşıma görevi ve rRNA'nın hücredeki bolluk oranı ile yapısal işlevi doğrudur.
I numaralı öncülde belirtilen mRNA'nın doğrusal ve hidrojen bağsız yapısı ile II numaralı öncülde belirtilen rRNA'nın hücredeki yüksek oranı ve yapısal görevi bilimsel olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA yapısını değerlendir.
mRNA, DNA'dan aldığı bilgiyi ribozoma taşır ve MEB müfredatına göre nükleotitleri arasında hidrojen bağı bulundurmaz (doğrusal zincir).
Genetik bilginin korunması ve taşınması sürecinde mRNA'nın ikincil yapısı AYT kapsamında 'hidrojen bağsız' kabul edilir.
2
rRNA'nın özelliklerini incele.
rRNA hücrede en fazla bulunan (%80\%80) RNA çeşididir ve ribozomun yapısal bileşenidir.
Hücredeki RNA yoğunluğunun büyük bir kısmı ribozomların yapısındaki rRNA'dan kaynaklanır.
3
tRNA'daki baz dizilimini kontrol et.
tRNA'da Timin (TT) bulunmaz.
RNA'ya özgü baz Urasil (UU)'dir; Timin sadece DNA'da bulunur.
4
Genetik kod ve kodon kurallarını hatırla.
Bir kodon sadece bir çeşit amino asidi şifreler.
Genetik kodun özgüllüğü gereği, bir nükleotit üçlüsü (kodon) birden fazla farklı amino aside karşılık gelemez (dejenerasyonun tersi durum söz konusu değildir).

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Özellikleri
Soru 2Soru

Aşağıda verilen RNA çeşitlerini, hücredeki temel görevleri ve kendilerine özgü yapısal özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA, genetik bilgiyi taşıma ve kodon içerme özelliğiyle; tRNA, amino asit taşıma, antikodon ve hidrojen bağı içerme özelliğiyle; rRNA ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma özelliğiyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan kodonlu yapı olarak tanımlanır. tRNA, amino asitleri antikodonu aracılığıyla tanıyan ve hidrojen bağı içeren moleküldür. rRNA ise ribozomun yapısına katılan en yaygın RNA tipidir.

Adım Adım Çözüm

1
RNA çeşitlerinin temel işlevlerini belirle.
mRNA bilgi taşıyıcı, tRNA taşıyıcı (amino asit), rRNA ise yapısal bileşendir.
Her RNA çeşidi protein sentezi sürecinde farklı ve özelleşmiş bir rol üstlenir.
2
Yapısal farkları (hidrojen bağı ve oranlar) analiz et.
tRNA ve rRNA hidrojen bağı içerirken, mRNA genellikle içermez. En bol bulunan rRNA'dır.
RNA'nın işlevine göre moleküler katlanmaları ve hücredeki miktarı değişiklik gösterir.
3
Eşleştirmeleri tamamla.
mRNA-bilgi iletimi, tRNA-amino asit taşıma, rRNA-ribozom yapısı eşleşmesi sağlanır.
Tanımlardaki anahtar kelimeler (kodon, antikodon, ribozom yapısı) doğru RNA tipine yönlendirir.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal ve işlevsel farklılıkları
Soru 3Soru

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve işlev gösteren RNA moleküllerinin (mRNAmRNA, tRNAtRNA ve rRNArRNA) yapısal özellikleri ile hücredeki işlevlerini araştıran bir öğrenci aşağıdaki bilgilere ulaşıyor:

I. Hücrede işlev gösteren tüm tRNAtRNA molekülleri kendi üzerinde katlanmalar yaparak zayıf hidrojen bağları içerirken, protein sentezinde kalıp görevi gören olgun mRNAmRNA molekülleri kendi üzerinde katlanıp hidrojen bağı oluşturmaz; ancak translasyon sürecinde mRNAmRNA kodonları ile tRNAtRNA antikodonları arasında geçici zayıf hidrojen bağları kurulur.
II. Genetik kodun çözülmesi sürecinde hücrede sentezlenebilecek proteinlerin çeşitliliğini sağlamak amacıyla 6464 farklı kodonun tamamına karşılık gelebilecek 6464 farklı tRNAtRNA antikodonu görev alır ve her bir tRNAtRNA molekülü aynı anda birden fazla amino asit çeşidini taşıyabilir.
III. Hücredeki toplam RNA moleküllerinin yaklaşık %80\%80'ini oluşturan ve ribozomun yap��sına katılan rRNArRNA, çekirdekçikte sentezlenip proteinlerle birleşerek ribozomun alt birimlerini oluştururken katlanmalar yapar ve bu katlanma bölgelerinde Urasil (UU) nükleotitlerinin karşısına Timin (TT) nükleotitlerinin gelmesiyle zayıf hidrojen bağları kurulur.

Buna göre, bu öğrencinin ulaştığı bilgilerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Yalnız I numaralı öncülün doğru olduğunu belirten seçenek doğrudur. Hücrede tRNA ve rRNA katlanmalar yaparak kendi üzerinde hidrojen bağları içerirken, olgun mRNA doğrusal yapıda olup kendi üzerinde hidrojen bağı içermez; ancak translasyon sırasında mRNA ile tRNA arasında geçici hidrojen bağları kurulur. II numaralı öncül yanlıştır çünkü stop kodonlarına karşılık gelen tRNA bulunmaz (en fazla 61 çeşit tRNA vardır). III numaralı öncül yanlıştır çünkü RNA yapısında Timin bulunmaz, Urasil nükleotitleri Adenin ile eşleşir.
Doğru olan seçenek, yalnızca mRNA ile tRNA arasındaki geçici zayıf hidrojen bağlarının ve RNA çeşitlerinin kendi yapılarındaki katlanma özelliklerinin doğru açıklandığı ifadedir. mRNA moleküllerinde kendi üzerinde zayıf hidrojen bağı bulunmazken, tRNA ve rRNA katlanmalar yaparak bu bağları taşır.

Adım Adım Çözüm

1
I numaralı öncülün doğruluğunu analiz etme
mRNA'nın kendi üzerinde zayıf hidrojen bağı barındırmadığı, tRNA'nın barındırdığı ve translasyon sırasında bu iki molekül arasında geçici hidrojen bağlarının kurulduğu bilgisi MEB müfredatına göre doğrudur.
mRNA doğrusal bir şablondur, tRNA ise yonca yaprağı katlanması gösterir. Geçici eşleşme ise translasyonun temel mekanizmasıdır.
2
II numaralı öncülün doğruluğunu analiz etme
Toplam 64 kodondan 3 tanesi durdurma kodonudur ve bunlara bağlanan tRNA bulunmaz. Bu nedenle en fazla 61 çeşit tRNA antikodonu vardır. Ayrıca bir tRNA molekülü aynı anda sadece bir amino asit taşıyabilir. Bu bilgi yanlıştır.
Öğrencilerin durdurma kodonlarının tRNA karşılığının olmadığını bilip bilmediklerini ölçmek.
3
III numaralı öncülün doğruluğunu analiz etme
RNA yapısında Timin (T) nükleotidi yer alamaz; Urasil (U) nükleotitleri Adenin (A) ile eşleşir. Bu nedenle rRNA'daki katlanma bölgelerinde U ile T'nin eşleştiği bilgisi kesinlikle yanlıştır.
RNA'nın nükleotit yapısındaki baz kurallarını (T yerine U bulunması) test etmek.
4
Doğru öncülleri birleştirerek sonuca ulaşma
Sadece I numaralı öncül doğrudur.
Doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal farkları, içerdikleri bağ çeşitleri ve protein sentezindeki özgül işlevleri.
Soru 4Soru

RNA moleküllerinin yapısı ve çeşitleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüm RNA çeşitleri (mRNA, tRNA ve rRNA) nükleotitlerden oluşan tek zincirli polimerlerdir ve protein sentezinde görev alırlar.

Cevap

Tüm RNA çeşitlerinin nükleotit yapılı tek zincirli polimerler olması ve protein sentezinde rol alması ifadesi doğrudur.
RNA molekülleri, DNA'daki genetik bilginin proteinlere dönüşme sürecinde farklı roller üstlenen tek zincirli polinükleotitlerdir. mRNA şifreyi taşırken, tRNA amino asitleri getirir ve rRNA ribozom çatısını kurar; dolayısıyla hepsinin protein sentezinde görev alması ortak ve doğru bir ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
RNA çeşitlerinin temel yapılarını hatırla.
mRNA, tRNA ve rRNA'nın tamamı DNA üzerinden sentezlenen nükleotit zincirleridir.
RNA'nın evrensel yapısal özelliklerini belirlemek için gereklidir.
2
RNA çeşitlerinin görevlerini karşılaştır.
mRNA bilgi taşır, tRNA amino asit taşır, rRNA ise ribozomun yapısına katılır.
Seçeneklerdeki görev karmaşasını (mRNA vs tRNA) ayırt etmek için gereklidir.
3
Baz bileşimini kontrol et.
RNA'da Timin (T) bulunmaz, yerine Urasil (U) bulunur.
Baz eşleşmesiyle ilgili hatalı ifadeleri elemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

RNA'nın Yapısal ve İşlevsel Özellikleri
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Hücrede protein sentezi sürecinde görev alan RNA çeşitleri ile bu RNA'ların temel görevlerini aşağıda verilen listeden uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mesajcı RNA (mRNAmRNA)
Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA)
Ribozomal RNA (rRNArRNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mesajcı RNA (mRNA) genetik bilgiyi ribozoma taşır, Taşıyıcı RNA (tRNA) amino asitleri ribozoma nakleder ve Ribozomal RNA (rRNA) ribozomun yapısını oluşturarak bağ oluşumunu sağlar.
Protein sentezi organizasyonunda her RNA çeşidi farklı bir görevi üstlenir. Bilginin DNA'dan ribozoma aktarımı Mesajcı RNA ile, yapısal iskelet ve katalizörlük Ribozomal RNA ile, ham madde olan amino asitlerin taşınması ise Taşıyıcı RNA ile sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
RNA çeşitlerinin isimlerinden yola çıkarak temel rollerini belirle.
mRNA 'mesaj' (bilgi) taşır, tRNA 'taşıma' (amino asit) yapar, rRNA 'ribozomal' (yapısal) özellik gösterir.
Biyolojik moleküllerin isimleri genellikle işlevlerini yansıtır.
2
mRNA'nın sentez yerini ve hedefini saptan.
Çekirdekte DNA üzerinden sentezlenir (transkripsiyon) ve sitoplazmadaki ribozoma gider.
Protein sentezi için gerekli kalıp bilginin aktarılması gerekir.
3
tRNA'nın özgün yapısını ve taşıdığı yükü incele.
Yonca yaprağına benzer, hidrojen bağları içerir ve amino asit bağlar.
Genetik kodun amino asit diline çevrilmesi için aracı bir moleküle ihtiyaç vardır.
4
rRNA'nın hücre içindeki konumunu ve fonksiyonunu doğrula.
Çekirdekçikte sentezlenir, proteinlerle birleşerek ribozomu oluşturur.
Hücrede en fazla bulunan RNA çeşididir ve protein sentezinin fabrikası olan ribozomun iskeletini oluşturur.

Anahtar Kavram

Hücredeki üç ana RNA çeşidinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal ve işlevsel farklılıkları.
Soru 6Soru

Ökaryotik bir hücrede protein sentezi süreçlerinde görev alan RNA (Ribonükleik asit) çeşitleri ile ilgili;

I. Tüm RNA çeşitleri (mRNA, tRNA ve rRNA), DNA'nın ilgili gen bölgelerindeki kalıp iplik üzerinden transkripsiyonla sentezlenir.
II. mRNA molekülü, sentezlenecek proteinin amino asit dizilimini belirleyen genetik bilgiyi ribozoma taşır ve hücrede miktar bakımından en az bulunan RNA çeşididir.
III. tRNA ve rRNA molekülleri, tek zincirli olmalarına rağmen belirli bölgelerde kendi üzerlerine katlanmalar yaparak zayıf hidrojen bağları içerir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Verilen öncüllerin tamamı (I, II ve III) doğrudur.
Tüm RNA çeşitlerinin DNA'dan sentezlendiği (I), mRNA'nın en az bulunan RNA türü olduğu (II) ve tRNA ile rRNA'nın hidrojen bağları içerdiği (III) ifadeleri biyolojik olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
RNA sentez mekanizmasını değerlendir.
mRNA, tRNA ve rRNA'nın tamamı DNA üzerindeki genetik bilgiye göre (transkripsiyon) sentezlenir.
Hücredeki tüm fonksiyonel RNA'lar genetik programın bir parçasıdır.
2
mRNA'nın işlevini ve hücredeki oranını analiz et.
mRNA amino asit sırasını belirler; hücredeki RNA'ların yaklaşık %5'ini oluşturarak en nadir bulunan türdür.
Hücredeki miktar sıralaması rRNA (%80) > tRNA (%15) > mRNA (%5) şeklindedir.
3
tRNA ve rRNA'nın yapısal özelliklerini incele.
tRNA yonca yaprağı, rRNA ise karmaşık bir 3D yapı oluşturmak için zayıf hidrojen bağları kullanır.
Fonksiyonel yapının kazanılması için baz eşleşmeleri ve katlanmalar gereklidir.

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve Fonksiyonel Farklılıkları

Daha Fazla Pratik

RNA çeşitlerinin protein sentezi sırasındaki etkileşimlerini (kodon-antikodon eşleşmesi) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 7Soru

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezi sürecinde işlev gören RNA çeşitleri (mRNA, tRNA, rRNA) ile ilgili;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki 5UAC35' - UAC - 3' kodonuna karşılık gelen antikodon bölgesinde 3ATG53' - ATG - 5' nükleotit dizisini bulundurur.
II. mRNA molekülü, DNA'dan aldığı genetik bilgiyi ribozoma taşır ve bir hücrede miktar bakımından en az bulunan RNA çeşididir.
III. rRNA molekülü, çekirdekçikte sentezlenir ve proteinlerle birlikte ribozomun yapısına katılarak peptit bağlarının oluşumunda katalizör rolü üstlenir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

mRNA'nın genetik bilgi taşıyıcılığı ve hücredeki düşük oranı ile rRNA'nın ribozom yapısındaki katalitik görevi doğrudur.
Protein sentezi sürecinde mRNA, DNA'daki mesajı ribozoma taşıyan ve hücrede en az miktarda bulunan RNA'dır. rRNA ise ribozomun temel bileşeni olup çekirdekçikte sentezlenir ve peptit bağı oluşumunu katalizler. Bu iki bilgi biyolojik olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
RNA nükleotit yapısının kontrol edilmesi
RNA moleküllerinde Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil bazları bulunur; Timin (TT) bazı bulunmaz.
tRNA antikodonunda Timin yer alması RNA'nın temel kimyasal yapısına aykırıdır.
2
RNA çeşitlerinin miktar bakımından karşılaştırılması
Hücredeki RNA'ların yaklaşık %80\%80'i rRNA, %15\%15'i tRNA ve %5\%5'i mRNA'dır.
mRNA, sentezlenecek proteinin şifresini taşıdığı için hücrede en az oranda bulunan RNA çeşididir.
3
rRNA'nın sentez yeri ve görevinin analizi
rRNA çekirdekçikte üretilir ve ribozomun yapısında amino asitler arasında peptit bağlarının kurulmasını (ribozim aktivitesi) sağlar.
rRNA hem yapısal hem de enzimatik işlevlere sahiptir.

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Özellikleri

Daha Fazla Pratik

RNA çeşitlerinin hücredeki toplam miktarlarını (rRNA > tRNA > mRNA) bir grafik üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 8Soru

RNA molekülleri hücredeki protein sentezi süreçlerinde farklı görevler üstlenen ve yapısal farklılıklar gösteren polimerlerdir. Aşağıda verilen RNA çeşitleri ve yapısal özelliklerini doğru görev/tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)
Hidrojen Bağları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA genetik şifreyi taşır, tRNA amino asit taşır, rRNA ribozom yapısına katılır ve hidrojen bağları tRNA/rRNA'nın katlanmasını sağlar.
Doğru eşleştirme; mRNA'yı bilgi taşıma, tRNA'yı amino asit getirme, rRNA'yı ribozom yapısı ve hidrojen bağlarını bu moleküllerin katlanma mekanizması ile ilişkilendirir. Bu hiyerarşi, MEB müfredatındaki RNA çeşitlerinin temel fonksiyonel ayrımlarını tam olarak yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA'nın temel işlevini belirleme
mRNA'nın 'mesajcı' rolü, DNA'daki nükleotit dizilimini (kodonlar) ribozoma aktarmaktır.
Protein sentezinin ilk aşaması çekirdekten (veya prokaryotlarda DNA bölgesinden) bilginin sitoplazmaya/ribozoma taşınmasıdır.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz etme
tRNA antikodonu ile mRNA'ya bağlanır ve amino asit kolu ile uygun amino asidi taşır.
Genetik kodun protein diline çevrilmesi için amino asitlerin doğru sırayla ribozoma getirilmesi gerekir.
3
rRNA'nın miktar ve konumunu değerlendirme
rRNA en bol bulunan (%80\%80) RNA çeşididir ve ribozomun yapısal iskeletini oluşturur.
Ribozomlar yüksek sayıda rRNA ve protein içerdiği için bu molekül hücrenin en yaygın RNA'sıdır.
4
Hidrojen bağlarının RNA'daki varlığını sorgulama
RNA tek zincirli olmasına rağmen tRNA ve rRNA'da intramoleküler (zincir içi) hidrojen bağları bulunur.
Üç boyutlu fonksiyonel yapı (örneğin tRNA'nın yonca yaprağı şekli) ancak baz eşleşmeleri ve zayıf hidrojen bağları ile korunabilir.

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) Yapı-Görev İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Ökaryotik bir hücrede sentezlenen ve protein sentezinde görev alan RNA molekülleriyle ilgili olarak verilen;

I. tRNA molekülü, mRNA üzerindeki kodonlara karşılık gelen antikodon bölgesini oluştururken Adenin nükleotidinin karşısına Timin nükleotitlerini yerleştirir.
II. rRNA, çekirdekçikte sentezlendikten sonra proteinlerle birleşerek ribozomun yapısına katılır ve hücrede en fazla bulunan RNA çeşididir.
III. mRNA molekülü, DNA'daki genetik bilgiyi ribozoma taşıyan bir elçi görevi görür ve işlevsel yapısında zayıf hidrojen bağları bulundurmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Hücredeki RNA çeşitlerinden rRNA'nın yapısı ve bolluğu ile mRNA'nın hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapısı doğrudur (II ve III).
Doğru olan seçenek, rRNA'nın ribozom yapısına katılarak en bol bulunan RNA olduğu bilgisini ve mRNA'nın zayıf hidrojen bağı içermeyen doğrusal yapıda olduğu bilgisini içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
RNA nükleotit yapısının incelenmesi
RNA molekülleri Adenin, Guanin, Sitozin ve Urasil nükleotitlerinden oluşur; yapısında Timin bulunmaz.
Birinci öncülde belirtilen Adenin karşısına Timin gelmesi durumu DNA eşlenmesi veya sentezi için geçerlidir, RNA sentezinde veya etkileşiminde Urasil kullanılır.
2
rRNA özelliklerinin değerlendirilmesi
rRNA, hücredeki toplam RNA'nın yaklaşık %80'ini oluşturur ve ribozomun yapısal bileşenidir.
İkinci öncülde belirtilen çekirdekçikte sentezlenme ve en yüksek oranda bulunma bilgisi rRNA için karakteristiktir.
3
mRNA yapısal özelliklerinin değerlendirilmesi
mRNA doğrusal bir polimerdir ve kendi üzerinde katlanmalar yapmadığı için zayıf hidrojen bağları içermez.
Üçüncü öncülde belirtilen hidrojen bağı içermeme durumu MEB müfredatına göre mRNA için ayırt edici bir özelliktir (tRNA ve rRNA ise hidrojen bağı içerir).

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin Yapısal ve İşlevsel Farklılıkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Hücrede protein sentezi ve genetik bilginin aktarımı süreçlerinde görev alan RNA molekülleri ile bu moleküllerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. RNA çeşitlerini uygun özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA (Mesajcı RNA)
tRNA (Taşıyıcı RNA)
rRNA (Ribozomal RNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA molekülü genetik bilgiyi kodonlar halinde taşıma (right_3) özelliğiyle, tRNA molekülü antikodonuyla amino asit taşıma (right_1) özelliğiyle, rRNA molekülü ise ribozom yapısına katılma ve en yüksek oranda bulunma (right_2) özelliğiyle eşleşir.
Eşleştirme yapıldığında; mRNA'nın kodonlar aracılığıyla kalıplık yapması, tRNA'nın antikodonuyla amino asit taşıması ve rRNA'nın ribozom yapısını oluşturması RNA çeşitlerinin biyolojik görevleriyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA'nın işlevini belirle.
mRNA, DNA'daki bilgiyi ribozoma taşıyan mesajcıdır.
Protein sentezi için şablon (kalıp) görevi görür.
2
tRNA'nın yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz et.
tRNA, amino asit taşıma ve antikodon-kodon eşleşmesi yapma özelliğine sahiptir.
Özgül amino asitlerin protein zincirine doğru sırada eklenmesini sağlar.
3
rRNA'nın hücredeki yerini ve miktarını değerlendir.
rRNA, ribozomun yapısında bulunur ve hücredeki toplam RNA'nın %80 \%80 'ini oluşturur.
Yapısal bir bileşen olmasının yanı sıra peptit bağı oluşumunda katalizör (ribozim) etkisi gösterir.

Anahtar Kavram

RNA Çeşitlerinin İşlevsel Farklılıkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

Bir ökaryotik hücrede sentezlenen ve işlev gören RNA molekülleri (mRNAmRNA, tRNAtRNA, rRNArRNA) ile ilgili;

I. mRNAmRNA molekülleri, sentezlenecek proteinin amino asit dizisine dair genetik bilgiyi DNADNA'dan ribozoma taşır ve aynı proteinin sentezi için hücrede tekrar tekrar kullanılabilir.
II. tRNAtRNA molekülleri, tek bir polinükleotit zincirinden oluşmasına rağmen bazı bölgelerinde baz eşleşmesi yaparak zayıf hidrojen bağları içerir.
III. mRNAmRNA üzerinde bulunabilecek 6464 çeşit kodonun tamamına karşılık gelen özgül birer tRNAtRNA antikodonu sitoplazmada her zaman hazır bulunur.
IV. rRNArRNA molekülleri, çekirdekçikte sentezlendikten sonra proteinlerle birleşerek ribozomun yapısal ve işlevsel birimlerini oluşturur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve IV

Cevap

Doğru ifade edilenler I, II ve IV numaralı öncüllerdir.
Doğru olan seçenekte verilen ifadeler RNA dünyasının temel kurallarına uygundur: mRNA mesajı taşır ve dayanıklıdır (tekrar kullanılabilir), tRNA yapısal katlanmalar sonucu hidrojen bağı içerir ve rRNA ribozomun ana bileşenidir. III. öncüldeki hata, durdurucu kodonların (UAAUAA, UAGUAG, UGAUGA) tRNA karşılığının olmamasından kaynaklanır; bu nedenle 6464 kodonun tamamı değil, en fazla 6161 çeşit kodon tRNAtRNA ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA (Mesajcı RNA) işlevinin analiz edilmesi
I. öncül doğrudur.
mRNA, DNA'nın anlamlı ipliğinden sentezlenerek şifreyi ribozoma taşır ve hücre ihtiyacına göre aynı proteinin sentezi için çok kez okunabilir.
2
tRNA (Taşıyıcı RNA) yapısal özelliklerinin incelenmesi
II. öncül doğrudur.
tRNA tek zincirlidir ancak sitoplazmada kendi üzerine katlanarak yonca yaprağı şeklini alır; bu katlanma bölgelerinde sitozin-guanin ve adenin-urasil arasında zayıf hidrojen bağları kurulur.
3
Genetik kod ve tRNA eşleşmesinin değerlendirilmesi
III. öncül yanlıştır.
Genetik kodda 6464 çeşit kodon bulunur. Ancak durdurucu kodonlar (UAAUAA, UAGUAG, UGAUGA) bir amino asit şifrelemez ve bunlara karşılık gelen bir antikodon/tRNA molekülü bulunmaz.
4
rRNA (Ribozomal RNA) sentez ve görev analizinin yapılması
IV. öncül doğrudur.
rRNA, ökaryotlarda çekirdekçikte sentezlenir. Proteinlerle birleşerek nükleoprotein yapıda olan ribozomun alt birimlerini oluşturur.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal farkları ve durdurucu kodonların tRNA karşılığının bulunmaması.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanılarak; 'III. öncülün stop kodonları nedeniyle kesinlikle yanlış olduğu' fark edildiğinde, içinde III olan seçenekler elenirse geriye sadece doğru mantık kalır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru

Protein sentezinde görev alan RNA çeşitlerinin yapısal ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki tabloda verilen RNA çeşitlerini, karşılarında bulunan doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mesajcı RNA (mRNAmRNA)
Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA)
Ribozomal RNA (rRNArRNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mesajcı RNA (mRNAmRNA) - zayıf hidrojen bağları bulundurmayan ve kalıp görevi gören RNA çeşidi; Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA) - sitoplazmada yonca yaprağı gibi katlanan ve amino asit taşıyan RNA çeşidi; Ribozomal RNA (rRNArRNA) - peptit bağlarının oluşumunu katalizleyen ve ribozomun yapısına katılan RNA çeşidi.
Doğru eşleştirmede, protein sentezinde kalıp görevi gören ve hidrojen bağı içermeyen mRNAmRNA, zayıf hidrojen bağları taşıyıp amino asit bağlayan ve taşıyan tRNAtRNA, çekirdekçikte üretilip ribozom yapısına katılan ve peptit bağlarını katalizleyen rRNArRNA ile eşleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Mesajcı RNA (mRNAmRNA) özelliklerini belirleme
Mesajcı RNA (mRNAmRNA), protein sentezine kalıplık eder. Tek zincirlidir, kendi üzerine katlanmaz ve yapısında hidrojen bağı bulunmaz. Bu nedenle ikinci açıklamayla eşleşir.
Protein sentezindeki görevi ve hidrojen bağı içermeme özelliği mRNAmRNA'yı tanımlar.
2
Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA) özelliklerini belirleme
Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA), sitoplazmadaki amino asitleri 33' ucuna bağlayarak ribozoma taşır. Tek zincirli olmasına rağmen sitoplazmada yonca yaprağı şeklinde katlanır ve katlanma bölgelerinde hidrojen bağları kurulur. Bu nedenle üçüncü açıklamayla eşleşir.
Amino asit taşıma ve zayıf hidrojen bağlarıyla katlanmış yonca yaprağı yapısı tRNAtRNA'ya özgüdür.
3
Ribozomal RNA (rRNArRNA) özelliklerini belirleme
Ribozomal RNA (rRNArRNA), çekirdekçikte sentezlenir ve proteinlerle birleşerek ribozomun yapısını oluşturur. Ayrıca amino asitler arasında peptit bağlarının kurulmasını katalizleyen ribozim (katalitik RNA) özelliğine sahiptir. Bu nedenle birinci açıklamayla eşleşir.
Ribozom yapısına katılma ve peptit bağı katalizörü (peptidil transferaz ribozimi) olma özelliği rRNArRNA'yı tanımlar.

Anahtar Kavram

RNA çeşitlerinin (mRNAmRNA, tRNAtRNA, rRNArRNA) yapısal (hidrojen bağları, katlanma durumları) ve işlevsel (kalıplık etme, taşıma, katalizörlük) özellikleri.
Tahmini Süre:2m 30s