Examkin

Azot Döngüsü

10 soru

Tüm türler10Çoktan seçmeli5Eşleştirme3Sıralama2
Soru 1Soru →

Azot, canlıların yapı taşını oluşturan nükleik asitlerin ve proteinlerin yapısında bulunan temel bir elementtir. Atmosferin %78'ini oluşturmasına rağmen serbest azot gazı çoğu canlı tarafından doğrudan kullanılamaz ve ekosistemde sürekli bir döngü halinde bulunması gerekir. Azot döngüsü ve bu döngüde yer alan süreçler dikkate alındığında, döngüdeki kimyasal dönüşümlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Topraktaki amonyum (NH4+NH_4^+) ve organik atıkların ayrışmasıyla oluşan amonyak (NH3NH_3), nitrifikasyon bakterilerince sırasıyla nitrite (NO2−NO_2^-) ve nitrata (NO3−NO_3^-) dönüştürülerek bitkilerce emilebilecek forma ulaştırılır.

Cevap

Topraktaki amonyum (NH4+NH_4^+) ve organik atıkların ayrışmasıyla oluşan amonyak (NH3NH_3), nitrifikasyon bakterilerince sırasıyla nitrite (NO2−NO_2^-) ve nitrata (NO3−NO_3^-) dönüştürülerek bitkilerce emilebilecek forma ulaştırılır.
Topraktaki azot döngüsünde nitrifikasyon süreci, organik atıkların ayrıştırılmasıyla veya amonyum formunda bulunan azotun kemosentetik bakteriler tarafından önce nitrite (NO2−NO_2^-) ve ardından bitkilerin doğrudan kökleriyle emebileceği nitrata (NO3−NO_3^-) dönüştürülmesi aşamasıdır. Bu süreç, bitkilerin azotu bünyelerine alabilmesi için zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Atmosferdeki azotun doğrudan emilip emilemediğini incelemek.
Atmosferdeki serbest azot gazının (N2N_2) hiçbir bitki veya hayvan tarafından solunum ya da gözenekler yoluyla doğrudan bünyeye alınamayacağı tespit edilir.
Azot gazının kimyasal bağ yapısı (üçlü kovalent bağ) oldukça güçlü olduğundan canlılar bunu doğrudan parçalayıp kullanamazlar.
2
Abiyotik fiksasyon (yıldırım/şimşek) ürünlerini değerlendirmek.
Yıldırım ve şimşek olaylarının azot gazını amonyuma değil, azot oksitler üzerinden nitrik aside ve oradan nitrat tuzlarına (NO3−NO_3^-) dönüştürdüğü belirlenir.
Yüksek sıcaklık ve elektrik deşarjı, havadaki azotu oksijenle reaksiyona sokarak oksitler oluşturur.
3
Denitrifikasyon sürecinin yönünü ve etkisini analiz etmek.
Denitrifikasyonun topraktaki azotu azaltıp atmosfere N2N_2 gazı olarak geri verdiğini belirlemek.
Denitrifikasyon bakterileri anaerobik solunumda nitratı son elektron alıcısı olarak kullanarak azot gazına indirgerler.
4
Nitrifikasyon sürecini ve Rhizobium bakterilerinin yerleşimini analiz etmek.
Topraktaki amonyak/amonyumun nitrifikasyon bakterileri (nitrit ve nitrat bakterileri) yardımıyla önce nitrite (NO2−NO_2^-) ardından nitrata (NO3−NO_3^-) dönüştürülerek bitkilerin alımına sunulduğu, Rhizobium bakterilerinin ise kök nodüllerinde bulunup toprak havasındaki azotu bağladığı belirlenir.
Nitrifikasyon kemosentetik bakterilerin yürüttüğü iki aşamalı bir oksidasyon sürecidir. Rhizobium bakterileri ise köklerde simbiyotik olarak yaşar.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki fiksasyon, nitrifikasyon ve denitrifikasyon süreçlerinin mekanizmaları ile azotun kimyasal dönüşüm formları.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru →

Atmosferde en bol bulunan gaz olmasına karşın azot, canlılar d��nyası tarafından hazır bir şekilde doğrudan tüketilemez. Bitkilerin bu elementi topraktan kökleri vasıtasıyla alıp besin zincirine dahil edebilmesi için öncelikle bazı fiziksel ve biyolojik süreçlerin gerçekleşmesi şarttır.

Bu döngü dikkate alındığında, azotun canlılar tarafından kullanımı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atmosferik azotun (N2N_2) bitkilerce emilebilecek kimyasal bileşiklere dönüşmesi, havada meydana gelen elektrik deşarjları ile toprakta ve bazı bitki köklerindeki mikroorganizmaların faaliyeti sonucu gerçekleşir.

Cevap

Atmosferik azotun bitkilerce emilebilecek kimyasal bileşiklere dönüşmesi, havada meydana gelen elektrik deşarjları ile toprakta ve bazı bitki köklerindeki mikroorganizmaların faaliyeti sonucu gerçekleşir.
Atmosferdeki serbest azot gazı, elektrik deşarjları (şimşek ve yıldırım) ve baklagillerin köklerinde yaşayan Rhizobium gibi azot bağlayıcı bakteriler vasıtasıyla toprağa bağlanarak nitrat tuzlarına dönüştürülür. Bitkiler de bu nitratı kökleri yardımıyla alıp bünyelerine katar. Dolayısıyla azotun bitkilerce emilebilecek bileşiklere dönüşmesi havada meydana gelen elektrik deşarjları ve köklerdeki mikroorganizmaların faaliyetiyle gerçekleşir ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Azotun atmosferdeki durumunun ve canlılar tarafından doğrudan kullanılıp kullanılamayacağının belirlenmesi.
Atmosferdeki serbest azot gazının (N2N_2) canlılar (bitkiler ve hayvanlar) tarafından solunum veya yapraklar yoluyla doğrudan havadan alınamadığı tespit edilir.
Azot döngüsünün temel başlangıç noktasını ve doğrudan kullanım engeli kuralını anlamak.
2
Azotun toprağa bağlanma (fiksasyon) mekanizmalarının incelenmesi.
Havadaki azotun toprağa bağlanmasının kimyasal fiksasyon (şimşek, yıldırım) ve biyolojik fiksasyon (Rhizobium gibi azot bağlayıcı bakteriler) yollarıyla gerçekleştiği belirlenir.
Azotun bitkilerin alabileceği forma (nitrat tuzları) nasıl dönüştüğünü açıklamak.
3
Seçeneklerin değerlendirilmesi ve doğru ifadenin bulunması.
Atmosferik azotun elektrik deşarjları ve köklerdeki mikroorganizmalar vasıtasıyla bitkilerin alabileceği kimyasal bileşiklere dönüştüğünü belirten seçeneğin doğru olduğu belirlenir.
Soruda istenen doğru yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Azotun fiksasyonu (toprağa bağlanması) ve canlılar tarafından dolaylı kullanımı.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Azot döngüsünde görev alan bazı mikrobiyolojik organizmalar ile bu organizmaların gerçekleştirdiği temel işlevler aşağıda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki organizmalarla sağ sütundaki işlevleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Rhizobium bakterileri
Nitrifikasyon bakterileri
Denitrifikasyon bakterileri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rhizobium bakterileri havadaki azotu bağlayıp baklagillerin köklerinde depolar; nitrifikasyon bakterileri amonyağı nitrit ve nitrata dönüştürür; denitrifikasyon bakterileri ise nitratı serbest azot gazı olarak atmosfere geri verir.
Rhizobium bakterileri baklagillerin köklerinde azot fiksasyonu yapar; nitrifikasyon bakterileri zehirli amonyağı nitrit ve nitrat tuzlarına çevirir; denitrifikasyon bakterileri ise topraktaki azot tuzlarını serbest azot gazı olarak atmosfere iade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Rhizobium bakterilerinin döngüdeki rolünü belirlemek.
Havadaki serbest azotu doğrudan bağlayarak baklagillerin köklerinde depolama işleviyle eşleştirildi.
Rhizobium bakterileri baklagil köklerinde simbiyotik yaşar ve havadaki serbest azotu doğrudan bağlayan biyolojik fiksasyon elemanıdır.
2
Nitrifikasyon bakterilerinin işlevini belirlemek.
Amonyak veya amonyumu sırasıyla nitrit ve nitrata dönüştürme işleviyle eşleştirildi.
Ayrıştırıcıların ürettiği amonyak bitkiler tarafından doğrudan kullanılamaz; nitrifikasyon bakterileri bu amonyağı nitrit ve nitrata çevirerek bitki kullanımına sunar.
3
Denitrifikasyon bakterilerinin işlevini belirlemek.
Topraktaki nitratı parçalayarak azot gazı şeklinde atmosfere geri verme işleviyle eşleştirildi.
Denitrifikasyon bakterileri topraktaki azot bileşiklerini tekrar serbest azot gazına dönüştürerek döngünün tamamlanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Azot döngüsünde görev alan mikroorganizmalar ve gerçekleştirdikleri kimyasal reaksiyonlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Ekosistemlerdeki azot döngüsünde gerçekleşen bazı süreçlere ilişkin şu bilgiler verilmiştir:

I. Baklagiller gibi bazı karasal bitkiler, atmosferin yüzde 78'ini oluşturan serbest azot gazını (N2N_2) yapraklarındaki gözenekler (stomalar) yoluyla doğrudan bünyelerine alıp protein sentezinde kullanabilirler.
II. Yıldırım, şimşek ve volkanik faaliyetler gibi yüksek enerjili fiziksel olaylar, atmosferik azotun oksijenle birleşmesini sağlayarak toprağa nitrat (NO3−NO_3^-) şeklinde ulaşmasına (abiyotik fiksasyon) neden olur.
III. Toprağın aşırı sulanması veya sıkışması sonucu oluşan oksijensiz (anaerobik) ortamlarda, bazı bakteriler topraktaki nitrat bileşiklerini serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürerek atmosfere geri verir.

Buna göre, yukarıda verilen döngüsel aşamalardan hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Yıldırım ve şimşek gibi yüksek enerjili olayların abiyotik fiksasyonu sağladığını belirten açıklama ile anaerobik ortamlarda denitrifikasyon bakterilerinin azotu atmosfere geri verdiğini belirten açıklama doğrudur.
Yıldırım ve şimşek gibi fiziksel olayların atmosferdeki azotu oksijenle birleştirip yağışlarla toprağa nitrat şeklinde ulaştırması abiyotik fiksasyondur. Ayrıca, toprağın havasız kalması durumunda denitrifikasyon bakterilerinin nitratı serbest azot gazına dönüştürerek atmosfere vermesi denitrifikasyon sürecidir. Dolayısıyla bu iki süreci açıklayan ifadeler bilimsel olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol etme
Birinci öncül yanlıştır.
Bitkiler ve diğer gelişmiş canlılar atmosferdeki serbest azotu (N2N_2) doğrudan yaprakları veya solunum organları vasıtasıyla bünyelerine katamazlar. Azotun öncelikle toprağa bağlanması (fiksasyon) ve amonyum (NH4+NH_4^+) veya nitrat (NO3−NO_3^-) formuna dönüştürülmesi gerekir.
2
İkinci öncülün doğruluğunu kontrol etme
İkinci öncül doğrudur.
Yıldırım ve şimşek gibi atmosferik elektrik deşarjları ile volkanik patlamalar, havada bulunan serbest azotu oksijenle birleştirerek nitrik asit oluşturur. Bu asit yağışlarla toprağa ulaşarak nitrat (NO3−NO_3^-) tuzlarına dönüşür. Bu süreç abiyotik (fiziksel) azot fiksasyonudur.
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol etme
Üçüncü öncül doğrudur.
Denitrifikasyon süreci, topraktaki kullanılabilir azot bileşiklerinin (özellikle nitratın) anaerobik (oksijensiz) koşullarda yaşayan bakteriler tarafından parçalanarak serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürülmesi ve atmosfere verilmesidir. Toprağın aşırı sulanması veya aşırı sıkışması oksijensiz ortam yaratarak bu süreci hızlandırır.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki fiksasyon (bağlama), nitrifikasyon ve denitrifikasyon süreçlerinin kimyasal ve biyolojik mekanizmaları ile canlıların azotu doğrudan kullanamaması kuralı.
Soru 5Soru →

Azot döngüsü sürecinde gerçekleşen kimyasal ve biyolojik değişimler ile bu değişimlerde doğrudan rol oynayan etmenlerin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Aşağıda sol sütunda verilen azot döngüsü süreçlerini, sağ sütundaki bu süreçlerin gerçekleşmesini sağlayan doğru etmenlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Atmosferik serbest azot gazının (N2N_2) yüksek enerji açığa çıkaran şok dalgaları eşliğinde oksijenle birleşerek nitrik aside dönüşmesi ve yağ��şlarla toprağa taşınması
Baklagillerin kök yumrularında yaşayan organizmalar tarafından havadaki serbest azot gazının doğrudan organik azot bileşiklerine dönüştürülerek toprağa bağlanması
Toprakta bulunan amonyağın (NH4+NH_4^+) sırasıyla önce nitrite (NO2−NO_2^-), ardından bitkilerin kökleriyle alabileceği nitrat (NO3−NO_3^-) tuzlarına dönüştürülmesi
Toprakta ve sudaki aşırı nitratın, oksijensiz solunum yapan mikroorganizmalar yardımıyla serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürülerek atmosfere geri verilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Atmosferik serbest azot gazının yüksek enerji açığa çıkaran şok dalgaları eşliğinde oksijenle birleşmesi ve yağışlarla toprağa taşınması süreci Yıldırım ve şimşek olayları ile; Baklagillerin kök yumrularında yaşayan organizmalar tarafından havadaki serbest azot gazının doğrudan organik azot bileşiklerine dönüştürülerek toprağa bağlanması süreci Rhizobium bakterileri ile; Toprakta bulunan amonyağın sırasıyla önce nitrite, ardından bitkilerin kökleriyle alabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesi süreci Nitrifikasyon bakterileri ile; Toprakta ve sudaki aşırı nitratın, oksijensiz solunum yapan mikroorganizmalar yardımıyla serbest azot gazına dönüştürülerek atmosfere geri verilmesi süreci ise Denitrifikasyon bakterileri ile eşleşir.
Süreçlerin kimyasal formları ve biyolojik rolleri göz önüne alındığında, yüksek enerjili atmosferik olaylar yıldırım ve şimşekler ile; baklagillerin kök yumrularındaki fiksasyon Rhizobium bakterileri ile; amonyağın nitrata dönüşümü kemosentetik nitrifikasyon bakterileri ile; topraktaki azotun atmosfere gaz olarak verilmesi ise anaerobik denitrifikasyon bakterileri ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Abiyotik (fiziksel) azot fiksasyonunun belirlenmesi
Atmosferik azotun yüksek enerji dalgaları ile oksitlenip yağışlarla toprağa inmesi süreci olan birinci ifade, yıldırım ve şimşek olayları ile eşleştirilir.
Yıldırım ve şimşekler, atmosferdeki serbest azotun kimyasal olarak oksitlenmesini sağlayan abiyotik azot fiksasyonunun temel kaynaklarındandır.
2
Biyotik (biyolojik) azot fiksasyonunun belirlenmesi
Baklagillerin köklerinde ortak yaşam sürerek havadaki serbest azotu doğrudan toprağa bağlayan ikinci ifade, Rhizobium bakterileri ile eşleştirilir.
Rhizobium bakterileri baklagillerle mutualist yaşayarak biyolojik azot fiksasyonunu gerçekleştirir.
3
Nitrifikasyon aşamasının belirlenmesi
Topraktaki amonyağın sırasıyla önce nitrite, ardından bitkilerin alabileceği nitrata dönüştürülmesi olan üçüncü ifade, nitrifikasyon bakterileri ile eşleştirilir.
Amonyağın bitkilerce kullanılabilir nitrata dönüşmesi sürecine nitrifikasyon, bu süreçte rol alan bakterilere nitrifikasyon bakterileri denir.
4
Denitrifikasyon aşamasının belirlenmesi
Toprakta ve sudaki nitratın parçalanarak tekrar gaz halinde atmosfere salınması olan dördüncü ifade, denitrifikasyon bakterileri ile eşleştirilir.
Azot döngüsünde serbest azot gazının atmosfere geri verilmesi işlemini sadece denitrifikasyon bakterileri gerçekleştirir.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki fiziksel ve biyolojik süreçler ile bu süreçlerde görev alan mikroorganizmaların işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Atmosferdeki serbest azotun (N2N_2) canlılar tarafından organik madde sentezinde kullanılması ve döngünün tamamlanarak tekrar atmosfere dönmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Biyotik fiksasyon (baklagil köklerindeki bakterilerce azotun bağlanması), Nitrifikasyon (amonyağın nitrata dönüştürülmesi), Asimilasyon (bitkilerin nitratı organik bileşiklere katması) ve Denitrifikasyon (azotun atmosfere geri verilmesi) şeklindedir.
Azot döngüsü, atmosferdeki azotun toprağa bağlanmasıyla (fiksasyon) başlar. Topraktaki azotun bitkilerce alınabilir nitrata dönüştürülmesi (nitrifikasyon) gerekir. Nitratı alan bitkiler bunu organik moleküllere çevirir (asimilasyon). Son olarak, topraktaki fazla azot gaz haline getirilip atmosfere geri verilir (denitrifikasyon). Bu nedenle sıralama fiksasyon, nitrifikasyon, asimilasyon ve denitrifikasyon şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Atmosferik azotun toprağa bağlanma (fiksasyon) sürecini belirlemek.
Havadaki serbest azot gazı, baklagillerin köklerindeki Rhizobium bakterileri tarafından toprağa bağlanarak amonyak formuna dönüştürülür.
Canlılar atmosferdeki serbest azotu doğrudan gaz halinde bünyelerine katamazlar, bu y��zden ilk aşamada azotun toprağa bağlanması şarttır.
2
Bağlanan azotun nitrifikasyon sürecini analiz etmek.
Oluşan amonyak, kemosentetik nitrifikasyon bakterilerince önce nitrite (NO2−NO_2^-), sonra nitrata (NO3−NO_3^-) dönüştürülür.
Bitkilerin azotu emebilmesi için azotun suda çözünebilir nitrat tuzları formuna dönüştürülmesi gerekir.
3
Nitrattaki azotun organik madde yapısına katılması (asimilasyon) sürecini belirlemek.
Bitkiler nitratı kökleriyle alarak protein ve nükleik asit gibi organik bileşiklere dönüştürür.
Azot elementinin üreticiler vasıtasıyla besin zincirine ve canlıların yapısına dahil olması bu aşamada gerçekleşir.
4
Azotun atmosfere geri salınımı (denitrifikasyon) sürecini belirlemek.
Topraktaki fazla azotlu bileşikler, denitrifikasyon bakterilerince serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürülerek havaya verilir.
Ekosistemdeki azot dengesinin korunması ve döngünün tamamlanarak başlangıç noktasına dönmesi için bu son aşama gereklidir.

Anahtar Kavram

Azot döngüsünün temel aşamalarının (fiksasyon, nitrifikasyon, asimilasyon, denitrifikasyon) sırasıyla işleyişi.
Soru 7Soru →

Atmosferde yaklaşık %78 oranında azot gazı (N2N_2) bulunmasına rağmen, tüketiciler ve üreticilerin çok büyük bir kısmı bu elementten doğrudan yararlanamaz. Azotun canlılar tarafından kullanılabilmesi için belirli süreçlerden geçerek toprağa bağlanması ve bitkiler tarafından alınabilecek kimyasal formlara dönüştürülmesi gerekir.

Buna göre, azot döngüsü sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi, atmosferdeki azotun bitkiler tarafından kullanılabilir hale gelmesini sağlayan yollardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bitkilerin atmosferdeki serbest azot gazını (N2N_2) yapraklarındaki stoma (gözenek) açıklıklarından doğrudan solunumla alıp organik madde sentezinde kullanması

Cevap

Bitkilerin atmosferdeki serbest azot gazını yapraklarındaki stoma (gözenek) açıklıklarından doğrudan solunumla alıp organik madde sentezinde kullanması
Bitkilerin atmosferdeki serbest azot gazını yapraklarındaki stoma (gözenek) açıklıklarından doğrudan solunumla alıp organik madde sentezinde kullanması açıklaması yanlıştır. Bitkiler atmosferdeki serbest azot gazını doğrudan bünyelerine alarak tüketemezler. Azot elementinin bitkiler tarafından emilebilmesi için öncelikle yıldırım ve şimşek gibi fiziksel olaylarla ya da azot bağlayıcı bakteriler aracılığıyla toprakta nitrat veya amonyum tuzlarına dönüştürülmesi şarttır. Bu sebeple belirtilen açıklama azot döngüsünde yer alan biyolojik süreçlerden biri olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Atmosferik azotun özelliklerini ve canlılar üzerindeki kullanılabilirliğini analiz etmek.
Atmosferdeki azot gazı (N2N_2) çok güçlü üçlü kovalent bağlara sahip olduğundan bitkiler ve hayvanlar tarafından doğrudan solunum veya yaprak yoluyla bünyeye katılamaz.
Azot döngüsünün temel başlangıç kuralını ve canlıların doğrudan azot kullanamayacağı gerçeğini belirlemek.
2
Seçeneklerdeki süreçleri biyotik fiksasyon, abiyotik fiksasyon ve nitrifikasyon açısından değerlendirmek.
Yıldırımlar (abiyotik fiksasyon), Rhizobium bakterileri (biyotik fiksasyon), ayrıştırıcılar (amonyaklaşma) ve nitrifikasyon bakterileri (nitrifikasyon) azotun toprağa bağlanıp bitkilerin alabileceği formlara (nitrat/amonyum) dönüşmesini sağlar.
Azot döngüsünde bitkilerin azota ulaşmasını sağlayan geçerli kimyasal ve biyolojik yolları teyit etmek.
3
Bitkilerin doğrudan yaprak yoluyla azot gazı alamadığı gerçeğine dayanarak yanlış olan seçeneği belirlemek.
Bitkilerin yapraklarındaki gözeneklerden serbest azot gazını alıp doğrudan organik madde sentezinde kullandığını belirten ifade biyolojik ve coğrafi açıdan yanlıştır.
Doğru seçeneği (yanlış olan ifadeyi) kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Azotun canlılar tarafından doğrudan kullanılamaması ve ancak fiksasyon ile nitrifikasyon süreçleri sonrasında toprak üzerinden alınabilmesi.
Soru 8Soru →

Azot döngüsü, atmosferdeki serbest azotun canlılar tarafından kullanılabilir bileşiklere dönüştürülmesi ve ardından tekrar atmosfere geri verilmesi süreçlerini kapsar. Bu döngüde farklı canlı grupları kritik kimyasal dönüşüm süreçlerini gerçekleştirir. Aşağıda azot döngüsünde görev alan bazı organizma grupları ile bu organizmaların gerçekleştirdiği temel işlevler verilmiştir. Bu organizma gruplarını gerçekleştirdikleri doğru işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Rhizobium bakterileri
Nitrifikasyon bakterileri
Denitrifikasyon bakterileri

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: Rhizobium bakterileri baklagil köklerinde serbest azotu bağlar; Nitrifikasyon bakterileri amonyumu nitrit ve nitrata dönüştürür; Denitrifikasyon bakterileri ise bağlı azotu serbest gaz olarak atmosfere geri kazandırır.
Eşleşmelerin doğru yapılabilmesi için azot döngüsündeki organizmaların rollerinin iyi bilinmesi gerekir. Rhizobium bakterileri baklagillerin köklerinde serbest azotu bağlama rolünü üstlenirken; nitrifikasyon bakterileri amonyumu bitkinin emebileceği nitrata dönüştürür; denitrifikasyon bakterileri ise topraktaki bağlı azotu tekrar serbest gaz formuna çevirip atmosfere salar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak Rhizobium bakterilerinin işlevi belirlenir.
Rhizobium bakterileri baklagil köklerinde simbiyotik yaşar ve havadaki serbest azotu toprağa bağlar. Bu nedenle ilk terim üçüncü açıklamayla eşleşir.
Havadaki serbest azotun organik sisteme dahil edilmesinde biyolojik azot fiksasyonu temel adımdır.
2
İkinci olarak nitrifikasyon bakterilerinin işlevi analiz edilir.
Amonyak veya amonyumun önce nitrite, ardından bitkilerce emilebilen nitrata dönüştürülmesi nitrifikasyondur. Bu nedenle ikinci terim birinci açıklamayla eşleşir.
Bitkiler azotu gaz olarak değil, toprakta çözünmüş mineral formunda kökleriyle alabilirler.
3
Son olarak denitrifikasyon bakterilerinin işlevi değerlendirilir.
Toprakta biriken bağlı azot bileşiklerinin (NO3−NO_3^-) gaz formuna (N2N_2) dönüştürülerek atmosfere geri salınması denitrifikasyondur. Bu nedenle üçüncü terim ikinci açıklamayla eşleşir.
Denitrifikasyon, azot döngüsünün atmosfere geri dönüş aşamasını tamamlar.

Anahtar Kavram

Azot döngüsündeki mikrobiyolojik süreçler (fiksasyon, nitrifikasyon, denitrifikasyon)
Soru 9Soru →

Tarım arazilerinde aşırı sulama yapılması veya drenaj kanallarının yetersiz olması, toprak gözeneklerinin tamamen suyla dolmasına ve toprağın oksijensiz kalmasına (anaerobik koşullar) neden olur. Bu durum, azot döngüsünde önemli rolleri olan mikroorganizmaların faaliyetlerini doğrudan etkiler. Oksijensiz kalan bu topraklarda belirli bakteri gruplarının aktivitesi artarken, bitkilerin alabileceği azot tuzlarının miktarı hızla azalır ve toprak azot yönünden fakirleşir.

Buna göre, oksijensiz kalan tar��m topraklarında verimliliğin azalmasına yol açan ve topraktaki azotu gaz halinde atmosfere geri gönderen süreç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denitrifikasyon bakterilerinin topraktaki azotlu bileşikleri serbest azot gazına dönüştürerek atmosfere vermesi

Cevap

Denitrifikasyon bakterilerinin topraktaki azotlu bileşikleri serbest azot gazına dönüştürerek atmosfere vermesi
Denitrifikasyon süreci, topraktaki nitrat tuzlarının oksijensiz ortamda bakteriler tarafından parçalanarak serbest azot gazına dönüştürülmesi ve atmosfere verilmesi olayıdır. Bu süreç toprakta bitkilerin kullanabileceği azot miktarını azaltır.

Adım Adım Çözüm

1
Oksijensiz (anaerobik) toprak koşullarının azot döngüsü üzerindeki etkisini belirlemek.
Oksijensiz kalan topraklarda denitrifikasyon bakterilerinin etkinliğinin arttığı tespit edilir.
Denitrifikasyon bakterileri oksijensiz ortamlarda solunum için nitrattaki oksijeni kullanır ve azotu gaz haline getirir.
2
Topraktaki azot miktarının azalmasına ve atmosfere geri salınmasına neden olan süreci tanımlamak.
Bu sürecin denitrifikasyon olduğu belirlenir.
Denitrifikasyon, topraktaki nitratın (NO3−NO_3^-) serbest azot gazına (N2N_2) dönüştürülüp atmosfere verilmesi sürecidir.
3
Doğru seçeneği işaretlemek.
Denitrifikasyon bakterilerinin topraktaki azotlu bileşikleri serbest azot gazına dönüştürerek atmosfere vermesini belirten seçenek doğru yanıt olarak seçilir.
Toprağın azot yönünden fakirleşmesine yol açan ve azotu gaz olarak atmosfere gönderen tek süreç denitrifikasyondur.

Anahtar Kavram

Azot Döngüsü ve Denitrifikasyon Süreci
Soru 10Soru →

Azot döngüsünün işleyiş sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, atmosferik azotun toprağa bağlanmasından başlayarak tekrar atmosfere geri dönmesine kadar geçen süreçteki doğal sırasına göre ilkten sona doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama; atmosferik fiksasyon, nitrifikasyon (nitrata dönüştürme), asimilasyon (bitki bünyesine alıp besin zincirine aktarma) ve son olarak denitrifikasyon (atmosfere geri verme) şeklinde olmalıdır.
Azot döngüsü sırasıyla; azotun toprağa bağlanması (fiksasyon), bitkilerin emebileceği forma getirilmesi (nitrifikasyon), canlı bünyesine katılması (asimilasyon) ve tekrar gaz halinde atmosfere salınması (denitrifikasyon) aşamalarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Azotun atmosfere göre durumunu belirleme
Atmosferdeki serbest azot gazı (N2N_2) yıldırım, şimşek gibi fiziksel olaylarla ya da baklagillerin köklerinde yaşayan bakteriler vasıtasıyla toprağa bağlanır.
Azot döngüsünün başlayabilmesi için öncelikle havadaki serbest azotun toprağa geçmesi gerekir.
2
Topraktaki azot formlarının elverişli hale getirilmesi
Topraktaki azotlu bileşikler nitrifikasyon bakterileri sayesinde önce nitrite, sonra nitrat tuzlarına (NO3−NO_3^-) dönüştürülür.
Bitkiler serbest azotu veya amonyağı doğrudan kullanamazlar; topraktaki azotun nitrata dönüşmesi şarttır.
3
Azotun biyotik sisteme katılması
Bitkiler kökleri vasıtasıyla nitrat tuzlarını alır, organik madde sentezinde kullanır ve besin zinciriyle hayvanlara aktarır.
Azotun canlıların yapısına katılarak biyolojik dolaşıma girmesi asimilasyon yoluyla olur.
4
Azotun atmosfere iade edilmesi
Topraktaki bazı bakteriler (denitrifikasyon bakterileri) azotu gaz haline getirerek atmosfere geri salar.
Döngünün kapanması ve atmosferdeki azot dengesinin korunması için azotun gaz olarak atmosfere dönmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Azot döngüsünün birbirini izleyen temel kimyasal ve biyolojik aşamaları
Tahmini Süre:2m 0s