Examkin

Salih Amel

5 soru

Tüm türler5Çoktan seçmeli1Eşleştirme4
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen ayet mealleri ile bu ayetlerin salih amelin kabul şartları, bireysel/toplumsal boyutları veya imanla ilişkisi yönünden temsil ettiği temel kavramsal karşılıkları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"İman edip salih amel işleyenler var ya, işte onlar yaratıkların en hayırlısıdırlar." (Beyyine Suresi, 7. ayet)
"De ki: Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi Allah içindir." (En'âm Suresi, 162. ayet)
"Onlar, seve seve yiyeceği yoksula, yetime ve esire yedirirler. 'Biz size sırf Allah rızası için yediriyoruz; sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz' derler." (İnsan Suresi, 8-9. ayetler)
"Şüphesiz iman edip salih ameller işleyenler için Rahman (olan Allah), gönüllerde bir sevgi var edecektir." (Meryem Suresi, 96. ayet)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Beyyine Suresi 7. ayet salih amelin imanla organik bağı ve insani değerle; En'âm Suresi 162. ayet ihlas ve tevhit şartıyla; İnsan Suresi 8-9. ayetler hasbîlik ve toplumsal dayanışmayla; Meryem Suresi 96. ayet ise bireysel ve toplumsal huzurla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; Beyyine Suresi 7. ayet iman-amel ilişkisi ve insanın ahlaki değerini; En'âm Suresi 162. ayet ibadetin ve hayatın sadece Allah için olması yönüyle ihlas ve tevhidi; İnsan Suresi 8-9. ayetler karşılıksız iyilik yapılması yönüyle hasbîliği; Meryem Suresi 96. ayet ise toplumsal sevgi ve huzuru ifade edecek şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetlerin içeriklerini ve ana mesajlarını çözümleme.
Beyyine Suresi 7. ayette 'iman edip salih amel işleyenler' vurgulanmakta ve en hayırlı varlıklar oldukları belirtilmektedir. En'âm Suresi 162. ayette tüm ibadet ve hayatın sadece Allah için olduğu vurgulanmaktadır. İnsan Suresi 8-9. ayetlerde muhtaçlara yapılan yardımda sadece Allah rızasının gözetildiği ve karşılık beklenmediği ifade edilmektedir. Meryem Suresi 96. ayette ise salih amel işleyenlere yönelik sevgi oluşacağı bildirilmektedir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle sol sütundaki verilerin tefsir ve kavramsal arka planının netleştirilmesi gerekir.
2
Sağ sütundaki kavramsal tanımları analiz etme.
Tanımlar sırasıyla; iman-amel ilişkisi/insani değer, ihlas/tevhit şartı, hasbîlik/toplumsal dayanışma ve bireysel/toplumsal huzurdur.
Sağ sütundaki akademik ifadelerin hangi ayetlerin ana mesajıyla doğrudan örtüştüğünü belirlemek için kavramsal çözümleme gereklidir.
3
Ayetler ile kavramsal tanımları eşleştirme.
Beyyine 7 -> İman-Amel ve insani değer (yaratıkların en hayırlısı); En'âm 162 -> İhlas ve Tevhit (Allah için olması); İnsan 8-9 -> Hasbîlik ve diğergamlık (karşılık beklememe); Meryem 96 -> Bireysel ve toplumsal huzur (gönüllerde sevgi var edilmesi). Eşleşmeler tam olarak birbirini karşılamaktadır.
Her bir ayetin lafzi ve ıstılahi anlamı, salih amel konusunun alt başlıklarındaki teorik çerçeve ile örtüştürülür.

Anahtar Kavram

Salih Amel
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru →

Salih amelin kabul edilmesi ve dinen geçerli sayılması için bazı temel şartlar ve ölçütler bulunmaktadır. Aşağıda verilen salih amele dair tanımlamaları, karşılarında yer alan kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İbadet ve güzel davranışların sadece Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla, gösteriş ve menfaatten uzak şekilde yapılması.
Yapılan amellerin dinen geçerli sayılması ve Allah katında değer bulması için kalpten inanmayı gerektiren temel ön şart.
İyi ve yararlı davranışların Kur'an'ın rehberliğinde ve Hz. Peygamber'in gösterdiği örnekliğe göre yerine getirilmesi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İbadetlerin sadece Allah rızası için yapılması ihlas kavramıyla, kabul için temel ön şart olan inanma durumu iman kavramıyla, peygamberin örnekliğine göre yapılması ise sünnete uygunluk kavramıyla eşleşmektedir.
Tanımlardaki anahtar kelimeler incelendiğinde; 'yalnızca Allah rızası' ihlası, 'kabulün temel ön şartı' imanı ve 'Peygamber'in gösterdiği örnekliğe uygunluk' ise sünnete uygunluğu temsil etmektedir. Dolayısıyla doğru eşleştirme bu şekildedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk tanımda yer alan 'sadece Allah rızası için yapılması' ve 'gösterişten uzak olunması' ifadelerini analiz etmek.
Bu özelliklerin dini terim olarak ihlas kavramına karşılık geldiği belirlenir.
İhlas, ibadetlerde samimiyeti ve sadece Allah'ın hoşnutluğunu aramayı ifade eden temel bir kavramdır.
2
İkinci tanımda belirtilen 'amellerin dinen geçerli olması için gereken temel ön şart' ifadesini incelemek.
Kur'an-ı Kerim'de salih amellerin imanla birlikte zikredildiği ve amelin kabulü için imanın ön şart olduğu sonucuna varılır.
İslam inancına göre ahirette amellerin değer bulması, kişinin Allah'a ve O'nun bildirdiklerine inanmasına bağlıdır.
3
Üçüncü tanımda geçen 'Hz. Peygamber'in gösterdiği örnekliğe göre yerine getirilmesi' ifadesini değerlendirmek.
Bu şartın sünnete uygunluk ile örtüştüğü tespit edilir.
İbadet ve davranışların kabul edilebilmesi için Peygamber Efendimiz'in uygulamalarına ve sünnetine göre yapılması gerekir.

Anahtar Kavram

Salih Amel ve Kabul Şartları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

Salih amel; inançla bütünleşen, ihlas ve niyet şartıyla Allah'ın r��zasına uygun olarak yapılan her türlü faydalı iş, davranış ve ibadettir. Bir amelin 'salih' niteliği kazanabilmesi veya bu niteliği kaybetmesi belirli kriterlere bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda verilen durum ve davranış örneklerini, sağ sütunda verilen salih amelin kabulü, kapsamı veya geçersizliği ile ilgili ilkelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir kimsenin, çevresindekilerin takdirini kazanmak amacıyla bir hayır kurumuna büyük miktarda bağışta bulunması
Bir kimsenin, ibadet niyeti taşımaksızın sırf sağlıklı kalmak amacıyla düzenli olarak oruç tutması
Bir kişinin, muhtaç birine yardım ettikten sonra bu iyiliğini hatırlatarak onu minnet altında bırakması
Bir meslek sahibinin dürüstlükle çalışarak insanların hayatını kolaylaştırmayı amaçlaması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum ikinci ilkeyle (gösteriş barındıran bağışın ihlas şartını yitirmesi), ikinci durum birinci ilkeyle (niyetsiz oruç tutmanın ibadet değeri kazanmaması), üçüncü durum üçüncü ilkeyle (başa kakmanın ameli yok etmesi) ve dördüncü durum dördüncü ilkeyle (dürüst mesleki çalışmanın salih amel kapsamına girmesi) eşleşmektedir.
Doğru eşleştirme, amellerin niyet, ihlas, kapsam ve ameli iptal eden durumlar (başa kakma) açısından Kur'an ve sünnet ölçütlerine göre değerlendirilmesiyle elde edilir. Çevrenin takdirini istemek ihlası; ibadet dışı amaçlar sahih niyeti yok ederken, iyiliği başa kakmak amelin sevabını siler. Mesleğini dürüstçe yapmak ise geniş kapsamlı salih amel tanımına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumun niyet ve ihlas boyutu açısından analiz edilmesi
Başkalarının beğenisini kazanmak amacıyla yapılan bağışın riya barındırdığı ve ihlas şartını taşımadığı tespit edilir.
Amellerin kabulünün temel şartı ihlastır; gösteriş amacıyla yapılan ameller dini değerini yitirir.
2
İkinci durumun ibadet niyeti açısından incelenmesi
Allah rızası olmaksızın, sadece sağlık için tutulan orucun dini anlamda salih amel sayılmayacağı belirlenir.
Bir eylemin salih amel olabilmesi için imanla birlikte Allah rızasını gözeten sahih bir niyetle yapılması gerekir.
3
Üçüncü durumun ameli geçersiz kılan ahlaki davranışlar açısından değerlendirilmesi
İyiliği başa kakarak karşıdakini minnet altında bırakmanın, o iyiliğin sevabını tamamen yok eden bir unsur olduğu tespit edilir.
Kur'an-ı Kerim'de başa kakma ve eziyetin sadakaları boşa çıkaracağı açıkça belirtilmiştir.
4
Dördüncü durumun salih amelin kapsamı yönünden analiz edilmesi
Dürüst bir şekilde çalışarak topluma faydalı olmayı hedeflemenin geniş kapsamlı salih amel tanımına uyduğu sonucuna varılır.
Salih amel sadece belirli ritüellerden ibaret olmayıp, iman ve iyi niyetle yapılan her türlü faydalı faaliyeti içine alır.

Anahtar Kavram

Salih amelin tanımı, kabul edilme kriterleri, onu geçersiz kılan durumlar ve kapsam genişliği.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Kerem, okulundaki sosyal yardımlaşma kulübünün faaliyetleri kapsamında her hafta sonu bir huzurevini ziyaret ederek oradaki yaşlılarla ilgilenmektedir. Kerem, bu ziyaretleri insani bir duyarlılıkla veya Allah rızasını kazanmak amacıyla değil, öğretmenlerinin gözüne girmek ve arkadaş çevresinde 'yardımsever' biri olarak tanınmak amacıyla gerçekleştirmektedir.

İslam'ın ibadet ve ahlak ilkeleri dikkate alındığında, Kerem'in gerçekleştirdiği bu eylemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Eylemin dış görünüş itibarıyla faydalı olmasına rağmen, samimi bir niyet ve ihlastan yoksun olduğu için salih amel niteliği taşımayacağ��

Cevap

Eylemin dış görünüş itibarıyla faydalı olmasına rağmen, samimi bir niyet ve ihlastan yoksun olduğu için salih amel niteliği taşımayacağı
İslam ahlak ve ibadet anlayışına göre bir amelin salih amel sayılabilmesinin en temel şartlarından biri ihlas, yani o amelin yalnızca Allah rızasını kazanmak amacıyla yapılmasıdır. Kerem'in huzurevi ziyareti toplumsal açıdan yararlı görünse de, niyetinin 'başkalarına şirin görünmek ve övgü almak' (riya) olması sebebiyle bu eylem salih amel olma niteliğini kazanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Salih amel kavramının tanımını ve kabul edilme şartlarını analiz edin.
Salih amel, imanla bütünleşen, Kur'an ve Sünnet'e uygun olan, sadece Allah rızasını kazanmak amacıyla (ihlasla) yapılan her türlü güzel, yararlı ve samimi davranıştır.
Soruda verilen eylemin salih amel olup olmadığını belirlemek için bu kavramın ölçütlerini bilmek gerekir.
2
Senaryodaki Kerem'in niyetini ve eyleminin amacını inceleyin.
Kerem'in eylemi dış görünüşte iyi bir iş (yaşlıları ziyaret etmek) olsa da, bunu Allah rızası için değil, başkalarının beğenisi ve öğretmenlerin takdiri için yapmaktadır.
Eylemin niteliğini belirleyen en önemli unsur niyet ve ihlastır.
3
Elde edilen verileri seçeneklerle karşılaştırarak doğru değerlendirmeyi bulun.
İhlas ve samimi niyet eksik olduğu için bu eylemin salih amel olamayacağı sonucuna varılır.
İslam'da ameller niyetlere göredir ve gösteriş (riya) karışan ameller salih amel sayılmaz.

Anahtar Kavram

Salih amelin kabul edilmesinde ihlas ve niyetin rolü
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Aşağıdaki günlük hayat örneklerini, İslam dininde bu davranışların 'salih amel' olarak nitelendirilmesini engelleyen temel şartlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir iş insanının, çevresinde cömert olarak tanınmak ve ticari prestijini artırmak amacıyla bir yetimhanenin masraflarını üstlenmesi.
Bir kimsenin, ihtiyaç sahiplerine dağıtmak amacıyla haksız yollarla elde ettiği kazancı bir vakfa bağışlaması.
Yaratıcıya ve ahiret gününe inanmayan bir kişinin, yalnızca insani duyarlılıkla sokak hayvanları için barınak yaptırması.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bir iş insanının prestij kazanmak amacıyla yaptığı bağış ihlas ilkesinin göz ardı edilmesiyle; haksız kazançla yapılan bağış amelin meşru ve helal olması kuralının ihlal edilmesiyle; inanmayan birinin sokak hayvanlarına barınak yapması ise iman bağı şartının bulunmamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; prestij kazanmak için yapılan yardım ihlas eksikliğiyle, haksız kazançla yapılan iyilik meşruiyet ihlaliyle, iman etmeyen birinin yaptığı iyilik ise iman ön şartının bulunmaması ilkesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci durumdaki iş insanının amacını analiz etmek.
İş insanının davranışı gösteriş ve prestij (riya) amacı taşıdığından, ibadet ve amellerde yalnızca Allah'ın hoşnutluğunu gözetmeyi ifade eden 'ihlas' ilkesine aykırıdır. Bu nedenle ihlasın göz ardı edilmesi seçeneğiyle eşleşir.
Amellerin niyet boyutu, salih amel değerlendirmesinde belirleyici unsurdur.
2
İkinci durumdaki hayır faaliyetinin kaynağını incelemek.
Haksız yollarla elde edilen kazancın bağışlanması, amelin meşru ve helal olması kuralını çiğner. İslam'da meşru olmayan yollarla yapılan iyilikler salih amel olarak kabul edilmez.
Salih amelin hem niyet hem de uygulanan yöntem ve kaynak açısından dinin sınırlarına uygun olması zorunludur.
3
Üçüncü durumdaki kişinin inanç durumunu değerlendirmek.
İman etmemiş bir kimsenin yaptığı güzel davranışlar ahlaki açıdan değerli olsa da, İslam inanç sisteminde salih amel olarak adlandırılabilmesi için iman ön şartı aranır. Dolayısıyla iman bağı şartının yokluğu seçeneğiyle eşleşir.
Kur'an-ı Kerim'de salih ameller neredeyse her zaman iman kavramıyla birlikte (iman edip salih amel işleyenler şeklinde) zikredilir.

Anahtar Kavram

Salih Amelin Kabul Şartları ve Önündeki Engeller
Salih Amel Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin