Dünyadaki Nüfus Politikaları ve Farklı Uygulamalar

16 soru

Soru 1Soru

Aşağıdaki tabloda, üç farklı ülkenin kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasılası (GSYİH), doğal nüfus artış hızı ve uyguladığı temel nüfus politikası hedefi verilmiştir:

ÜlkeKişi Başına Düşen GSYİH ($)Doğal Nüfus Artış Hızı (‰)Temel Nüfus Politikası Hedefi
X4.2004.2002,1-2,1Nüfus artış hızını artırmak ve doğumları teşvik etmek
Y9.8009.80018,418,4Nüfus artış hızını azaltmak ve aile planlamasını yaygınlaştırmak
Z52.00052.0000,50,5Nüfus artış hızını artırmak ve yaşlanan nüfus yapısını dengelemek

Tablodaki veriler dikkate alındığında;

I. Gelişmekte olan ülkelerin tamamında nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar uygulanmaktadır.
II. X ülkesinde doğal nüfus artış hızının negatif değerde olması, bu ülkenin gelecekte ciddi bir iş gücü açığı ve yaşlanma sorunu yaşamasına yol açabileceği için nüfusu artırma politikası benimsenmiştir.
III. Y ülkesinde uygulanmakta olan nüfus politikası, demografik yatırımların payını azaltarak ekonomik kalkınma hızını artırmayı hedeflemektedir.

değerlendirmelerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Doğru değerlendirmeler II ve III'tür.
Doğru cevap, II ve III numaralı öncüllerin doğru olduğunu belirten seçenektir. Gelişmekte olan X ülkesinde doğal nüfus artış hızının eksiye düşmesi (‰ 2,1-2,1), nüfusun azaldığını ve gelecekte iş gücü açığı ile yaşlı nüfus sorunu yaşanacağını gösterir; bu yüzden doğumlar teşvik edilmektedir (II. öncül doğru). X ülkesinin bu durumu, tüm gelişmekte olan ülkelerin nüfusunu azaltmak istediği genellemesini çürütür (I. öncül yanlış). Diğer yandan, gelişmekte olan Y ülkesinde nüfus artış hızının azaltılmak istenmesi, nüfusa yönelik yapılan demografik yatırımların payını azaltarak devletin kaynaklarını doğrudan üretime kaydırmasını ve böylece kalkınma hızını artırmasını sağlar (III. öncül doğru).

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki X ülkesinin demografik özelliklerini ve nüfus politikasını analiz edin.
X ülkesi 4.2004.200 dolar GSYİH ile gelişmekte olan bir ülkedir ancak doğal nüfus artış hızı negatiftir (‰ 2,1-2,1). Bu nedenle nüfusunu artırma politikası uygulamaktadır. Bu durum, 'Gelişmekte olan tüm ülkeler nüfus azaltıcı politika izler' şeklindeki genel yargıyı çürütür. Dolayısıyla I. öncül yanlıştır.
Gelişmişlik düzeyi ile uygulanan nüfus politikası arasındaki istisnaları tespit etmek amacıyla bu adım gerçekleştirilmiştir.
2
II. öncülde belirtilen X ülkesine ait gerekçeyi değerlendirin.
Doğal nüfus artış hızının negatif olması nüfusun fiilen azaldığını gösterir. Bu durum uzun vadede çalışma çağındaki nüfusun (iş gücünün) azalmasına ve yaşlı nüfus oranının artmasına yol açar. X ülkesinin nüfusu artırma politikası izlemesi bu riskleri önlemeye yöneliktir. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
Nüfus artırıcı politikaların demografik gerekçelerini ve gelecekteki olas�� sonuçlarını analiz etmek için bu adım uygulanmıştır.
3
III. öncülde belirtilen Y ülkesine ait gerekçeyi değerlendirin.
Y ülkesi gelişmekte olan bir ülkedir ve doğal nüfus artış hızı yüksektir (‰ 18,418,4). Bu ülkede nüfus artış hızının azaltılması; yol, okul, hastane gibi demografik yatırımlara (tüketici yatırımlar) ayrılan devlet bütçesinin payını azaltır. Bu sayede tasarruflar üretime ve sanayiye yönlendirilerek ekonomik kalkınma hızı artırılır. Dolayısıyla III. öncül doğrudur.
Nüfus artış hızını azaltmanın gelişmekte olan ülkelerdeki ekonomik ve demografik yatırımlar üzerindeki etkisini saptamak için bu adım izlenmiştir.
4
Doğru değerlendirmeleri birleştirerek nihai sonuca ulaşın.
Yapılan analizler sonucunda II ve III numaralı değerlendirmelerin doğru, I numaralı değerlendirmenin ise yanlış olduğu tespit edilmiştir. Doğru cevap bu iki değerlendirmeyi içeren seçenektir.
Öncüllerin doğruluk analizini sentezleyerek doğru seçeneği belirlemek için bu adım yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik seviyeleri ve nüfus yapılarındaki değişimler doğrultusunda uyguladıkları farklı nüfus politikaları ile bu politikaların sosyoekonomik gerekçeleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Çin'in yakın tarihinde uyguladığı nüfus politikalarında yaşanan aşağıdaki gelişmelerin, geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çin'in nüfus politikalarının kronolojik olarak doğru sıralaması şu şekildedir: İlk olarak cumhuriyetin kuruluş yıllarında savunma ve kalkınma için nüfus artışını teşvik eden pronatalist politikalar uygulanmış; ardından 1970'lerde zorunlu yasaklardan önce 'Geç, Seyrek, Az' kampanyası başlatılmış; nüfus kontrol altına alınamayınca 1979/1980'de katı 'Tek Çocuk Politikası' yürürlüğe konmuş; demografik yaşlanma tehlikesi üzerine 2015 yılında 'İki Çocuk Politikası'na geçilmiş ve son olarak 2021 yılında çocuk sınırı üçe çıkarılmıştır.
Doğru sıralama, Çin'in kuruluşundaki nüfus artırıcı politikalardan başlayıp sırasıyla 1970'lerdeki 'Geç, Seyrek, Az' kampanyası, 1979'daki 'Tek Çocuk Politikası', 2015'teki 'İki Çocuk Politikası' ve en son 2021'deki 'Üç Çocuk Politikası' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Çin'in kuruluş yıllarındaki demografik yaklaşımının belirlenmesi.
1949 devrimi sonrasında uygulanan savunma ve iş gücü odaklı nüfus artışını teşvik edici (pronatalist) politikaların ilk aşama olduğu tespit edilir.
Çin, gücünü nüfus büyüklüğünde görerek ilk dönemlerinde nüfusu artırma politikası izlemiştir.
2
İlk aile planlaması girişiminin belirlenmesi.
Zorunlu ve katı yasaklardan önce, 1970'lerin başında uygulanan 'Geç, Seyrek, Az' kampanyası ikinci aşama olarak belirlenir.
Katı cezalara geçilmeden önce gönüllülük esasına dayanan evlilik yaşını geciktirme ve çocuk sayısını azaltma teşvikleri yapılmıştır.
3
Zorunlu aile planlamasının ve en katı sınırlandırmaların yürürlüğe girişinin belirlenmesi.
1979/1980 yıllarında yasalaşan ve ihlal edenlere ağır yaptırımlar getiren 'Tek Çocuk Politikası' üçüncü aşama olarak belirlenir.
Gönüllü politikaların yetersiz kalması üzerine nüfus artışını hızla durdurmak amacıyla radikal bir sınırlandırma getirilmiştir.
4
Demografik dengelerin bozulması üzerine yapılan ilk esnemenin belirlenmesi.
Nüfusun hızla yaşlanması ve iş gücünün azalması nedeniyle 2015 yılında hayata geçirilen 'İki Çocuk Politikası' dördüncü aşama olarak belirlenir.
Tek çocuk politikasının yarattığı demografik yaşlanma riski Çin hükümetini sınırlamaları esnetmeye mecbur kılmıştır.
5
Son güncel esneme kararının belirlenmesi.
Doğum oranlarındaki düşüşün devam etmesi sebebiyle 2021 yılında yürürlüğe giren 'Üç Çocuk Politikası' son aşama olarak belirlenir.
İki çocuk esnekliğinin de demografik sorunları çözmemesi nedeniyle çocuk sınırı üçe çıkarılmıştır.

Anahtar Kavram

Tarihsel süreçte gelişmişlik seviyesi, demografik riskler ve devlet politikaları doğrultusunda ülkelerin uyguladıkları nüfus politikalarının değişmesi ve bu değişimlerin kronolojik analizi.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 3Soru

Günümüzde bazı ülkeler, doğum oranlarının aşırı düşük olması ve yaşlı nüfus oranının hızla artması nedeniyle gelecekte ortaya çıkabilecek iş gücü açığını engellemek amacıyla nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar uygulamaktadır. Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisi günümüzde nüfus artış hızını artırmaya yönelik aktif bir nüfus politikası uygulamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Japonya

Cevap

Japonya (doğum oranlarının son derece düşük olması ve yaşlı nüfus oranının yüksekliği sebebiyle nüfus artış hızını artırıcı politikalar uygulayan ülke)
Japonya, sanayileşmiş ve gelişmiş bir ülke olmasına rağmen dünyada doğum oranlarının en düşük olduğu ülkeler arasındadır. Bu durum, ülkede aktif iş gücü oranının azalmasına ve yaşlı nüfusun artmasına sebep olmaktadır. Dolayısıyla Japonya, bu demografik krizi aşmak amacıyla nüfus artış hızını artırıcı teşvik edici politikalar yürütmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Nüfus artış hızını artırmayı hedefleyen ülkelerin genel özelliklerini belirlemek.
Bu politikayı uygulayan ülkeler genellikle sanayileşmiş, ekonomik olarak gelişmiş, doğum oranlarının çok düşük olduğu ve yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu ülkelerdir.
Soruda bahsedilen yaşlı nüfus ve iş gücü açığı riskinin hangi ülke grubunda görüldüğünü tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen ülkelerin demografik yapılarını ve gelişmişlik düzeylerini analiz etmek.
Japonya gelişmiş ve nüfusu hızla yaşlanan bir ülkedir; diğer ülkeler (Nijerya, Hindistan, Mısır, Endonezya) ise yüksek doğum oranlarına sahip gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerdir.
Uygulanan nüfus politikalarının ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ve nüfus dinamikleriyle olan ilişkisini kurarak doğru cevaba ulaşmak hedeflenir.

Anahtar Kavram

Dünyadaki Nüfus Politikaları ve Farklı Uygulamalar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru

Demografik dönüşüm sürecinde, bir ülkenin ekonomik gelişimine paralel olarak ihtiyaç duyduğu ve uyguladığı nüfus politikaları belirli bir sıra izler. Buna göre, aşa��ıda verilen nüfus politikası uygulamalarını, bir ülkenin en az gelişmiş olduğu dönemden en gelişmiş olduğu döneme doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: Nüfus artış hızını azaltıcı politikalar, nüfusun niteliğini iyileştirici politikalar ve nüfus artış hızını artırıcı politikalar şeklinde olmalıdır.
Bir ülkenin kalkınma sürecinde demografik yapısı değiştikçe uyguladığı nüfus politikaları da sırasıyla azaltıcı, nitelik iyileştirici ve artırıcı yönde gelişir.

Adım Adım Çözüm

1
En az gelişmiş döneme ait politikayı belirleme
Yüksek doğum oranlarına karşı uygulanan azaltıcı politikaların ilk sırada yer alması gerektiği saptanır.
Gelişmemiş ülkelerin en büyük sorununun kontrolsüz hızlı nüfus artışı olmasıdır.
2
Orta gelişmişlik düzeyine geçişteki politikayı belirleme
Nüfusun niceliğinden ziyade niteliğini (eğitim, sağlık) iyileştirmeyi hedefleyen politikanın ikinci sırada yer alması gerektiği saptanır.
Ekonomik büyüme ile birlikte nüfus artışının dengelenmesi ve nitelikli iş gücü ihtiyacının artmasıdır.
3
En yüksek gelişmişlik düzeyindeki politikayı belirleme
Yaşlanan nüfus ve azalan dinamizm nedeniyle uygulanan artırıcı politikaların son sırada yer alması gerektiği saptanır.
Gelişmiş ülkelerin gelecekteki aktif nüfus ve iş gücü açığını kapatmak istemesidir.

Anahtar Kavram

Demografik dönüşüm süreci ve gelişmişlik düzeyine göre uygulanan nüfus politikaları
Soru 5Soru

Nüfus artış hızının çok yüksek olduğu ülkelerde kalkınma hızının yavaşlaması, kişi başına düşen millî gelirin azalması ve demografik yatırımların artması gibi sorunlar yaşanmaktadır. Bu nedenle bu ülkeler, nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar benimser.

Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisinin günümüzde nüfus artış hızını azaltmaya yönelik bir nüfus politikası izlemesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nijerya

Cevap

Nijerya
Nijerya, doğal nüfus artış hızının çok yüksek olduğu ve bu durumun ekonomik kalkınmayı olumsuz etkilediği bir ülkedir. Bu nedenle kaynakların verimli kullanımı ve kişi başına düşen millî gelirin artırılması için nüfus artış hızını azaltıcı politikalar izler.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesi
Almanya, Japonya, İsveç ve Fransa gelişmiş ülkeler statüsündedir. Nijerya ise gelişmekte olan ve demografik dönüşümün erken aşamalarında yer alan bir ülkedir.
Bir ülkenin uyguladığı nüfus politikası, o ülkenin gelişmişlik düzeyi ve buna bağlı demografik yapısıyla doğrudan ilişkilidir.
2
Ülkelerin nüfus yapısına göre politikalarının analiz edilmesi
Gelişmiş ülkelerde doğum oranları çok düşük olup nüfusun yaşlanması bir sorun teşkil ettiğinden bu ülkeler artırıcı politika izler. Nijerya gibi yüksek doğum oranlarına ve hızlı nüfus artışına sahip ülkeler ise ekonomik kalkınmayı korumak için azaltıcı politikalar benimser.
Hızlı nüfus artışı, az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde kalkınma hızının nüfus artış hızının gerisinde kalmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik seviyeleri ile uyguladıkları nüfus politikaları arasındaki ilişki
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 6Soru

Aşağıdaki tabloda üç farklı ülkenin geli��mişlik durumları, bu ülkelerin demografik göstergeleri ve uyguladıkları nüfus politikaları gösterilmiştir:

ÜlkeGelişmişlik GrubuDemografik Gösterge (Doğal Nüfus Artışı)Temel Nüfus Politikası
XGelişmekte OlanYüksek doğum oranları ve yüksek çocuk bağımlı nüfus oranıNüfus artış hızını azaltmak
YGelişmekte OlanDoğum oranlarında hızlı düşüş ve iş gücü açığı riskiNüfus artış hızını artırmak
ZGelişmişÇok düşük doğum oranları ve belirgin nüfus yaşlanmasıNüfus artış hızını artırmak

Bu tablodaki veriler ve günümüz dünyasındaki nüfus politikaları dikkate alındığında, nüfus politikaları ile ülkelerin gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiye dair a��ağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Benzer gelişmişlik düzeyine sahip ülkeler, demografik yapı ve ihtiyaçlarına bağlı olarak farklı nüfus politikaları uygulayabilir.

Cevap

Benzer gelişmişlik düzeyine sahip ülkeler, demografik yapı ve ihtiyaçlarına bağlı olarak farklı nüfus politikaları uygulayabilir.
Doğru yargı, gelişmişlik seviyeleri aynı olan X ve Y ülkelerinin (her ikisi de gelişmekte olan) kendi demografik yapılarına (yüksek doğum oranları veya hızlı düşüş/iş gücü açığı riski) göre zıt yönlü nüfus politikaları benimseyebileceğini ifade eder. Bu durum, nüfus politikalarının sadece gelişmişlik derecesiyle açıklanamayacağını, ülkelerin içinde bulundukları demografik süreçlerin de kritik rol oynadığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tabloda verilen ülkelerin gelişmişlik gruplarını ve uyguladıkları nüfus politikalarını karşılaştırınız.
X ve Y ülkeleri gelişmekte olan ülkelerdir. X ülkesi nüfus artış hızını azaltıcı politika izlerken, Y ülkesi artırıcı politika izlemektedir. Z ülkesi ise gelişmiş olup artırıcı politika izlemektedir.
Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile nüfus politikaları arasındaki genel ilişkiyi ve sapmaları belirlemek için ilk veriler analiz edilir.
2
Gelişmekte olan X ve Y ülkelerinin politikalarındaki farklılığın nedenini demografik göstergelere göre yorumlayınız.
X ülkesinde yüksek doğum oranları bulunurken, Y ülkesinde doğum oranlarında hızlı bir düşüş ve iş gücü açığı riski bulunmaktadır. Bu durum, gelişmişlik düzeyleri aynı olsa da demografik yapıların farklı politikalara yol açtığını gösterir.
Gelişmişlik düzeyi aynı olan ülkelerin neden farklı nüfus politikaları izlediğini açıklamak amacıyla demografik göstergelerin rolü incelenir.
3
Elde edilen sonuçları seçeneklerle karşılaştırarak doğru yargıyı belirleyiniz.
Aynı gelişmişlik seviyesindeki X ve Y ülkelerinin zıt politikalar izlemesi, benzer gelişmişlik seviyesindeki ülkelerin demografik ihtiyaçlarına göre farklı politikalar uygulayabileceğini kanıtlar. Bu durum doğru seçenekteki yargıyla tam olarak uyuşur.
Seçenekler arasından tablo verilerinden kesin olarak çıkarılabilecek tek mantıksal sonucu bulmak.

Anahtar Kavram

Nüfus politikalarının belirlenmesinde gelişmişlik seviyesinin yanı sıra ülkelerin sahip olduğu özgün demografik yapı ve iş gücü gereksinimleri doğrudan belirleyicidir.
Soru 7Soru

Ülkelerin uyguladığı nüfus politikaları; demografik yapıları, ekonomik ihtiyaçları ve kalkınma hedefleri doğrultusunda şekillenir. Genellikle nüfus artış hızı çok yüksek olan ve bu durumun ekonomik kalkınmayı olumsuz etkilediği az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar izlerken; yaşlı n��fus oranı yüksek ve doğum oranları çok düşük olan gelişmiş ülkeler ise nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar uygular. Bazı ülkeler ise nüfusun niceliğinden ziyade niteliğini iyileştirmeyi hedefler.

Buna göre, aşağıdaki ülke ve uyguladığı nüfus politikası eşleştirmelerinden hangisi, söz konusu ülkenin günümüzdeki demografik özellikleri ve kalkınma düzeyiyle uyuşmamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nijerya - Nüfus artış hızını artırmak

Cevap

Nijerya - Nüfus artış hızını artırmak
Nijerya, çok yüksek doğum oranlarına ve hızlı doğal nüfus artışına sahip gelişmekte olan bir Afrika ülkesidir. Bu denli yüksek nüfus artış hızı, ülkenin kalkınma hızını olumsuz etkilemekte ve kişi başına düşen millî geliri azaltmaktadır. Bu nedenle Nijerya, nüfusunu artırmaya değil, aksine nüfus artış hızını azaltmaya ve kontrol altına almaya yönelik aile planlaması politikaları uygulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ülkelerin demografik özelliklerini ve kalkınma düzeylerini analiz etmek.
Japonya ve Almanya'nın gelişmiş ve yaşlanan nüfusa; Hindistan ve Nijerya'nın ise yüksek doğum oranlarına sahip gelişmekte olan ülkeler olduğunu belirlemek.
Politikaların ülkelerin mevcut nüfus yapılarıyla doğrudan ilişkili olduğunu anlamak için.
2
Eşleştirmelerde verilen ülkelerin izlediği nüfus politikalarını değerlendirmek.
Japonya ve Almanya'nın nüfusu artırma, Hindistan'ın ise azaltma politikası izlediğinin doğru olduğunu; ancak Nijerya'nın yüksek artış hızı nedeniyle artırma değil azaltma/kontrol politikası izlemesi gerektiğini saptamak.
Yanlış eşleştirmeyi bulmak için ülke özellikleri ile politika hedeflerini karşılaştırmak.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Nijerya - Nüfus artış hızını artırmak eşleştirmesinin ülkenin demografik gerçekleriyle uyuşmadığını tespit etmek.
Soru kökünde istenen uyuşmayan eşleştirmeyi netleştirmek.

Anahtar Kavram

Dünyadaki nüfus politikaları ve ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre uyguladıkları farklı demografik stratejiler.
Soru 8Soru

Singapur, 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar geçen süreçte ekonomik ve demografik yapısındaki değişimlere bağlı olarak farklı nüfus politikaları uygulamıştır.

Buna göre, Singapur'un tarihsel süreçte uyguladığı aşağıdaki nüfus politikası adımlarının geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: İkinci Dünya Savaşı sonrası bağımsızlık döneminde aile planlamasının başlatılması, 'İki Çocuk Yetebilir' politikasının uygulanması, 'Maddi durumunuz elveriyorsa üç veya daha fazla çocuk yapın' kampanyasının başlatılması ve son olarak geniş kapsamlı Bebek Bonusu ve babalık izni teşviklerinin devreye alınması şeklindedir.
Singapur'un tarihsel demografik gelişiminde ilk olarak bağımsızlık sonrası dönemde hızlı nüfus artışını sınırlama amacıyla aile planlaması adımları atılmış (1960'lar), ardından bu politika 'İki Çocuk Yetebilir' gibi radikal kısıtlamalarla sertleştirilmiştir (1970'ler). 1980'lerin sonuna gelindiğinde doğum oranlarının kritik seviyeye gerilemesiyle politika yön değiştirmiş ve 'Üç veya daha fazla çocuk yapın' kampanyası başlatılmıştır (1987). Son aşamada ise doğum oranlarındaki kronik düşüşü ve yaşlanmayı durdurmak için nakdi destekler ve babalık izinleri gibi geniş kapsamlı teşvik paketleri devreye sokulmuştur (2000'ler).

Adım Adım Çözüm

1
1960'ların ortasında bağımsızlığını yeni kazanan Singapur'un ilk aşamada ekonomik büyümeyi korumak amacıyla aile planlaması çalışmalarını başlattığını belirlemek.
İlk adım olarak bağımsızlık sonrası aile planlaması faaliyetlerinin başlatılması yer alır.
Yüksek nüfus artış hızının yeni kurulan ülkenin ekonomik kaynakları üzerinde baskı oluşturması engellenmek istenmiştir.
2
1970'li yıllarda uygulanan radikal aile planlaması politikalarını belirlemek.
İkinci adım olarak 'İki Çocuk Yetebilir' politikasının uygulanması yer alır.
Nüfus artış hızını daha da azaltmak amacıyla sterilizasyon teşvikleri gibi sert önlemler alınmıştır.
3
1980'lerin sonundaki nüfus politikası eksen kaymasını analiz etmek.
Üçüncü adım olarak 'Maddi durumunuz elveriyorsa üç veya daha fazla çocuk yapın' politikasının başlatılması yer alır.
Nüfus artış hızı yenilenme düzeyinin altına düştüğü için devlet, doğum oranlarını artırmaya yönelik seçici teşviklere yönelmiştir.
4
2000'li yıllardan itibaren uygulanan modern sosyal destek ve nakdi yardım politikalarını belirlemek.
Dördüncü adım olarak Bebek Bonusu ve babalık izinlerini içeren kapsamlı destek paketlerinin devreye alınması yer alır.
Önceki teşviklerin yetersiz kalması ve nüfusun yaşlanmasıyla birlikte daha kapsamlı ve doğrudan mali yardımlarla doğum oranları yükseltilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kavram

Singapur'un demografik dönüşüm sürecinde uyguladığı nüfus politikaları ve tarihsel değişimleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru

Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar geçen tarihsel süreçte uyguladığı nüfus politikalarındaki dönüşümü yansıtan aşağıdaki gelişmeleri, geçmişten günümüze doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama; Çin'in kuruluş yıllarında nüfus artışını teşvik etmesi, ardından hızlı artışa karşı katı tek çocuk politikasına geçmesi, yaşlanan nüfusa önlem olarak önce iki çocuk politikasına ve en son üç çocuk politikasına geçmesi şeklindedir.
Çin'in demografik tarihi incelendiğinde; ilk yıllarda nüfus gücünü artırmaya yönelik teşvik edici politikalar izlenmiş, ardından 1979'da katı tek çocuk uygulamasına geçilmiş, demografik yaşlanma sorunu başlayınca 2016'da iki çocuk ve son olarak 2021'de üç çocuk politikasına geçilerek sınırlar gevşetilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Çin'in kuruluş yıllarındaki ilk nüfus yaklaşımını tespit etmek.
1949 sonrasındaki Mao döneminde nüfusun niceliksel olarak askeri ve ekonomik bir güç olarak görülüp teşvik edildiği döneme ait uygulama belirlenir.
Tarihsel kronolojinin başlangıç noktasını doğru saptamak amacıyla.
2
Hızlı nüfus artışının doğurduğu sorunlara karşı alınan ilk yasal sınırlandırıcı önlemi belirlemek.
1970'lerin sonundaki katı tek çocuk politikası uygulaması belirlenir.
Nüfus artış hızını azaltmayı amaçlayan en belirgin tarihsel kesiti bulmak için.
3
Tek çocuk politikasının yarattığı olumsuz demografik sonuçlara karşı atılan ilk gevşetme adımını belirlemek.
2016 yılındaki iki çocuk politikası uygulaması tespit edilir.
Yaşlanan nüfus yapısını dengelemek amacıyla atılan kronolojik olarak üçüncü adımı saptamak için.
4
Günümüze en yakın olan ve doğurganlığı daha fazla destekleyen güncel politikayı belirlemek.
2021 yılındaki üç çocuk politikası uygulaması tespit edilir.
Kronolojinin son basamağını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Çin'in Tarihsel Süreçteki Nüfus Politikası Değişimleri
Soru 10Soru

Aşağıda verilen ülkelerin demografik durumları ile bu durumlar karşısında uygulamaları gereken nüfus politikalarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Japonya gibi ortanca yaşın yüksek, doğum oranlarının çok düşük olduğu ve aktif nüfus açığı riski taşıyan gelişmiş ülkeler
Nijerya gibi doğal nüfus artış hızının ekonomik büyüme hızından yüksek olduğu, kaynak yetersizliği yaşayan gelişmekte olan ülkeler
Meksika gibi nüfusun niceliğinden ziyade eğitim, sağlık ve istihdam kalitesini artırarak beşerî sermayeyi güçlendirmek isteyen ülkeler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Japonya gibi gelişmiş ülkelerin demografik durumları nüfus artış hızını artırma politikasıyla, Nijerya gibi gelişmekte olan ülkelerin durumları nüfus artış hızını azaltma politikasıyla, Meksika gibi ülkelerin durumları ise nüfusu nitelik ve nicelik yönünden iyileştirme politikasıyla eşleşmektedir.
Japonya'nın düşük doğum oranları ve yaşlanan nüfusu nedeniyle nüfus artış hızını artırıcı politikalar uygulaması gerekir. Nijerya'da hızlı nüfus artışının ekonomik büyümeyi baskılaması nedeniyle nüfus artış hızını azaltıcı politikalar uygulanmalıdır. Meksika ise beşerî sermayeyi güçlendirmek için nüfusun niteliğini ve niceliğini iyileştirme politikası izler.

Adım Adım Çözüm

1
Ülkelerin demografik özelliklerini ve gelişmişlik düzeylerini belirleyin.
Japonya yaşlanan ve doğum oranı çok düşük gelişmiş bir ülkedir; Nijerya nüfus artış hızı ekonomik kalkınmasından hızlı olan gelişmekte olan bir ülkedir; Meksika ise beşerî sermayesini geliştirmeye çalışan bir ülkedir.
Uygulanacak nüfus politikasının yönü, ülkenin demografik sorunları ve gelişmişlik düzeyiyle doğrudan ilişkilidir.
2
Mevcut demografik sorunlara yönelik uygun çözüm politikalarını eşleştirin.
Japonya'nın genç nüfus açığını kapatmak için nüfusu artırıcı politikaya; Nijerya'nın kaynak yetersizliğini önlemek için nüfusu azaltıcı politikaya; Meksika'nın ise nüfusun eğitim ve sağlık kalitesini (nitelik) artırıcı politikaya ihtiyacı vardır.
Eşleştirmenin doğru şekilde tamamlanması için her ülkenin özel koşulu ile temel nüfus politikası kategorileri ilişkilendirilmelidir.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ve demografik yapılarına göre uyguladıkları nüfus politikalarının sınıflandırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Gelişmekte olan ülkelerin tamamında nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar izlendiği yönündeki genel kanı coğrafi gerçeklerle uyuşmamaktadır. Ülkelerin sahip olduğu doğal kaynak potansiyeli, nüfus yoğunluğu ve geleceğe yönelik stratejik hedefleri, gelişmişlik düzeylerinden bağımsız olarak farklı nüfus politikaları benimsemelerine yol açabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisi, gelişmekte olan bir ülke olmas��na rağmen nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar uygulamaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kazakistan

Cevap

Kazakistan, geniş yüz ölçümüne rağmen düşük nüfus yoğunluğu ve gelecekteki iş gücü ihtiyacı nedeniyle nüfus artış hızını artırıcı politikalar uygulayan gelişmekte olan bir ülkedir.
Kazakistan seçeneği doğrudur çünkü Kazakistan geniş topraklarına kıyasla az bir nüfusa (düşük nüfus yoğunluğuna) sahip gelişmekte olan bir ülkedir. Bu demografik yapısı nedeniyle, ekonomik kalkınmasını sürdürmek ve iş gücü açığını kapatmak amacıyla nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar izler.

Adım Adım Çözüm

1
Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile nüfus politikaları arasındaki genel ilişkiyi analiz etmek.
Gelişmiş ülkelerin çoğunlukla nüfusu artırıcı, gelişmekte olan/az gelişmiş ülkelerin ise genellikle azaltıcı politika izlediği bilinmektedir.
Soruda belirtilen istisnai durumu (gelişmekte olup nüfusu artırmak isteyen ülkeyi) bulmak için temel kuralı belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ülkelerin demografik özelliklerini ve nüfus politikalarını değerlendirmek.
Kenya, Nijerya, Hindistan ve Bangladeş gibi ülkelerin yüksek nüfus artış hızları nedeniyle nüfusu azaltıcı politikalar izlediğini; Kazakistan'ın ise geniş topraklara ve düşük nüfus yoğunluğuna sahip olup nüfusu artırıcı politikalar uyguladığını saptamak.
Gelişmekte olan her ülkenin nüfusu azaltmak istemediği istisnasını coğrafi verilere dayanarak doğrulamak.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Kazakistan, gelişmekte olan bir ülke olmasına rağmen nüfusunu artırma yönünde politikalar uygulayarak genel yanılgıyı çürütmektedir.
Soruda istenen kriterlere uyan tek ülkenin Kazakistan olduğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Gelişmişlik düzeyi ile nüfus politikaları arasındaki ilişkide istisnai durumlar ve ülkelerin demografik dinamikleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri, demografik dinamikleri ve ekonomik hedefleri uyguladıkları nüfus politikalar��nın temel belirleyicisidir. Aşağıda verilen ülkeleri, günümüzde uyguladıkları temel nüfus politikası yönelimi ve bu politikanın gerekçesiyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Almanya
Kenya
Endonezya

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Almanya ülkesinin nüfus artış hızını yükseltme politikasıyla, Kenya ülkesinin nüfus artış hızını düşürme politikasıyla, Endonezya ülkesinin ise nüfusun niteliksel özelliklerini iyileştirirken niceliğini de koruma politikasıyla eşleştirilmesi gerekir.
Almanya yaşlanan nüfus yapısı nedeniyle artırıcı politika izlerken; Kenya hızlı nüfus artışını dizginlemek için azaltıcı politika izlemekte, Endonezya ise nüfusun kalitesini artırarak niteliğini iyileştirmeyi hedefleyen politikalar uygulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Almanya'nın gelişmişlik düzeyini ve demografik yapısını analiz etmek.
Almanya, doğum oranlarının çok düşük olduğu ve yaşlı nüfus oranının yüksek olduğu gelişmiş bir ülkedir.
Gelecekteki iş gücü açığını kapatmak ve nüfusun yaşlanmasını dengelemek amacıyla nüfus artış hızını artırıcı politikayı tercih etmelidir.
2
Kenya'nın demografik dinamiklerini ve ekonomik durumunu incelemek.
Kenya, doğal nüfus artış hızının çok yüksek olduğu gelişmekte olan bir Afrika ülkesidir.
Hızlı nüfus artışı ekonomik büyümeyi ve kişi başına düşen milli geliri olumsuz etkilediği için nüfus artış hızını azaltıcı politikayı seçmelidir.
3
Endonezya'nın nüfus yapısını değerlendirmek.
Endonezya, kalabalık bir nüfusa sahip gelişmekte olan bir ülke olup, genç nüfus oranının kalitesini yükseltmeye odaklanmaktadır.
Doğrudan artırma veya azaltma hedefi koymak yerine, nüfusun niteliksel özelliklerini (eğitim ve sağlık) iyileştirmeyi amaçlayan politikaya yönelmelidir.

Anahtar Kavram

Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile uyguladıkları nüfus politikaları arasındaki ilişki.
Soru 13Soru

Ülkelerin uyguladıkları nüfus politikaları ile gelişmişlik düzeyleri arasında yakın bir ilişki vardır. Genellikle gelişmiş ülkeler nüfus artış hızını artırmaya çalışırken, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkeler nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar izler. Ancak bu durumun bazı istisnaları mevcuttur. Gelişmekte olan bazı ülkeler, sahip oldukları geniş topraklar�� ve zengin doğal kaynakları verimli şekilde işleyecek yeterli iş gücüne sahip olmadıkları için nüfus artış hızını artırıcı veya koruyucu politikalar benimsemektedir.

Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisi bu istisnai duruma örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arjantin

Cevap

Arjantin
Doğru cevap Arjantin'dir. Arjantin, gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer almasına karşın geniş yüzölçümü ve zengin doğal kaynaklarını işleyecek yeterli nüfus miktarına sahip olmadığından, nüfus artış hızını artırmaya ve nüfusunu desteklemeye yönelik politikalar uygulamaktadır. Bu durum onu genel nüfus-gelişmişlik ilişkisinden ayıran istisnai bir örnek yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Nüfus politikaları ile ülkelerin gelişmişlik düzeyleri arasındaki genel ilişki belirlenir.
Gelişmiş ülkelerin çoğunlukla nüfus artış hızını artırmaya, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerin ise nüfus artış hızını azaltmaya çalıştığı tespit edilir.
Soruda tanımlanan kural ile istisnai durum arasındaki farkı ortaya koyabilmek için bu tespit gereklidir.
2
Seçeneklerde verilen ülkelerin demografik durumları ve uyguladıkları politikalar analiz edilir.
Kenya, Bangladeş, Nijerya ve Endonezya'nın gelişmekte olan ve nüfus artış hızını azaltıcı politikalar uygulayan ülkeler olduğu saptanır. Bu ülkeler genel kurala uymaktadır.
Genel kurala uyan ve istisna teşkil etmeyen seçenekleri elemek için bu analiz yapılır.
3
Gelişmekte olan ülkeler sınıfında yer almasına rağmen nüfus artış hızını artırmak isteyen istisna ülke belirlenir.
Arjantin'in geniş yüzölçümü ve doğal kaynaklarına oranla iş gücü açığı bulunması nedeniyle nüfusunu artırma politikası izlediği ve bu yönüyle istisnai bir örnek oluşturduğu belirlenir.
Soruda sorulan istisnai durumu karşılayan doğru seçeneğe ulaşmak amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Dünyadaki nüfus politikaları ve ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre uyguladıkları demografik stratejiler.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

Japonya'nın tarihsel süreçte uyguladığı nüfus politikalarına ait aşağıda verilen dönemlerin, geçmişten gün��müze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Japonya'nın nüfus politikalarının kronolojik sıralaması: II. Dünya Savaşı öncesinde nüfusu artırma politikası uygulanması, savaş sonrasında nüfus artış hızını azaltıcı politikalara geçilmesi ve 1990'lı yıllardan itibaren doğum oranlarının düşmesi nedeniyle yeniden nüfusu artırıcı politikaların benimsenmesi şeklindedir.
Japonya'nın nüfus politikaları sırasıyla savaş öncesinde askerî güç odaklı nüfusu artırma, savaş sonrasında ekonomik kalkınma için nüfusu azaltma ve 1990 sonrasında ise aşırı yaşlanan nüfus yapısını dengelemek için yeniden nüfusu artırma yönünde olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Japonya'nın II. Dünya Savaşı öncesindeki durumunu ve izlediği politikayı analiz edin.
Savaş öncesi dönemde genişlemeci ve askerî gücü artırmaya yönelik hedefler doğrultusunda ailelerin çok çocuk sahibi olması desteklenmiştir.
Askerî güç için dinamik ve fazla nüfus gerekli görülmüştür.
2
II. Dünya Savaş�� sonrasındaki ekonomik ve sosyal koşulları değerlendirerek değişen politikayı belirleyin.
Savaştan sonra yaşanan yıkım ve hızlı nüfus artışı (baby boom) karşısında 1948 yıl��ndan itibaren nüfus artış hızını azaltıcı, aile planlaması odaklı politikalara geçilmiştir.
Hızlı nüfus artışının ülkenin ekonomik toparlanma sürecine engel oluşturacağı düşünülmüştür.
3
1990'lı yıllardan günümüze kadar olan dönemdeki demografik değişimleri ve politika değişikliğini tespit edin.
Sanayileşme ve kentleşmeyle birlikte doğum oranlarının aşırı düşmesi ve nüfusun hızla yaşlanması üzerine Japonya hükümeti, doğumları teşvik edici (Angel Planı gibi) politikalara geri dönmüştür.
Genç iş gücü açığını kapatmak ve yaşlanan nüfusun sosyal güvenlik sistemine getirdiği yükü dengelemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Ülkelerin demografik süreçlerine ve ekonomik gereksinimlerine göre nüfus politikalarında zamana bağlı olarak yaptıkları değişiklikler.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

Ülkelerin uyguladıkları nüfus politikaları; gelişmişlik düzeyleri, demografik yapıları ve sahip oldukları kaynaklar gibi unsurlara göre şekillenir. Ancak nüfus politikaları ile gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişki her zaman doğrusal değildir.

Buna göre;

I. Az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerin tamamında nüfus artış hızını azaltıcı politikalar uygulanır.
II. Doğal kaynak potansiyeline göre nüfusu az olan bazı gelişmekte olan ülkeler, nüfus artış hızını artırıcı politikalar izler.
III. Nüfus artış hızını artırmak isteyen gelişmiş ülkelerin tamamında bu politikalar başarıya ulaşmış ve nüfus piramidinin tabanı genişlemiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız II

Cevap

Doğru yargı yalnızca ikinci öncülde belirtilen, doğal kaynak potansiyeline göre nüfusu az olan bazı gelişmekte olan ülkelerin nüfus artış hızını artırıcı politikalar izlediğidir.
Doğru seçenek yalnızca ikinci öncülü içeren seçenektir. Sahip olduğu doğal kaynaklara oranla nüfusu yetersiz olan bazı gelişmekte olan ülkeler, ekonomik kalkınma için nüfus artış hızını artırmayı hedefler. Diğer yandan, az gelişmiş ülkelerin tamamı nüfus azaltıcı politika izlemediği gibi, nüfusunu artırmak isteyen gelişmiş ülkelerin politikaları da her zaman başarıya ulaşarak piramit tabanını genişletmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülü değerlendirme
Birinci öncülün yanlış olduğu belirlenir.
Gelişmekte olan ülkelerin tamamında nüfus artış hızını azaltıcı politikalar izlenmez. Gabon, Moğolistan gibi geniş topraklara ve doğal kaynaklara sahip bazı gelişmekte olan ülkeler nüfuslarını artırmak istemektedir.
2
İkinci öncülü değerlendirme
İkinci öncülün doğru olduğu belirlenir.
Sahip olduğu kaynakları işleyecek yeterli nüfusa sahip olmayan gelişmekte olan ülkeler, iş gücü açığını kapatmak ve ekonomik kalkınmayı hızlandırmak için nüfus artışını teşvik eder.
3
Üçüncü öncülü değerlendirme
Üçüncü öncülün yanlış olduğu belirlenir.
Gelişmiş ülkelerde uygulanan nüfus artış hızını artırıcı politikalar genellikle hedeflenen başarıya ulaşamamış, bu ülkelerde yaşlı nüfus oranı artmaya ve doğum oranları düşük kalmaya devam etmiştir.

Anahtar Kavram

Nüfus politikalarının belirlenmesinde gelişmişlik düzeyinin yanı sıra doğal kaynaklar, mevcut nüfus miktarı ve iş gücü ihtiyacının da etkili olması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Aşağıda verilen ülkeleri, günümüzde demografik yapılarına bağlı olarak uyguladıkları temel nüfus politikası amaçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Fransa
Nijerya
Meksika

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fransa ülkesi nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen politikayla, Nijerya ülkesi nüfus artış hızını düşürmeyi hedefleyen politikayla, Meksika ülkesi ise nüfusun niteliğini ve yapısını iyileştirmeyi hedefleyen politikayla eşleşir.
Fransa, yaşlanan nüfusu ve düşük doğum oranları nedeniyle nüfusunu artırma politikası izler. Nijerya, yüksek doğum oranlarının ekonomik kalkınmaya getirdiği yükü hafifletmek için nüfusunu azaltma politikası izler. Meksika ise nüfusun eğitim ve sağlık kalitesini yükselterek niteliğini iyileştirme politikası izler.

Adım Adım Çözüm

1
Fransa'nın demografik yapısının ve gelişmişlik düzeyinin analiz edilmesi
Fransa gelişmiş bir Avrupa ülkesidir, doğum oranları düşüktür ve nüfus yaşlanmaktadır. Dolayısıyla nüfus artış hızını artırma politikası uygular.
Gelişmiş ülkelerde nüfusun dinamizmini korumak için nüfus artış hızını yükseltmek temel amaçtır.
2
Nijerya'nın demografik yapısının ve gelişmişlik düzeyinin analiz edilmesi
Nijerya doğal nüfus artış hızı çok yüksek olan, gelişmekte olan bir Afrika ülkesidir. Bu nedenle nüfus artış hızını düşürme politikası uygular.
Hızlı nüfus artışı, kişi başına düşen milli geliri ve kalkınma hızını azalttığı için bu tür ülkeler nüfusu sınırlandırmak ister.
3
Meksika'nın demografik yapısının ve nüfus politikasının analiz edilmesi
Meksika nüfusunun kalitesini (nitelik ve niceliğini) iyileştirmeyi amaçlayan politikaya yönelmiştir.
Gelişmekte olan ve nüfus dengelenme sürecine giren bazı ülkeler nüfusun sayısından ziyade kalitesine odaklanır.

Anahtar Kavram

Dünyadaki nüfus politikalarının ülkelerin gelişmişlik ve demografik yapılarına göre farklılaşması.
Tahmini Süre:1m 30s
Dünyadaki Nüfus Politikaları ve Farklı Uygulamalar Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin