Komünite ve Popülasyon Ekolojisi

Komünitelerde görülen tür içi ve türler arası etkileşimlere ait aşağıdaki kavramları, bu kavramları en iyi ifade eden örnek senaryolarla eşleştiriniz.

Komünitelerde türler arasında görülen rekabet ve av-avcı etkileşimlerine dair verilen aşağıdaki örnekleri, bu durumları ifade eden ekolojik kavramlarla eşleştiriniz.

Rus ekolog G.F. Gause, benzer besin kaynaklarını kullanan *Paramecium aurelia* ve *Paramecium caudatum* türlerini kullanarak klasik bir deney düzeneği hazırlamıştır. Bu iki tür ayrı ayrı kültür ortamlarında yetiştirildiğinde her iki popülasyonun da "S" tipi büyüme eğrisi göstererek belirli bir taşıma kapasitesine ulaştığı görülmüştür. Ancak bu iki tür, sınırlı besin içeren aynı kültür ortamına birlikte konulduğunda; *P. aurelia* popülasyonunun büyümeye devam ettiği, *P. caudatum* popülasyonunun ise birey sayısının hızla azalarak bir süre sonra yok olduğu gözlemlenmiştir.

Buna göre, bu deneyin sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bitkisel parazitlikte; yarı parazit bitkiler fotosentez yapabildikleri için üzerinde yaşadıkları konak bitkinin sadece odun borularından (ksilem) su ve mineral alırken; tam parazit bitkiler kloroplastları bulunmadığı ve fotosentez yapamadıkları için konak bitkinin hem odun borularından hem de soyluk borularından (floem) faydalanırlar.

S tipi (sigmoid) büyüme modeli sergileyen bir popülasyonun büyüklüğü, bulunduğu ekosistemin taşıma kapasitesine ($K$) yaklaşmaktadır.

Bu süreçte popülasyonda gerçekleşen değişimlerle ilgili;
I. Çevre direnci giderek artar.
II. Popülasyonun büyüme hızı maksimum seviyeye ulaşır.
III. Birim alandaki birey sayısı (popülasyon yoğunluğu) artmaya devam eder.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Simbiyotik bir etkileşim olan bitkisel parazitlikte; yarı parazit bitkiler (ökse otu gibi) klorofile sahip olup fotosentez yapabildikleri için konak bitkinin sadece odun borularından (ksilem) su ve mineralleri alırken, tam parazit bitkiler (canavar otu gibi) klorofilsiz oldukları için konak bitkinin hem odun hem de soymuk borularından (floem) besin ihtiyacını karşılarlar.

Ekolojik süksesyon (ardıllık), belirli bir alanda zamanla tür kompozisyonunun değişmesi sürecidir. Bir biyolog, iki farklı bölgedeki süksesyon süreçlerini incelemektedir:

$1.$ Bölge: Yeni soğumuş volkanik bir ada yüzeyi.
$2.$ Bölge: Şiddetli bir orman yangını sonrası tahrip olmuş ancak toprak yapısı bozulmamış bir alan.

Bu iki bölgede gerçekleşen süksesyon olaylarıyla ilgili;

$I.$ $1.$ Bölgede primer süksesyon gerçekleşir ve likenler gibi öncü türler toprak oluşumunu başlatır.
$II.$ $2.$ Bölgede sekonder süksesyon görülür ve bu süreçte toprak yapısı hazır olduğu için $1.$ Bölgeye göre gelişim daha hızlıdır.
$III.$ Süreçlerin sonunda ulaşılan klimaks komüniteler, çevresel koşullar büyük oranda değişmedikçe kararlı yapısını korur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yeni oluşmuş volkanik bir adada, üzerinde hiç toprak bulunmayan çıplak kayalıklar üzerinde başlayan primer süksesyon sürecindeki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Komünitelerde zaman içinde baskın türlerin aşamalı olarak birbirinin yerini almasıyla gerçekleşen süksesyon (sıralı değişim) süreci ile ilgili;

I. Primer süksesyon; üzerinde hiçbir canlı topluluğunun bulunmadığı ve toprak yapısının oluşmadığı alanlarda, öncü türlerin yerleşmesiyle başlar.
II. Mevcut bir komünitenin yangın, sel veya aşırı otlatma gibi müdahalelerle bozulması sonucu toprak yapısı korunarak gerçekleşen değişim sekonder süksesyondur.
III. Sekonder süksesyon süreci, başlangıçta toprak yapısı hazır olduğu için primer süksesyona göre daha yavaş gerçekleşir ve klimaks komüniteye daha geç ulaşır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Sınırlı kaynaklara sahip yeni bir yaşam alanına yerleşen bir popülasyonun, taşıma kapasitesine ulaşma sürecinde görülen aşağıdaki evreleri, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Bir ekosistemde yeni bir yaşam alanına yerleşen ve S tipi büyüme (lojistik büyüme) gösteren bir popülasyonun, taşıma kapasitesine ($K$) yaklaştığı süreçte gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

S-tipi büyüme eğrisi (sigmoidal eğri) gösteren bir popülasyonda, birey sayısının taşıma kapasitesine yaklaştığı evre ile ilgili;

I. Popülasyon üzerindeki çevre direnci artış gösterir.
II. Popülasyonun büyüme hızı maksimum düzeye ulaşır.
III. Besin ve alan gibi kaynaklar için tür içi rekabet belirginleşir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

S tipi büyüme eğrisi (lojistik büyüme) gösteren bir popülasyonda, popülasyon büyüklüğü taşıma kapasitesine ($K$) yaklaştıkça;

I. popülasyon üzerindeki çevre direncinin artması,
II. popülasyonun büyüme hızının azalmaya başlaması,
III. besin ve yaşam alanı için tür içi rekabetin azalması

durumlarından hangilerinin gerçekleşmesi beklenir?

S tipi (lojistik) büyüme eğrisi gösteren bir popülasyonda, birey sayısı taşıma kapasitesine ulaştığında popülasyonun büyüme hızıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İki farklı komünitenin birbiriyle karşılaştığı ve her iki komüniteden de canlıların bulunduğu geçiş bölgelerine ekoton adı verilir.

Buna göre, ekotonlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Komünitelerde türler arasında görülen etkileşimler ve bu etkileşimlerin sonuçlarına dair aşağıda verilen kavramları, bu kavramlara ait en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Ekoloji alanında çalışmalar yapan G.F. Gause, aynı besin kaynaklarını kullanan *Paramecium aurelia* ve *Paramecium caudatum* türlerini laboratuvar ortamında aynı kültür kabına koyarak gelişimlerini incelemiştir. Deneyin ilerleyen aşamalarında *Paramecium aurelia* türünün popülasyon miktarının artarak devam ettiği, *Paramecium caudatum* türünün ise besin için girdiği mücadeleyi kaybederek ortamdan elendiği (yok olduğu) gözlenmiştir.

Buna göre, aynı ortamda yaşayan ve benzer ekolojik nişlere sahip olan bu iki farklı tür arasında gerçekleşen etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?

Komünitelerde farklı türler arasında görülen bazı simbiyotik (birlikte yaşam) ilişki türleri ile bu ilişkilerin tanımları aşağıda verilmiştir. İlişki türlerini doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Ekolojik bir süreç olan süksesyon; primer (birincil) ve sekonder (ikincil) süksesyon olmak üzere iki başlıkta incelenir. Buna göre, bir bölgede gerçekleşen değişimin sekonder süksesyon olduğunu belirleyen temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

Popülasyonu oluşturan bireylerin habitat içerisindeki yerleşim biçimlerine 'popülasyon dağılımı' denir. Aşağıda verilen popülasyon dağılım modelleri ile bu modellerin temel özelliklerini eşleştiriniz.